Áýlıeata jerindegi aýqymdy ister

О́rkendi óndiris jáne ınvestısııa ıgiligi

– Kárim Násbekuly, áleýeti artqan Áý­lı­eata halyqtyń kóz aldynda. Degenmen, ár­bir óńirdiń ózine tán damý ereksheligi bolady ǵoı. Jambyl óńiri búginde qaı salada sony serpin tanytyp, erekshelenip otyr?

– Jalpy, óńirdiń damýyna serpin berip otyrǵan bul – ónerkásip salasy. Bizdegi eń úlken zaýyttyń biri – «Qazfosfat» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi bolyp tabylady. О́tken jyly ǵana jyldyń aıaǵynda ekstraksııalyq fosfor qyshqylyn shyǵaratyn zaýyt iske qosylyp, búginde bul joba óz jumysyn atqaryp otyr. Bul son­daı-aq, amafos tyńaıtqyshyn shy­ǵa­rý arqyly óńir óndirisin ilgeriletip ke­ledi. Atalǵan kórsetkishpen biz bıylǵy jyl­dyń bes aıy men ótken jyldyń me­jesin tolyqtaı bitirip qoıdyq. Endi al­daǵy ýaqyttarda úsh júz myń tonnadaı ónim óndirýdi josparlap otyrmyz. Bıyl kók­temniń biraz sozylǵanyna baılanysty biz Qazaqstannyń búkil oblystaryn qamtı almadyq. Keleshekte belgilengen mejege jetip, odan da artyǵymen jumys isteıtin bolamyz.

Jańa zaýytty iske qosý arqyly 150 adam­ǵa jańa jumys orny ashyldy. Bul joba 8,9 mıllıard teńgege saly­nyp, endi jalpy kólemi bes júz myń tonnaǵa deıin tyńaıtqysh shyǵarýdy jos­par­lap otyrmyz. Jalpy, «Qazfosfat» jaý­apkershiligi shekteýli seriktestiginde al­ty myń halyq jumys isteıdi. Sonyń ózin­de Jańatas jáne Qarataý qalasyndaǵy «Qarataý», «Sholaqtaý» zaýyttary fosfor­dy ortalyqqa alyp keledi. Joba boıyn­sha olar da ózderiniń jumystaryn arty­ǵymen is­tep otyr. Memlekettik qol­daý men mem­lekettik jáne úkimettik baǵ­dar­la­ma­lar­dy júzege asyrýdyń nátıjesinde oblys­ta ekonomıkanyń barlyq salalarynda damýdyń oń dınamıkasy saqtalýda. 

– Jalpy, oblysqa ınvestısııa tartyp, óńir ekonomıkasynyń órkendeýine yqpal etip otyrǵan qandaı jobalar bar?

