Shveısar saǵaty Astana ýaqytyn kórsetedi (EKSPO jańalyqtary)

Sharanyń resmı bólimine Kon­fe­derasııa prezıdenti Dorıs Loıthard qatysyp, bul kórmeniń planetamyzda turaqty bolashaq qurýǵa negiz bolýy múmkin ekenin aıtty. «Ártúrli saıası sheshimdermen baılanystaǵy tehnologııalyq damý qazirgi ýaqytta energetıkalyq sektorǵa ǵana emes, basqa da salalarǵa túbegeıli ózgerister ákelýde. Sol sebepti Qazaqstan osyndaı aýqymdy is-sharany Ortalyq Azııada alǵash ret ótkize otyra, durys tańdaý jasady. Qorshaǵan orta, adamı qundylyqtar jáne turaqtylyq jıyrma birinshi ǵasyrdaǵy úlken syn-tegeýrin bolyp tabylady. EKSPO-2017 kórmesiniń ótkizilýi álem­dik qoǵam úshin asa mańyzdy. Munda biz ózimizdiń eń jańa tehnologııa­larymyzdy odan ári tarata alamyz jáne Qazaqstan men Shveı­sarııa arasyndaǵy tu­raq­ty yn­ty­maqtastyqqa súıene alamyz», dedi ol.

Shveısarııa Jahandyq ınno­va­sııalyq ındeks reıtınginde jeti ret eń ınnovasııaly el retinde tanylǵan. «Energetıkalyq strategııa-2050» baǵdarlamasy memlekettiń bolashaq urpaǵyna energııanyń qaýipsiz ári senimdi jetkizilýine kepildik beredi. Shveısarııanyń osy baǵyttaǵy tájirıbesi olardyń ulttyq pavılonynda kórinis tapqan.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy mınıstri Baqyt Sul­ta­nov eki el arasyndaǵy dıplo­ma­tııa­lyq qarym-qatynas, saýda-ekonomıkalyq yntymaq­tastyq belsendi damyp jatqanyn áńgi­meledi. «Biz Shveısarııa úkime­tiniń balamaly energııa kóz­derin damytýǵa qosqan úlesterin joǵary baǵalaımyz. Shveısarııa halqy qabyldaǵan joǵarydaǵy baǵdarlama jasyl ekonomıkanyń damýyna edáýir úles qosyp, eldiń odan ári ekonomıkalyq damýyna yqpal etýde. Qazaqstan da osy baǵytty belsendi damytýǵa nıetti. EKSPO-2017 kórmesi el ekonomıkasyn odan ári jań­ǵyr­týǵa úlken serpin beretin jal­pyulttyq joba bolyp tabylady jáne jahandyq problemalardy sheshý úshin álemdik alańǵa aınalatyny anyq», dedi mınıstr.

Kúnnen qýat alatyn ushaq
kelesi jyly ǵarysh keńistigine samǵaıdy

EKSPO-2017 kórmesine kún qýatymen qozǵalatyn «Solar Stratos» ushaǵynyń pıloty Rafael Domjan keldi. Shveısarııanyń ulttyq kúnine oraı Astana qalasyna at basyn burǵan ónertapqysh aldaǵy josparlarymen bólisti. 

Kelesi jyly ol ushaqpen stratosfera qabatyna, ıaǵnı ǵaryshqa deıingi keńistikke kóterilýdi kózdep otyr. «EKSPO-2017 balamaly qýat kózin nasıhattaý alańyna aınaldy, sondyqtan elordadaǵy shara minberinde turyp, adamzatty ǵalamshardy saqtaýǵa baǵyttalǵan taza energııany damytýǵa shaqyramyn», dedi ushaq pıloty.

Álemdegi alǵashqy kún­nen qýat alatyn ushaqty sy­naq­tan sátti ótkizgen Rafael Domjannyń jasyl teh­no­logııalarǵa qyzyǵýshylyǵy Soltústik polıýstegi saıahatynan bastalypty. «Men jıyrma jyldan astam ýaqyt Soltústik polıýske, Shpısbergen araldary men Irlandııaǵa saıahat jasadym. On-on bes jyl boıy úlken muzdyqtardyń erip ketkendigin kózimmen kór­dim. Ǵalamdyq jylyný men klı­mat­tyń ózgerisi jaı sóz ǵana emes, ol qubylys shynaıy bolyp jatyr. Biraq bizde tehnologııa­lar men balamaly qýat kózderi bar ǵoı. Sondyqtan, bizde she­shi­min tappaǵan másele bar bol­ǵany­men, onyń sheshimi daıyn dep bilemin», deıdi sheteldik qonaq.

Basqosýda «Solar Stratos» usha­ǵyn jasap shyǵarǵan kompa­nııanyń bas dırektory Marıo El Kýrı de 2015 jyly kókke kóterilgen sáttegi áserimen de bólisti. «Kúnnen qýat alatyn ushaqty eki jyl buryn al­ǵash ret sy­naqtan ótkizdim. Biraq, bul ushaqta gúril joq. Iаǵ­nı qozǵaltqyshtan, týrbına­dan shyǵatyn gúril múl­dem est­il­meıdi. Aspanǵa kóterilgen kezde múlgigen tynysh­tyq­qa kýá bolasyń. Bul men úshin erekshe boldy», deıdi ol.

Rafael Domjan osy sy­naqtan kezinde qatty qo­bal­­jy­ǵandyǵyn jetkizdi. «Marıo myr­zanyń kom­pa­nııasynyń qyzmet­kerleri ushaqqa kún panel­derin jabystyrdy. Biz ushaq kókke kóterilgen kezde panel­der ushyp kete me dep qoryq­tyq. Al qazir bul jaǵdaı kúl­kili kórinedi. Shynyn aıtqan­da, bizdiń ushaqtaǵy kún panel­deriniń qarapaıym panelderden aıyrmashylyǵy joq. Bizdiń maqsatymyz ádemi, qymbat ónim jasaý bolǵan joq. Tek kún energııasyn barynsha qoldanylýy qajet degen pikirdi ustandyq», dedi ónertapqysh.

Kelesi jyly sheteldik ush­qysh ǵarysh keńistigindegi stra­­tosfera qabatyn baǵyn­dyr­­maq. Ushaqtyń salmaǵy, ush­qysh­­pen birge eseptegende 450 keli. Al ushý qura­ly­nyń qa­na­ty­men qosqandaǵy eni – 24,8 m, uzyndyǵy – 7,9 m. «Solar Stra­tos» ushaǵynyń qanattary úl­ken. Son­dyqtan, ol jerge qon­baı úlken qashyqtyqty baǵyn­­dy­ra alady. Ushaq 25 myń metr bıik­­­tikke deıin kóteriledi. Ush­qysh osyndaı jaǵdaıda densaý­ly­ǵyna zııan kelmes úshin arnaıy germetıkalyq kostıým kıedi.

Ushaqtyń salmaǵy jeńil bolǵan saıyn, joǵary bıiktikti ba­ǵyndyrý múmkindigi arta túsedi. Sondyqtan, quras­ty­rýshylar ushý apparatynyń sal­maǵyn barynsha jeńildetýge tyrysady. Ǵaryshqa saıahat qaýipsiz bolý úshin ushqysh ta salmaq tastaýy qajet eken.

Toptamany ázirlegender:

Ashat RAIQUL,
«Egemen Qazaqstan» 

Sýretterdi túsirgen

Orynbaı BALMURAT,
«Egemen Qazaqstan»