– О́tken ǵasyrda halqymyzdyń basynan zamannyń qandaı qıyndyqtary ótse, osy №2 Jitiǵara qazaq orta mektebi de sonyń barlyǵymen betpe-bet keldi. Biraq jabylyp qalmady, órge umtyla berdik. Pedagogtar ujymy bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaratyn uıymshyl edi ǵoı. О́zge ulty kóp Jitiǵara aýdanyndaǵy, qalasyndaǵy qazaqtyń naǵyz qara shańyraǵy boldy desem, bir ótirigi joq. Mektep úshin janymyzdy sala etken eńbegimiz qazaq tilimiz, ulttyq dilimiz úshin kúres eken ǵoı, – deıdi bilim salasynyń ardager qarııasy Jámıla Januzaqqyzy.
Atalmysh mektep 1927 jyly ashylady. Halqymyzdyń basyna náýbet tóngen 30-shy jyldardyń ishinde mektepke de ońaı bolmaıdy. Odan keıin soǵys bastalǵanda ustazdar da, túlekter de maıdanǵa attanady. Mekteptiń 1938 jylǵy 12 túlegi ustazy Shuǵaı Qystaýbaevqa erip, maıdanǵa attanady. Solardyń arasynda on bozdaq týǵan jerge qaıtyp oralmaıdy, súıegi urys dalasynda qaldy.
О́tken ǵasyrdyń 50-shi jyldary qazaq dalasynda tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý, qazirgi «Qostanaı mıneraldary» aksıonerlik qoǵamynyń bastaýy bolǵan asbest kombınaty irge tepken jyldary Jitiǵarany ormandaı orys qaptap, qazaqtar azshylyq bolyp shyǵa keledi. Elimizdiń soltústik oblystarynda qazaq mektepteri jabyla bastaǵanda, №2 qazaq orta mektebine de tyqyr taıanady. Sonda mektep ustazdary eshkimnen kómek suramaı, oblystaǵy qazaq aýyldaryna attanady. Ár aýdannan bala jınap, ata-analarǵa úgit-nasıhat jumystaryn júrgizip, orys mektepterinde oqyp júrgen qazaq balalaryn aýystyryp, áýpirimmen onyń jabylýyna jol bermeıdi.
– Sol orys mektebinen aýystyrylǵan oqýshynyń biri men edim, qazir alǵysymdy aıtyp otyramyn. Qazaq mektebinde oqyp, kóshten qalǵan joqpyz, qaıta ana tilimizge sýsynymyz qanyp óstik, – deıdi mekteptiń 1960 jylǵy túlegi, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy iriktegen dárigerlerdiń ondyǵyna kirgen belgili balalar dárigeri Marııa Kenenbaeva.
Mekteptiń mereıtoıyna kelgen Otan soǵysynyń ardageri, belgili jyrshy Qasymhan Aldabergenov, Jańylsyn Jákenova, Jańylsyn Jandyrova, Naýryzbaı Álmuhambetov sekildi ardager ustazdardyń qaısysyn áńgimege tartsaq ta, olar muǵalimder ujymynyń birligin aldymen aýyzǵa aldy.
– Osy tóńirektegi jalǵyz qazaq mektebi bolǵan soń ba, bizdiń ujymda namys aldyńǵy orynda turatyn. Bir muǵalimniń ashyq sabaǵy ótetin bolsa, sonyń jumysyna barlyǵymyz kirisip, tilektes bolyp júrer edik, – deıdi Jańylsyn Jandyrova apaı.
– 90-shy jyldary mektebimizge taǵy da qaýip tóndi, barlyǵy 70 bala ǵana qaldy. Sonymen ustazdar namysty qoldan bermeı, taǵy da atqa qondy. Aýyldardy, tipti ózge aýdandardy araladyq, túsinik jumystaryn júrgizdik. Sonyń arqasynda 1992 jyly tek birinshi synypqa ǵana 60 bala kelip otyrdy. Oqýshy sany birte-birte kóbeıip, 2005 jyly 620 boldy. Mektep tarlyq etip, bilim sapasy tómendeıtin bolǵandyqtan, aýdan basshylary ekinshi qazaq orta mektebin ashty, – deıdi mereıli mektepti kóp jyl basqarǵan Naýryzbaı Álmaǵambetov.
1973 jyly mektep dırektory Musa Shojanovtyń kóp izdenisimen mektep te, onyń ınternaty da jańa ǵımaratqa kóshedi, kabınettik júıe, taǵy da kóptegen jańalyqtar engiziledi.
– Mektepte ustazdyq etken ár kúnim qýanyshqa toly bolatyn. Oqýshylarymnyń meni renjitken kúni bolmapty. Sonyń barlyǵy da jerde qalǵan joq, bir-bir mamandyq ıesi, tamasha adamdar bolyp qalyptasty, – deıdi ardager ustaz Jańylsyn Jákenova.
«Sizdiń oqýshylardyń búgingi balalardan aıyrmashylyǵy nede dep bilesiz?» degen saýalymyzǵa, ustaz kóp oılanǵan joq.
– Ol kezde balalar bııazy bolatyn. Olardyń boıynan ulttyq minez arylmaǵan edi-aý...– dep jaýap berdi.
– Bizdiń kezimizde úlken úziliske shyǵysymen oqýshylar synyp-synyp bolyp tura qalyp án aıtatynbyz. Sondaı dástúr boldy. Patrıottyq ánder. Qandaı keremet edi! Bizdiń synypta ár eki bala jarysyp oqıtynbyz. Meniń básekelesim Jaqsylyq Ysmaǵulov degen synyptasym edi, – dep eske alady Marııa Kenenbaeva.
Toqsan jyl ishinde mektepti eki myńnan asa túlek bitirgen eken, sonyń alpystan astamy «Altyn medal», keıinnen «Altyn belgi » ıegerleri atanǵan. Sol úzdik oqýshylardyń biri Berlın Irıshev – Qazaqstannyń Fransııadaǵy elshisiniń keńesshisi, Abdrahman Begalınov – altyn kenin óndirý ádisterin óndiriske engizgen iri ǵalym, Aqylbek Shaıahmet – elimizge tanymal aqyn. Bilim uıasynyń maqtanyshtaryn osylaı jalǵastyra berýge bolady. Mektep ardagerlerin, ujymyn aýdan ákimi Abaı Ybyraev quttyqtady. «Qostanaı mıneraldary» kásiporny 23 mıllıon teńge qarjy bólip, mekteptiń barlyq terezelerin plastıkke aýystyryp, 5 ınteraktıvti taqta alyp beripti.
Mektep túlegi, jas ánshi Jumahan Jánibekov, mekteptiń úshinshi synyp oqýshysy, bıyl ótken «Bala daýsy» respýblıkalyq baıqaýynyń júldegeri Iаsmın Aıýpova bilim uıasy mereıtoıyn ánge bóledi. Shara sońynda mektepti basqarý isin qolyna alǵan Aızada Dıýkova bastaǵan ustazdar men oqýshylar búkil sahnany alyp turyp, bilim oshaǵynyń gımnin shyrqady. Bul namysty, birlikti joǵary ustaıtyn mekteptiń ishki dástúriniń joǵalmaǵanyn aıtyp turǵandaı edi.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Jitiǵara qalasy