– Oblysqa iri ınvestısııa tartyp, aıtarlyqtaı jumys atqaryp otyrǵan «EýroHım» tyńaıtqyshtar zaýyty. Bul zaýyt kombınatyn tolyǵymen aıaqtady. Onyń janynan shaǵyn óńdeý zaýyty da salyndy. Bıyl atalǵan zaýyt 600 tonnaǵa deıin fosfor untaǵyn shyǵarýdy josparlap otyr. Onyń janynda qazir «Hımkompleks» degen zaýyttyń jobasy bastaldy. Eki jyldan soń, ıaǵnı 2019 jyldyń sońyna qaraı zaýyt paıdalanýǵa beriledi. Ol zaýyt tolyǵymen jumys isteý úshin áýeli gaz kerek. Sondaı-aq, joldyń jáne temir joldyń da qajettigi týyndaıdy. Jol máselesi boıynsha Investısııalar jáne damý mınıstrligi men Jambyl oblysynyń ákimdigi jáne «EýroHım Qarataý» mekemesi bolyp, úsh­jaq­ty memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul jer­de mınıstrlik memlekettik-jekemenshik áriptesigi arqyly qarjysyn bóletin boldy. Al «EýroHım» tyńaıtqyshtar zaýyty salady, biz jer beremiz. Odan keıin kógildir otyn máselesi bar. Jalpy, «EýroHım» tolyǵymen jumysqa kiriskende, bularǵa 300 mıllıon tekshe metr gaz kerek. Sonymen qatar, «Qazfosfat» jáne shaǵyn bıznes ortalyqtaryna 200 mıllıon kógildir otyn taǵy qajet. Al Jańatas qalasy jáne Sarysý aýdanynyń 17 eldi mekenin qosqanda, bizge bári 750 mıllıon tekshe metr gaz qajet bolady. Bul jumystyń jobalyq-smetalyq qujaty búginde tolyǵymen daıyn. Bul jumystardyń bárin de Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev tolyǵymen qoldap, qajet bolsa kómek berýge daıyn ekenin aı­typ otyr. Munyń jalpy quny 8,7 mıllıard teńge bolady. Biz muny da memlekettik-jekemenshik áriptestigi arqyly salsaq pa dep otyrmyz. Keletin gazdyń 30 paıyzy «EýroHımǵa», 10 paıyzy «Qazfosfatqa», 5 paıyzy shaǵyn bızneske, qalǵan 65 paıyzy halyqqa beriledi. 
Budan keıin Jańatastan Túrkistanǵa deıin temir jol qajet. Máselen, aldaǵy ýaqyttarda bul zaýyt 1 mıllıon 400 myń, 2020-2021 jyldarǵa qaraı 3-4 mıllıonǵa deıin ónim shyǵarýdy josparlap otyr. Onyń quramynda glıfosfat, dekalsııfosfat, gıps bar. Eger munyń bárin Jańatas, Qarataý, Jambyl, Shymkent, Arys, Túrkistan arqyly tasymaldaıtyn bolsa, 500-600 shaqyrymǵa deıin aınalyp ketedi. Eger Jańatastan Túrkistanǵa deıin júretin bolsa, 115 shaqyrym ǵana bolady. Munyń 25 shaqyrymy Jambyl oblysyna, qalǵan bóligi Ońtústik Qazaqstan oblysyna qaraıdy. Biraq ol jaqta 78 shaqyrym buryn salynǵan jol bar eken. Olar tehnıkalyq jóndeý jasaıtyn bolyp otyr. Eger bul joba júzege assa, muny da memlekettik-jekemenshik áriptestigi arqyly salsaq pa dep otyrmyz. Sonymen qatar, bolashaqta «EýroHım» tyńaıtqyshtar zaýytynda eki myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylady. Qazirgi ýaqytta Jańatas qalasynyń áleýmettik jaǵdaıyn kóterý maqsatynda jospar jasaldy. Máselen, osydan 20-25 jyl buryn halyq Jańatastan jappaı kóship, áleýmettik jaǵdaıy tómendep ketken edi. Elbasynyń shaǵyn qalalardy damytý týraly baǵdarlamasy elimizdegi kóptegen qalalardyń órkendeýine sebepshi boldy. Jalpy, elimiz boıynsha 27 shaǵyn qala bolsa, atalǵan baǵdarlamaǵa Jambyl oblysynan Jańatas jáne Qarataý qalalary kirgen. Baǵdarlama aıasynda bólingen aqshadan biz Jańatastaǵy úılerdiń keıbirin buzyp, qalǵanyna jóndeý jumystaryn júrgizgen bolatynbyz. 

