Alaıda bul – bas shahardaǵy jalǵyz qymyzhana. Kásipkerlerdiń qulaǵyna altyn syrǵa, kelesi kóktemde osyndaı nysandardyń sanyn kóbeıtsek, qala ishindegi aqshańqan kıiz úıler ajarymyzdy ashyp ári berekemizdi arttyrar edi.
Aıtpaǵymyz da osyǵan uqsas, qazirgi tańda Astana kóshelerinde qońyr tústi pavılondardy kóp kórip júrmiz. Fastfýd ónimderin, samsanyń túr-túrin, kókónis, jemis-jıdek satady. Gúl saýdasyn qyzdyryp, tehnıkalyq, turmystyq qyzmet kórsetetinder de bar. Qala ákimdiginiń qoldaýymen júzege asyp jatqan «1000 oryn – kóshe saýdasy» jobasy aıasynda qolǵa alynǵan bul jumysty nátıjesiz deýge aýyz barmaıdy, árıne. Shaǵyn kásipkerliktiń sharýasyn ilgeriletýge baǵyttalǵan birden-bir irgeli shara. Tek osyndaı irgeli sharany oraıyn taýyp qazaqy naqyshpen qııýlastyryp jibersek, quba-qup bolar ma edi. Máselen, qońyr tústi pavılondardyń sáýlet nobaıyn oıý-órnekterimizben bezendirsek. Fastfýd, samsa ónimderimen qatar, baýyrsaq, qattama nan, talqan, tary, jent, maısók, aıran, qymyz, qymyran ispetti taǵamdarymyzdy puldap jatsaq, nesi aıyp edi?! Al sapaly ónim satyp alýshysyz qalmaıtynyna kúmán kem.
Osy maqalany ázirleý barysynda «1000 oryn – kóshe saýdasy» jobasymen aınalysatyn mekeme ókilderimen habarlasqanbyz. «Astana» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy» ulttyq kompanııasy kóshe saýdasyn júrgizýge arnalǵan pavılondardy ornalastyrý jobasynyń jetekshisi Sáken Ádilbekov saýaldarymyzǵa egjeı-tegjeıli jaýap berdi.
«Elorda ákimdigi byltyrdan beri halyq arasynda «1000 oryn – kóshe saýdasy» atalyp ketken baǵdarlamany júzege asyryp keledi. Bul júıe Eýropa elderinde de, irgemizdegi Qytaıda da, basqa da damyǵan memleketterdiń kópshiliginde bar. Jalpy, jabaıy saýda – aýdandyq ákimdikterdiń erte kóktemnen qara kúzge deıingi problemasy. О́ıtkeni jurt ishinde zańsyz joldarmen kóshede saýda jasaıtyndar kóp. Bul – sonyń zańdastyrylǵan nusqasy. Bastapqyda mundaı saýda júıesi Kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasy men aýdandyq ákimdikterdiń uıymdastyrýymen bolǵan. Biraq onyń da kemshilikteri az emes edi. Saýda oryndary tek qysqa merzimge arnalǵandyqtan arnaıy pavılondar ornatylmady, elektr júıesi tartylmady, sanıtarlyq talaptar saqtalmady, basqa da olqylyqtar oryn aldy», deıdi ol.
Kompanııa ókiliniń aıtýynsha, keıin qalalyq ákimdik pen máslıhat birlesip uzaq merzimdi kóshe saýdasyn qolǵa alyp, zańdastyrǵan. Jer zańnamasyna sáıkes, jerdi bes jyldan joǵary merzimge jalǵa alý uzaq merzim bolyp sanalady. Osylaısha «Astana» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasyna jer jeti jylǵa arendaǵa beriledi. Sodan keıin nıet bildirgen kásipkerlerge bıznesin jasaý úshin konkýrs arqyly sýbarendaǵa usynylady.
Osy jerde bir nárseni eskergen jón. Jańa erejege sáıkes, kásipker qaı saýda túrimen aınalysatynyn, pavılon qaı núktede ornalasqanyn qalaıtynyn ózi kórsetip, korporasııaǵa ótinish beredi. Qujattar qala ákimdigi men Sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynda maquldanǵan soń, jer ýchaskesi «Astana» ÁKK-ke beriledi. Iаǵnı kásipker tańdaǵan jerge sáıkes tıisti organdardan kelisimderdi alý, Jer basqarmasynan ruqsat alý, jerge qatysty qujattar toptamasyn ázirleý tárizdi sansyz jumystar – korporasııanyń quzyryndaǵy sharýa. Sodan keıin maqsatty jer konkýrsqa shyǵarylady.
«Keıbir kásipker osy tusta, «ol jerdi men usyndym, endi jer meniki» dep oılaýy múmkin. Bul durys emes, ıesi tórt túrli konkýrs arqyly anyqtalady: tikeleı, konkýrs, aýksıon jáne jelilik. Al konkýrstyń sharttary men talaptary «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń, Astana qalasy ákimdiginiń jáne bizdiń resmı saıtymyzda ornalastyrylǵan. Jerdi jeti jylǵa ıelengen jalǵa alýshy pavılonyn talapqa saı turǵyzyp, tıisti kommýnaldyq mekemelermen kelisimshart jasasyp, jalǵa alǵan jer teliminiń kólemine qaraı jyldyq aqysyn tólep, kásibin dóńgelete beredi», deıdi Sáken Ádilbekov.
Endi máselemizge oıyssaq. Ákimdik pen kásipkerdiń arasyndaǵy altyn kópir sekildi korporasııa ókiliniń sózine qaraǵanda, pavılon sáýletiniń nobaıyn zańdy túrde resimdep, ózgertýge bolady. Iаǵnı oıý-órnegimizdi pavılon syrtyna bederleýge shekteý joq. Sol sııaqty ulttyq taǵamdarymyzdy saýdalaýǵa nıettengen kásipkerdiń de qolyn eshkim qaqpaıdy. Joba jetekshisiniń sózi mynaý: «Jalǵa alýshy Qazaqstanda jasalǵan ónimderdiń qaı-qaısysyn satsa da qarsylyq bolmaıdy. Tek jobanyń nysandyq maqsaty jáne sanıtarlyq, gıgıenalyq talaptar zańdyq turǵydan saqtalýy kerek. Ondaı kásipker tabylyp jatsa, qoldaýǵa ázirmiz».
Mamandar bergen málimetke súıensek, Astana qalasy boıynsha búginge deıin 462 kóshe saýdasy orny berilgen. Onyń ishinde Esildiń jaǵalaýynda, «Nurly jol» jasyl jelek-sýly býlvarynda ornalasqan 88-i – maýsymdyq. Joǵaryda atalǵan saıttarda kásip jasaý úshin beriletin 100-ge jýyq jer telimderiniń kezekti tizimi jarııalanypty. Tek úmitker 15 qarashaǵa deıin ózine qajet jerdi tańdap, qujattar tizbesin ótkizýi qajet. Iske sát, biz bildirgen buıymtaıdy eskerse eken bıznesmender.
Ashat Raıqul,
"Egemen Qazaqstan"
