Tabysty mektep tuǵyry

Jańar­tyl­ǵan bilim berý mazmuny aıasyn­daǵy ba­ǵdar­lama­lar­dy iske asyrý úshin muǵa­lim­der­di bilimmen, daǵdy­lar­­men qam­tama­syz etý jáne olar­dyń pi­kir­lerin ózger­týge yqpal etý jet­­ki­l­ik­ti emes eken­digin kórip otyr­myz. Mek­tepke óz­geris engizip, ony bas­­qa­rý­da ınno­va­sııalyq qadam jasaý úshin jańa mádenıet qurý qajet­tigi týyndady.    

Osy oraıda, mektep basshylarynyń aldynda «XXI ǵasyrda neni oqytý kerek?», «Muǵalimder oqýshylardy XXI ǵasyrǵa qalaı daıyndaıdy?» jáne «XXI ǵasyrda mektebimdi tabysqa qalaı jeteleımin?» degen suraqtarǵa birlesip jaýap izdeý máselesi turǵany aıdan anyq. Sebebi, ótken ǵasyrdaǵy júıe men táýelsiz qazaqstandyq bilim berý salasyndaǵy aıtýly aıyr­mashylyqtar týraly aıtatyn bol­saq, bul Qazaqstanda ǵana emes, álem elderinde balalardy «qalaı oqy­tý kerektigi» týraly ózekti máse­lege basymdyq berý qajettiligin te­reń tú­sinýdi kózdep otyr. Al «XXI ǵasyr­­da tabysty bolý úshin mektep oqýshy­sy qandaı daǵdylardy meńgerýi kerek?» degen suraqtyń jaýabyn elimiz­degi bilim salasynda bolyp jat­qan jańalyqtardan izdegenimiz jón bolar.

Jahandaný zamanynda óz tilin, salt-dástúrin joǵaltyp almaı, jańa ǵasyr básekesine túse alatyn, «óz­ger­­meli ómirge ıkemdi» bala oqy­typ, tárbıeleý jańartylǵan bilim berý baǵdarlamasynyń negizgi ıdeıa­sy. Sondyqtan jańartylǵan bilim berý jaǵdaıynda dırektor kósh­basshylyǵyna qoıylatyn talaptar da kúsheıip otyr. Mekteptegi ózgeris­terdi basqaryp, jetekshilik etý úshin mektep dırektoryna negizi úsh talap qoıyla­dy. Alǵashqysy óz ujymynda ortaq ustanym men qundylyqtardy qalypt­astyrý, kelesisi mektep kósh­basshylyǵy men ony basqarý týraly myqty bilim men túsinik qalyptastyrý jáne tıisti jeke qasıetterdiń, áleýmettik daǵdylardyń bolýy men adamdarmen qarym-qatynas jasaý ónerin ıgerý.
Búginde oblystyq dırektorlar keńesi qurylyp, 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan «Tabysty basshy» jobasy ázir­lengen. Jobanyń negizgi maqsa­ty zamanaýı pedagogıkalyq tásil­der men bilim berý tájirıbesi negi­zinde mektep basshylaryna ınnova­sııalyq basqarýda kásibı qoldaý kór­setýdi kózdeıdi. Jobany iske asy­rýda 6 aımaqta tájirıbe alańy uıym­dastyrylyp, aımaqtarda jańa bilim berý mazmuny aıasynda jalpy bilim berý uıymdarynda kóshbasshylyq pen basqarý, strategııalyq josparlaý boıynsha mektep basshylarynyń kásibı quzyrettilikterin jetildirý jáne ádistemelik qoldaý kórsetý maqsatynda mektep basshylary­na arnalǵan Taldyqorǵan qalasy men Alakól, Kóksý aýdandarynda aı­maq­tyq semınarlar ótti. Bul shara­lar­dyń jalǵasy «Bilim berý maz­mu­nyn jańartý aıasynda zamanaýı mek­tepti basqarýdaǵy ınnovasııalyq qadam» taqyrybyndaǵy oblystyq dırek­torlar forýmyna ulasty.

Fo­rým­ǵa 150-den astam «О́rleý» bilikti­lik­ti arttyrý ulttyq ortalyǵy» AQ Alma­ty oblysy boıynsha pedagog qyz­me­tkerlerdiń biliktiligin arttyrý ıns­tıtýty, Almaty qalasyndaǵy «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» DBBU Pedagogıkalyq sheberlik orta­l­yǵy, Taldyqorǵan qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń ókil­­deri men jalpy bilim berý uıym­darynyń basshylary qatysty. Elba­sy­nyń «Qazaqstannyń úshinshi jań­ǵy­rýy: jahandyq básekege qabi­lettilik» atty Joldaýyndaǵy úsh tildi oqýǵa kezeń-kezeńmen kóshýde aýyl mektepterin qala mektepterine ja­qyn­­dastyrý máselesine oraı, forým bary­synda mektep basshylary aýyl mektepterin qalalyq mektepterge jaqynd­astyrý maqsatynda «Serik­testik alańy» aksııasyna aýyl mektepterin tartý qajettigi týraly ózekti másele kóterdi. Sondaı-aq bilim berý mazmunyn jańartý aıasynda zama­naýı mektepti basqarýda mektep bas­shylaryna úsh tilde bilim berýdi kezeń-keze­ńimen júzege asyrýda mek­teptiń ın­no­vasııalyq qyzmetin jetildirý, mek­tepti ınnovasııalyq basqarýda ozyq pe­da­gogıkalyq ıdeıalar men Nazarbaev zııat­kerlik mektebiniń tájirıbelerin jal­py bilim beretin mektepterge e­ngizý, «Máńgilik El» jalpyulttyq ıdeıasynyń qundylyqtaryn tárbıe úrdisinde júzege asyrý sııaqty naqty maqsat-mindetter qoıylyp, bolashaqta mektepti damytýdyń qadamdary aı­qyndaldy.  

Qazaqtyń talantty aqyny Maǵjan Jumabaev «Adam jańa­shyl: jańa ústine jańa tileıdi, jańa­dan jańaǵa qumar keledi. Adam ásemshil: ásemnen ásem, sulýdan sulý tańdaıdy», deıdi. Bul qundy oı arqyly jahandaný zamanyn­da adamzat eski súrleýmen júre ber­meı ilgerileýge, ózgerýge umtylýy qajettigin aıtqan. Sebebi, bul – zaman talaby. Mektepte oqýshy­lar­­dyń synı turǵysynan oılaý daǵ­dy­laryn qalyptastyrýda, olardyń árqaı­sysynyń ereksheligin eske­re jáne yntymaqtastyq ortada bilim alýyn qamtamasyz ete oty­ryp, ozyq el­­der­diń qataryna enýimiz kerek. Iаǵnı jańar­tylǵan bilim berý jaǵdaıynda zama­naýı mektep bas­shysy joǵary nátı­jege qol jetkizý úshin yntymaq­tas­­tyq ortada birlesken jumys isteı­tin tabysty kóshbasshy bolýy ke­rek. In­no­vasııalyq basqarýdyń nátı­je­sinde ǵana biz bolashaqtyń tizginin us­t­aı­tyn fýnksııalyq saýatty XXI ǵa­syr­dyń jańa býyn ókilin tárbıeleı alamyz.

Maıgúl OMAROVA, 
Almaty oblysy bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary

TALDYQORǴAN