Odan keıin Qarataý qalasynda «Talas Invest kompanı» degen úlken zaýyt salyndy. Bıyl 2,1 myń tonna sıanıd natrııin shyǵaryp jatyr. Munda zaýyt salynǵaly beri 600 adam jumys isteıdi. Kezinde bul jerdegi biraz halyq ta jumyssyz qalǵan bolatyn. Al qazir atalǵan zaýytta 80-90 paıyz jergilikti jerdiń adamdary jumys istep keledi. Odan keıingi taǵy bir iri joba «Hımpark Taraz». Bul jobanyń syrtqy ınfraqurylymynyń 90 paıyzy búginde tolyǵymen aıaqtaldy. Gaz, aýyz sý, avtojol, temir jol, elektr qýaty 90 paıyzǵa tartyldy. Sondaı-aq, zaýyttyń ishki ınfraqurylymy da 55-60 paıyzǵa bitip qaldy. Al ákimshilik-turmystyq korpýs, órt korpýsy, sý rezervýarlary, onyń qorshaýy da qolǵa alynǵan. Sonyń ishinde eki zaýyt boı kóterip, ol jerde Qytaı ınvestorlary jumys isteýde. Jalpy, oblysta hımııa salasy órkendep keledi. Eger Qazaqstan boıynsha hımııanyń 30 paıyzyn Jambyl oblysy berip otyrsa bul da óńir úshin úlken jetistik. Al eger joǵaryda atalǵan tórt zaýyt birdeı jumys isteıtin bolsa, respýblıkaǵa hımııanyń 65-70 paıyzyn Jambyl oblysy beredi. Sondaı-aq, bulardan bólek qazir 5-6 zaýyt salýdy kózdep otyrmyz. Negizi 16 zaýyt salyný kerek edi. 16 zaýytqa arnap 505 gektar jer de bergenbiz. Degenmen daǵdarys kezeńinde munyń bári toqtap qaldy. Bolashaqta bul zaýyttardyń bári de salynady dep oılaımyn. 

Taǵy bir úlken joba Qordaı aýdanynda qolǵa alyndy. Temir logıstıkalyq jobanyń quny 2,3 mıllıard teńge. Bul jerde 1,5 myń halyqqa jańa jumys oryndary ashylmaq. Biz Qytaıda ótken úshinshi iskerlik keńeste elimizdiń Premer-Mınıstrimen kelisimshartqa qol qoıǵanbyz. Endi ol azamattar ekinshi jartyjyldyqta jumysyn bastaıyn dep otyr. Sonda «EýroHım», «Hımpark Taraz», Qordaı Temir logıstıkalyq zaýyty – úsheýiniń ózi-aq oblysqa 7 mıllıard dollar ınvestısııa tartady. Bolashaqta bul jumystar arqyly Áýlıeatanyń áleýeti artyp, ekonomıkasy ósedi degen oı bar. Budan keıin Moıynqum aýdanyndaǵy «Jambyl Sement» zaýyty jylyna 1 mıllıon 400 myń tonna sement berip otyr. Zaýyt 39 mıllıard teńgege salynǵan, qazir munda 450 adam jumys isteıdi. Onyń janynda «Hantaý» sement zaýyty bar. Negizi 500 myń tonna sement shyǵarýǵa josparlanǵan zaýyt qazir 350 myń tonna sement shyǵarady dep otyrmyz. Al «Aqbaqaı» zaýyty 50-60 jyldan beri jumys istep keledi. 

Aýyl sharýashylyǵy alǵa basýda

– Búginde jasyl ekonomıkany damytý basty mindet. Al Jambyl óńiri kún, jel, sý elektr kózderin óndirýde ónim­di jumys istep otyr. Jalpy, jasyl ekonomıkaǵa oblystyń qosqan úlesi qan­shalyqty?

– Balamaly elektr qýatyn óndirýde de biz ózge óńirlerden aldyńǵy qatarda turmyz. Qazir 114 mVt balamaly qýat kózderin alyp otyrmyz. Mundaǵy 54 mVt qýat kózi jel elektr stansasy arqyly, 50 mVt qýat kózi kún elektr stansasy arqyly, al 10 mVt qýat kózi gıdroelektr stansa arqyly alynýda. Al 2018-2019 jyldarǵa qaraı 274 mVt elektr qýatyn óndirý josparda bar. Bizdiń bul bastamaǵa gollandııalyq, germanııalyq azamattar da qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Mysaly, bir jylda 365 kún bar bolsa, sonyń 350-355 kúninde bizde kún shyǵyp turady. Ekinshiden, Qordaı asýynda únemi jel soǵyp turady. Mine, sol jeldi de biz paıdalanyp otyrmyz. Sondaı-aq, Jambyl oblysynda 117 sý qoımasy bar. Sý qoımalarynan túsken sýlar arqyly gıdroelektr stansasyn salyp jatyrmyz. Munyń bári oblystyń jasyl ekonomıkaǵa qosyp otyrǵan úlesi dep oılaımyn. 

