Sondyqtan Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstannyń bolashaǵy – qazaq tilinde» dep tujyrymdaǵan bolatyn. Nursultan Ábishuly óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda «Eger jańǵyrý eldiń ulttyq-rýhanı tamyrynan nər ala almasa, ol adasýǵa bastaıdy» dedi. Ulttyń rýhanı tamyry bastaýyn tilden alady. Elimizde memlekettik tildiń qoldanys aıasyn keńeıtýdi, ony otandastarymyzdyń úırenýin, sol arqyly qazaqstandyq patrıotızmdi qalyptastyrýdy nasıhattaıtyn «Qazaqstannyń bolashaǵy – qazaq tilinde» taqyryby aıasyndaǵy sharalar tórt jyldan beri jalǵasyn taýyp keledi. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń bastamasyna Qostanaı oblystyq ákimdigi qoldaý kórsetip, ótkizgen dóńgelek ústel májilisine belgili qoǵam qaıratkeri Dos Kóshim qatysty. Basqosýǵa Qazaqstan halqy Qostanaı oblystyq assambleıasyndaǵy ulttyq-mádenı ortalyqtar jetekshileri, zııaly qaýym ókilderi, til janashyrlary qatysty.
– О́zge ult ókilderi basym turatyn Qazaqstannyń soltústik oblystaryn aralap, memlekettik tildiń mártebesin kóterý úshin túsinik jumystaryn úsh jyldan beri júrgizip kelemiz. Shaǵyn qalalarda, aýdandarda, aýyldarda turǵyndarmen, onyń ishinde orys tildi azamattarmen suhbattasamyz, olardyń pikirlerin, ótinish, tilekterin tyńdaımyz. О́tken jyly Aqtóbe, Batys Qazaqstan oblystarynda kezdesýler ótkizgen edik, bıyl taǵy da soltústik oblystardy jumys nysanasyna aldyq, – dedi Dos Kóshim jýrnalısterge sapary týraly.
Dos Kóshim orys tildi aýdıtorııada májilisti orys tilinde júrgizdi. Qazaqstandy óziniń ekinshi otanyna balap, eshnárseden taryqpaı, baqytty ómir súrip otyrǵan ózge ult ókilderimen túsinistikpen, ashyq áńgime órbitti. Qoǵam qaıratkeri «Memlekettik tildi úırenýde orys tildi qazaqstandyqtar úshin ne kedergi, aldaǵy ýaqytta ne isteý kerek?» degen saýaldar tóńireginde áńgimelep, bul oraıda memlekettik tilge kidi qaraıtyn Baltyq jaǵalaýy elderiniń tájirıbesinen de mysaldar aıtyp berdi. Sondaı-aq elimizde ózge ult ókilderiniń jıi qonys aýdarýynyń basty sebepteriniń biri de olardyń tilge baılanysty bolyp jatatynyn, Qazaqstanda negizgi ult qazaqtardyń qos tildi, al orys tildi aǵaıyndardyń bir tildi bolyp otyrǵanyn da jasyrmady. Áńgime orys tildi qazaqstandyqtardyń qazaq tilin úırenýine kelip tirelgendikten, dóńgelek ústelge qatysýshylardyń ózderin de tyńdady. Osy oraıda qazaq tilin úıretýdiń ádistemesindegi olqy tustar, termınkom aýdaryp, bekitken sózderdiń kúndelikti qoldanysqa kirmeı jatatyny, kóshe, mekeme attary qazaq tiliniń erekshelikterin eskermeı jazylatyny ashyq aıtyldy.
Orys tildi ortada memlekettik tildi úırenýge degen talpynys joq emes. El ishinde ózge ulttardyń qazaq tilin úırenip jatqan, balalaryn qazaq mektebine berý mysaldary da bar. Mysaly, oblystyq tilderdi damytý basqarmasy basshysynyń orynbasary Qazymbek Ahmetovtiń aıtýynsha, óńirde orys tildi otbasynan shyqqan 780 bala qazaq mektepterinde bilim alady. Tilderdi damytý basqarmasy janyndaǵy qazaq tilin erkin meńgergen ózge ult jastarynyń «Til daryn» klýbyna 30 adam múshe. Olar qazaq tilin bir qazaqtan kem sóılemeıdi jáne memlekettik til mártebesin nasıhattaıdy. Degenmen, is qaǵazdary, iskerlik jıyndar áli de tek orys tilinde júrgiziletini, memlekettik til qadamynyń keńimeı, aıasynyń tar kúıinde qalyp otyrǵanyn eskersek, bul jumystardy jetkilikti dep aıtýǵa kelmeıtinin aıtty Dos Kóshim.
– Qazaqstannyń bolashaǵy – qazaq tilinde. Qansha ýaqyt ótsin, erte me, kesh pe memlekettik tildiń qajettiligi elimizde ár otandasymyzǵa bilinetin bolady. Sondyqtan balalarynyń taǵdyryn, keleshegin Qazaqstanmen baılanystyrǵysy keletin azamattar qazaq tilin úırenýge nıet qoıǵany durys ekenin túsinýimiz kerek. Ashyq aıtqan durys, ol memlekettik tildi úırenýdiń ádistemelerin, ondaǵy kedegilerdi jeńýde birlesip jumys isteýge, túsinistikke ákeledi. Sonda ǵana memlekettik til mártebesi joǵarylaıdy, – dep túıindedi ol óz oıyn.
Orys tildi ortamen mundaı emen-jarqyn, ashyq áńgime Qostanaıdan basqa Rýdnyı, Lısakov qalalary men Fedorov, Taran, Qostanaı aýdandarynda da ótti.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
