Qaýipsizdik sharalary qaperden shyqpaýy tıis

Sý aıdyndarynda demalys aldynda mindetti túrde sýdaǵy júris-turys qaǵıdasyn zerdeleý qajet. Búgingi kúni adamdar barlyq qaǵıdalardy saq­tamaıtynyn atap ótken jón. Kóbinese, ata-analar qaý­ip­ke baǵa bermeı, balalaryn tıisti nusqaýlyqsyz, qaraýsyz ji­berip jatady. 2017 jylǵy 23 maý­symdaǵy jaǵdaı boıyn­sha sý­ǵa shomylý maýsymy bas­tal­ǵa­ly beri elimizdiń sý aı­dyn­da­rynda 56 adam, onyń ishinde 31 bala sýǵa ketip, kóz jum­ǵa­nyn atap ótken jón. Barlyq qaı­ǵyly oqıǵa sýǵa shomylýǵa ruq­sat etilmegen oryndarda bo­lyp jatady. 
Sýǵa shomylý maýsymy keze­ńine jedel-qutqarý jasaq­ta­rynyń qutqarý bólimsheleri je­ke quramynan 1 300-den as­tam qutqarýshy, 300-den astam avtomobıl jáne qutqarý tehnıkasy, 400-den astam júzý quraly, 1 500-den astam súńgýir jabdyqtary men ja­raqtary joǵary ázirlikke kel­­tirildi. Jabdyqtalmaǵan jáne tyıym sa­lynǵan oryndarda jedel-qut­qarý jasaqtarynyń 50-den astam kósh­peli mobıldi qut­qarý beketiniń ju­mysy uıym­das­tyryldy. 400-den asa qoǵamdyq (obektilik) qutqarýshy daıyn­dyqtan ótti, jaǵajaılardaǵy jal­pylama de­malys oryndarynda 120-dan as­tam qutqarý beketi quryldy. 
Jalpy, qabyldanǵan sharalar bıyl sýǵa ketý­shi­ler­diń sanyn shamamen 50%-ǵa, onyń ishinde sýǵa ketip jatqan ba­lalardyń sanyn 20%-dan as­tam azaıtýǵa múmkindik ber­di.
Halyqtyń sý aıdyn­da­ryn­daǵy qaýipsizdik qaǵı­da­la­ry­nyń talaptaryn saqtaýy asa ma­ńyzdy. Máselen, alkogol já­ne esirtkiden mas bolǵan kúıi­nde sýǵa túsýge jáne sho­my­lýǵa, sýǵa qaıyqtardan, ka­ter­lerden, aılaqtardan se­ki­rý­ge, tekserilmegen jáne jab­­dyq­talmaǵan oryndarda súń­­gý­ge, júzý sheginen aspaý úshin qoı­yl­ǵan bel­gilerden asý­ǵa, tehnıkalyq já­ne eskertý bel­gilerin asyp júzýge, ba­la­­lar­dyń eresek adamdar­syz sýǵa shomylýyna tyıym salynady. 
Árbir adam sýǵa sho­myl­ǵa­ly jat­qan sý aıdyn­dar­dyń qaý­ip­­­­­ti jerleri men erek­she­likterin bilýi tıis, sebebi, jab­dyqtalmaǵan oryndarda batyp ketken dińgekter, temir, shyny jáne taǵy basqa zattar bolýy múmkin. Jaqyn jerde júzip bara jatqan katerlerge, kemelerge jáne motorly qaıyqtarǵa jaqyn júzip barý asa qaýipti. 
Uzaq ýaqyt boıy sýǵa sho­my­­lý da adamdardyń den­saý­­­lyǵyna qaýipti. Sýǵa sho­my­­­lý uzaq­tyǵy negizinen aýa tem­­pe­ratýrasyna, sýǵa jáne jel­diń kúshine baılanys­ty ekenin atap ótken jón. 
Rýslan IMANQULOV, 
IIM Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń resmı ókili