– Jambyl oblysy qant qyzylshasyn egýde, egin sharýashylyǵyn órkendetýde aı­tarlyqtaı jumys atqaryp otyr­ǵa­nyn bilemiz. Jalpy, aýyl sha­rýa­shy­lyǵy salasynda qol jetken je­tis­tik­ter men alǵa qoıǵan qandaı maq­sat­tar bar?

– Aýyl sharýashylyǵy salasy bizde jyldan jylǵa damyp keledi. О́ńirde qazir qoı men eshkiniń basy 3 mıllıonnan asyp ketti. Iri qara mal basynyń ózi 390 myńǵa jetti. Jylqy 105 myń, al shoshqa 45 myń bas bolyp otyr. Osy kúnge deıin Jambyl oblysynda taýyq eti másele bolyp keldi. Taýyq etin Reseı jáne Qyrǵyz elinen alyp keletinbiz. Qazir Baızaq aýdanynda jylyna 3600 tonna taýyq eti óndiriledi. Búginde oblysta taýyq etiniń de máselesi sheshilip, baǵasy turaqtandy. 

Mal sharýashylyǵynda et kombı­na­ty­nyń da máselesi sheshildi. 2,5 mıllıard teńgege Taraz qalasynyń janynan «Halal Et» kombınaty salyndy. Bul kombınat qazir Iran, Túrkııa, Kýveıt, Arab elderimen jumys istep otyr. Qazir kelisimshart arqyly 500 kılo et Kýveıtke, 500 kılo et Iranǵa jiberildi. Odan bólek, «Merki et» kombınaty jumys isteıdi. Bul kombınat tikeleı Iran memleketimen baılanysta. Búgingi kúnge Iranǵa 28 tonna qoı eti tasymaldandy. Sondaı-aq, olar 24 bas tiri qoı alyp ketti. Olardyń bizdiń etke qyzyǵyp qaraıtyn sebebi, bizdiń jerimiz baı, qunarly. Sondyqtan ettiń sapasy da joǵary bolady. Al úshinshi et kombınaty Qordaı aýdanynan boı kóterdi. Qordaı aýdanynda da mal basy jyldan-jylǵa ósip keledi. Negizi Qordaı aýdany Almaty oblysymen shektesip jatyr. Endi sol óńirde turatyn 2 mıllıon halyqqa et kerek bolǵanda, olarǵa etti Qordaıdan alý tıimdi. Jáne sol kombınattyń janynda shujyq shyǵarady. Bul da elge paıda, halyqqa jumys. 

– Aýyl sharýashylyǵy salasy boıynsha memlekettik baǵdarlamalar óńirde jáne aýdandarda qalaı oryndalýda?

– Elimizde «Sybaǵa», «Qulan», «Altyn asyq» baǵdarlamalary jyldan-jylǵa tıimdi oryndalyp keledi. Mysaly, «Qazagro» AQ arqyly bizge qarjy bólinedi. Elbasy óz Joldaýynda da kooperatıv qurý máselesin aıtty ǵoı. Qazir Jambyl oblysynda 120 kooperatıv quryldy. Onyń 42-si Merki aýdanynda sút baǵytynda jumys isteýde. Odan bólek, bizge Malaızııanyń «Agrostan Fermes» degen úlken kompanııasy kelip, óńirdi bir jyl zerttep, qazir 3 myńnan 12 myń basqa deıin iri qara maldaryn bor­daqylaý alańdaryn salyp jatyr. Sony­men qatar, qoı bordaqylaıdy. Byltyr ǵana 20 myń bas qoı Almaty qalasyna ótki­zildi. Sondaı-aq, Moıynqum aýdanynda «Moıynqum Agro» degen úlken kompanııa bar. Atalǵan kompanııa da Reseıden qalmaq tuqymdy 5 myń bas sıyr, 1200 bas jylqy alyp kelip, jumys istep otyr. Jambyl oblysynda 144 myń sharshy shaqyrym jer bar. Onyń 758 gektar jerine ósimdik, 254 gektar jerge arpa-bıdaı, 15,5 myń gektar jerge júgeri, 9 myń gektar jerge qant qyzylshasy salyndy. Endi mal sharýashylyǵyna shóp, jońyshqa kerek. Bul jaǵynan da qıyndyq joq.

