Foto: Orynbaı BALMURAT, «Egemen Qazaqstan»
Keshe Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev, «Qazaqstan» RTRK AQ basqarma tóraǵasy Erlan Qarın, sondaı-aq birqatar BAQ ókilderi Aqmola oblysynyń Aqkól aýdanynda ornalasqan túsirilim alańynda bolyp qaıtty.
«EQUUS» trılogııasynda jylqynyń adamzat tarıhyndaǵy orny, Orta Azııa jerindegi onyń alǵash ret qolǵa úıretilýi jaıy tolyǵymen ekranızasııalanbaq. Fılmge kanadalyq rejısser Naıobı Tompson jetekshilik etedi. Sonymen qatar, sheteldik kásibı kınematograftar, art-dızaınerler men dybys rejısserleri jumyldyrylady. Budan bólek Qazaqstannyń kásibı rekvızıtorlary, sýretshileri, kaskaderleri men kınogerleri de qatysady dep josparlanyp otyr.
Al jylqynyń obrazyn tolyǵymen ashyp kórsetý úshin túsirilim alańynda shamamen tórt aıaqty janýardyń bir myńnan astam túri bolady dep josparlanyp otyr. Jobanyń negizgi maqsaty – kóshpeli halyqtyń baıyrǵy turmys-saltyn aına-qatesiz kórsetý.
– Memleket basshysynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasy jarııalanǵannan keıin biz osyndaı aýqymdy jobany qolǵa alyp otyrmyz. Oǵan tek elimizdiń ǵana emes, sondaı-aq, AQSh, Kanada, Fransııa jáne Germanııanyń telearnalarymen, bilikti mamandarymen birlese otyryp, jobany bastap otyrǵan jaıymyz bar. Ǵalymdar elimizdiń osy aýmaǵynda jylqy alǵash qolǵa úıretilgeni týraly túrli derekterdi keltirip ótti. Qazirgi ýaqytta 50 memleket osy úlken jobany satyp alýǵa daıyn otyr. Qazir Almatyda osy fılmge arnaıy 6000 jyl burynǵy adamdardyń kıgen kıimderi jasalyp jatyr. Al qarjy jaǵyna toqtalar bolsaq, úlken soma bólgen joqpyz, qaıta bizge qaraǵanda sheteldik seriktesterimiz eki-úsh ese kóp qarjylandyrdy, – dedi Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri.
Túsirilim alańynda úlken jumystar atqarylǵany kórinip-aq tur. Bul jerden sol kezeńdegi adamdardyń turǵan úıleri daıyndalǵan. Ishine kirgen adam beıne bir sol kezeńge tap bolǵandaı kúıde qalady. Onyń ishinde turmystyq qajettilikke paıdalanǵan túrli zattary ornalasqan. Al syrtqy kórinisi qazaq úıge qatty uqsas bolyp keledi.
Jobanyń prodıýseri Nurbol Baımuhanov fılm týraly qysqasha túsindirip ótti.
– Tarıhı jańǵyrtý jumystary Qazaq jerinde atqarylyp jatqandyǵy biz úshin úlken mártebe dep bilemin. Biz tórt kezeńdi, atap aıtar bolsaq, ańshylar-terimshiler, botaılyqtar, Andronov mádenıeti jáne túrkiler kezeńderin qamtymaqpyz. Sonymen qatar, eki mańyzdy epızodty, ıaǵnı saqtar men Qazaq handyǵyn qosýdy josparlap otyrmyz, – dedi jobanyń prodıýseri.
Belgili arheolog Vıktor Zaıbert te bul jobaǵa úlken úlesin qosyp otyr. Ol fılmge qajetti materıaldardyń ǵylymı zertteýlerge súıenip ázirlengenin málimdedi. Sonymen qatar, ol Botaı mádenıeti arqyly dúnıe júzinde eń birinshi bolyp jylqy qazaq dalasynda qolǵa úıretilgenin eske salyp ótti. Aıta keter bolsaq, ol Botaı eskertkishine 1981-1983 jyldar aralyǵynda qazba jumystaryn júrgizgen bolatyn.
– Botaı mádenıeti boıynsha uzaq jyldar zertteý jumystaryn júrgizdik. Al birer jyl buryn Nurbol Baımuhanov ony barsha álemge kórsetýdi jón dep sanady. Sebebi, biz 15 jyldaı Ulybrıtanııa, AQSh, Germanııa, Reseı elderiniń arhelogtarymen birige otyryp jumys istep keldik. Zertteýlerdiń arqasynda uly ınnovasııalardyń bastaýy Qazaqstannan shyqqanyn dáleldeı aldyq, – deıdi Vıktor Zaıbert.
Sonymen qatar, ol Qazaqstannyń tarıhı qundylyqtarǵa baı el ekenin atap ótti.
– 1969 jylǵy zertteý jumystary kezinde kómekshilerimdi sol ýaqyttaǵy Nıkolskıı aýylyna jiberip, arheologııalyq qazba jumystaryn júrgizýdi tapsyrdym. Osy shaǵyn ǵana orynnan áriptesterim birneshe usaq zattar taýyp alypty. Ýaqyt sozbaı barǵanymyzda bir kúnniń ishinde 60 myńnan astam jádiger taýyp úlgerdik, – dedi Vıktor Zaıbert.
Aıta keteıik, osy jyldyń 7 naýryzynda Dáýren Abaev «Qazaqstan» RTRK» AQ men «Clearwater Documentary Inc.» kompanııasynyń «EQUUS» derekti trıologııasyn túsiretinin jarııalaǵan bolatyn. Bul joba 2018 jyldyń qazan-qarasha aılarynda kórermen nazaryna usynylady dep josparlanyp otyr. Týyndy álemniń 50-den astam elinde mıllıondaǵan aýdıtorııa jınaıdy dep kútilýde.
Aıan ÁBDÝÁLI,
«Egemen Qazaqstan»