Qazir oblysta jappaı egin oraǵy bastalyp ketti. Ortasha eseppen alǵanda 1 gektardan 21 sentner astyq túsip otyr. Buryn-sońdy mundaı kórsetkish bolmaǵan. Negizi jańa tehnologııalardy paıdalaný arqyly da kóptegen nátıjege qol jetkizdik. Ásirese, tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý tehnologııalary jaqsy nátıje berýde. Máselen, biz qazir tamshylatyp sýǵarýdy 15 myń gektardan 18 myń gektarǵa deıin, al jańbyrlatyp sýarýdy 27 myń gektarǵa jetkizýdi josparlap otyrmyz. Sondaı-aq, óńirde qant qyzylshasynan ózge saflor maıyn egý de qolǵa alynyp otyr. Ásirese, Shý aýdanynyń sharýalary munymen kóp aınalysady. Bular tikeleı álgi maıdy Iran memleketine jiberýde. Sondaı-aq, mundaı ıgi bastama Jýaly, Merki, Qordaı aýdandarynda da bar. Bizge qazir qant qyzylshasyn, saflor maıyn, júgeri, soıa egý tıimdi. Oblysta búginde sala boıynsha úlken strategııa jasalyp, birqatar jumystar atqaryldy. 

Qarqyndy qurylys

– Elimizde memlekettik «Nurly jer», «Nurly jol» baǵdarlamalary bar. Baǵdarlama aıasyndaǵy qurylys qarqyny jáne oblysta turǵyndardyń turǵyn úımen qamtylý deńgeıi týraly da aıtyp berseńiz?

 – Qurylys salasy 101 paıyzǵa oryndalyp otyr. Al páter 126 paıyzǵa artyǵymen oryndaldy. Bıylǵy jyldyń ózinde Astana kúnine oraı jambyldyq 800 otbasy baspanaly boldy. Turǵyndar «Turǵynúıqurylysjınaqbanki» arqyly jáne «Qazaqstannyń ıpotekalyq kompanııasy» arqyly baspanaǵa qol jetkizdi. Búginde «Nurly jol», «Nurly jer» baǵdarlamalary bar. Bul páterler «Nurly jol» baǵdarlamasy boıynsha berildi. Sondaı-aq, búginde jer kezeginde turǵan 70 myń halyq bar. Al oblys boıynsha 90 myń halyq jer kezeginde tur. 360 gektar jerge «Taraz sıtı» degen jańa qalashyq salýdy josparlap otyrmyz. Oǵan 6,7 mıllıard teńgege gaz, elektr qýaty, aýyz sý tartyldy. Qazir alǵashqy úılerdiń qurylysy bastalyp ta ketti. 500-ge jýyq azamatqa jer telimderi de berildi. Aldaǵy ýaqytta bul jerge 100-den astam kóp qabatty úıler salynady. Bul jer 5,7,9,12 qabatty úılerden turatyn jańa qala bolady. Sondaı-aq, aýrýhana, emhana, balabaqsha, mektep, mádenıet úıi, sport nysandary ornalasady. 

Bolashaqta Talas ózeniniń jaǵalaýyna 26 kóp qabatty úı salynady. Bul Taraz qalasynyń 14-shaǵyn aýdany bolady. Eger bul jobanyń bári de iske asyrylsa, Áýlıeata óńiri odan ári damı túsedi. Elbasynyń «Nurly jer» baǵdarlamasy 15 jylǵa josparlanǵan. Bul baǵdarlama ásirese, jastar úshin óte tıimdi. Sonymen qatar, T.Rysqulov aýdanynda 370 adamǵa jer ýchaskesi berildi. Árıne, bir kúnde bárin qamtý múmkin emes. Sol sebepti kezeń-kezeńimen jumys atqaryp otyrmyz.

Áleýmettik salanyń áleýeti joǵary

– Densaýlyq, bilim berý salalarynyń damýy týraly aıtsańyz. Sondaı-aq, sońǵy jyldary atalǵan salalar boıynsha qandaı jobalar qolǵa alynyp otyr?

– Jambyl oblysynda 451 jáne jeke 2 mektep bar. Oblys boıynsha «Nurly jol» baǵdarlamasy sheńberinde Merki aýdanynda 600 oryndyq orta mektep paıdalanýǵa berildi. Sondaı-aq, atalǵan baǵdarlama sheńberinde jyl sońyna deıin Taraz qalasyndaǵy 1000 oryndyq orta mektep paıdalanýǵa beriledi. Al baǵdarlamadan tys jyl sońyna deıin 2 mektepti jáne orta mektepke japsarlas sport zalyn, akt zalyn, alty synyp bólmelerin, ashana jáne qazandyq qurylysyn paıdalanýǵa berý jos-parlanýda. Endi jańa boı kóterip otyrǵan shaǵyn aýdandarǵa 600, 1000 jáne 1200 oryndyq mektepter qajet. О́tken jyly 3 pen 6 jas aralyǵyndaǵy balalardyń kórsetkishi 80,2 paıyz bolǵan. Bıyl 82 paıyzǵa shyǵatyn bolamyz. Oblysta «Úsh tilde bilim berýdi damytý boıynsha 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospar» ázir­lenip, josparǵa sáıkes jumystar júr­gizilýde. Al joǵary synyptardy aǵyl­shyn tilinde oqytýǵa kezeń-kezeńmen kóshý úshin 7 mektepte Nazarbaev zııatkerlik mek­tepteriniń is-tájirıbesi taratylýda. 

Densaýlyq saqtaý salasy boıynsha da oblystaǵy kórsetkish joǵary. Balalardy emdeý úshin 200 oryndyq oblystyq jáne 200 oryndyq qalalyq balalar aýrýhanasy salyndy. Aýrýhanalar zamanaýı tehnologııa­larmen jumys istep otyr. Áıtpese, buryn halyq balalaryn qaratý úshin Astana, Almaty, Shymkent qalalaryna, tipti kórshi Qyrǵyz Respýblıkasyna deıin baratyn. Árıne, muny árkimniń qaltasy kótere bermeıdi. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy taǵy bir artyqshylyq, Taraz qalasynda kardıohırýrgııalyq kómekti 3 medısınalyq mekeme kórsetedi. Onyń bireýi memlekettik mekeme, ıaǵnı oblystyq aýrýhana bolsa, qalǵan ekeýi jekemenshik mekeme. Olar «Júrek» kardıohırýrgııalyq klınıkasy men Kardıohırýrgııa jáne transplantologııa ǵylymı klınıkalyq ortalyǵy. Ol jerdi elimizge belgili azamat Seıithan Joshybaev basqarady. Buryn halyq júregin emdetý úshin elimizdiń ózge oblystaryna, ne bolmasa shetelderge barýshy edi. Qazir qaıta kópshilik Taraz qalasyna keledi. 

Budan bólek, 2015 jyly Taraz qala­syn­da 300 tósektik kóp beıindi aýrýhana jáne 200 tósektik oblystyq perınataldyq ortalyq, Baızaq aýdanynda 60 tósekti týberkýlezge qarsy aýrýhana jáne Jambyl aýdanynda 100 kelýshige arnalǵan alǵashqy medısınalyq sanıtarlyq kómek kórsetý pýnkti paıdalanýǵa berildi. О́tken jyly árqaısysy aýysymyna 250 kelýshige arnalǵan 2 emhana Merki aýdany, Merki aýylynda jáne Talas aýdany, Qarataý qalasynda el ıgiligine berildi. Baızaq jáne Sarysý aýdandarynda 2 dárigerlik ambýlatorııa, Talas aýdanynda 1 feldsherlik-akýsherlik pýnkt, Moıynqum aýdanynda 5 kelýshige arnalǵan 1 medısınalyq pýnkt paıdalanýǵa berildi. 

– Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda ult rýhanııatyna qatysty kóptegen máselelerdi aıtty. Sondaı-aq, «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda da jumys jasaý kerektigin tapsyrdy. Bul turǵyda oblysta qandaı jumystar atqaryldy?

– Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqala­syndaǵy «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda Manarbek Aqaıdarov degen azamat óz qarajaty esebinen 2 mıllıard 600 myń teńgege sport nysanyn saldy. Al kezinde KSRO aýmaǵynda bas jattyqtyrýshy bolǵan, Shý qalasynda týyp-ósken Iýrıı Shaı degen azamat 470 mıllıon teńgege boks saraıyn saldyrdy. Ol jerde bokspen de, kúrespen de aınalysýǵa múmkindik bar. Sondaı-aq, «EýroHım» tyńaıtqyshtar zaýyty da deneshynyqtyrý keshenin saldy. «Qazfosfat» JShS da sport nysandaryn salýda. 
Halyq uǵymynda týǵan jer degen qasterli uǵym. Elbasy búginde aldymyzǵa rýhanı jańǵyrý arqyly týǵan jerge tý tigý­di mindettep otyr. El arasynda bul min­detti jete túsinip, halyq ıgiligine jumys istep júrgen azamattar da bar. Qordaı aýdanynda Qaırat Moldaseıitov degen azamat meshit, sport zal jáne taǵy basqa qajetti dúnıelerdi salý ústinde. Elbasy aıtqandaı, árbir azamat týǵan jerge óziniń úlesin qosatyn bolsa, týǵan jerimiz budan da ósip-órkendeı beredi. 

– Jambyl oblysy degende, tarıhı Taraz shahary eske túsedi. Jalpy, oblys­ta búginde úsh myńnan astam tarıhı-má­denı eskertkishter bar. Endi sol qun­dy­lyqtarymyzdy elimizge, qalaberdi ózge mem­leketterge nasıhattaý qandaı deń­geı­de? Bolashaqta nátıje qandaı bolady jáne óńir týrızmin damytýǵa tolyqtaı múmkindik bar ma? Sonymen qatar, týrıs­ter qatynaý úshin ınfraqurylym, jol máseleleri tolyǵymen sheshildi ma? 

– Bıyl jol máselesine 8,2 mıllıard teńge bólindi. Búginde «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dálizi tolyǵymen aıaqtaldy. Tek Qordaı aýdanyndaǵy Kenen aýyly men Kókqaınar aýylynyń arasyndaǵy 40 shaqyrym ǵana jol qalyp otyr. Ol da jyldyń sońyna deıin bitetin bolady. Sondaı-aq, oblystaǵy kóptegen mádenıet úıleri retke keltirildi. Kitaphanalar da turaqty jumys isteýde. Infraqurylym degende, bizdiń halyqaralyq áýejaıymyz bar. Temir jol salasynda 25 baǵyt boıynsha poıyzdar júredi. Endi týrızm salasyna keletin bolsam, Jambyl óńiriniń eki myń jyldyq tarıhy bar. IýNESKO tizimine elimizden 8 joba engizilse, onyń 5 jobasy Jambyl óńirinde. О́tken jyly elimiz boıynsha kórnekti bolyp sanalatyn «Aqyrtas» keshenine 354 mıllıon teńge bólindi. Ol jerge qazir jol salynýda. Sondaı-aq, «Taý samaly» keshenine de 150 mıllıon teńge bólindi. Áýeli ishki týrızmdi damytsaq degen oı bar. Sebebi oblystyń ózinde 1 mıllıonnan astam halyq bar. Odan keıin oblystardy, odan soń jaqyn shetelderdi tartsaq degen jospar bar. Al «Kóne Taraz» kesheninen kóne zamandarǵa jatatyn altyn, kúmis tıyndarmen qatar, 809 myń jádiger jáne 33 myń jádiger bólshekteri tabyldy. Tarıhqa úńiletin bolsaq, Qarahan, Aısha bıbi, Babadja hatýn sııaqty kórnekti kesenelerimiz de bar. Elbasy «Taraz – tarıhymyzdyń temirqazyǵy» dep aıtty ǵoı. Sol sııaqty Jambyl oblysynyń tarıhy tereńde jatyr. 

Áńgimelesken
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy