Dúnıe júzine taraǵan júz mıllıon foto
Áý basta Astanadaǵy kórmege 2 mıllıon adam keledi dep boljanǵan, alaıda bul kórsetkish 4 mıllıonǵa jetip jyǵyldy.
Uıymdastyrýshylar keshen aýmaǵyna kirip-shyqqan qonaqtar sany 25 mıllıonnan asqanyn málimdedi. Qalashyq qurylysyna
1 400 qazaqstandyq kompanııa qatysyp, materıaldaryn usynǵan, jumystaryna qatysqan. Olar 640 mlrd teńgeniń qarajatyn ıgerdi. Qonaq úılerdiń, meıramhanalardyń, dúkender men konsert zaldarynyń barlyǵy toldy. Bul astanalyq bıznesti ilgeriletip, qala qazynasyna qarajat ákeldi. Al kórme kórermenderiniń arasynda elimizdiń túkpir-túkpirinen, álemniń 185 memleketinen adamdar boldy.
«Týrıstik sektor jandana tústi. Týroperatorlardyń qyzmetine degen suranys 1,8 ese artty. Astanada kásipkerlik sýbektilerdiń sany 10 paıyzdan astamǵa kóbeıdi. Elorda bıýdjetine qyzmet kórsetý salasynan túsken salyq 1,2 ese ósti. Qazaqstannyń astanasy búkil álemniń nazaryn ózine aýdardy», degen bolatyn Elbasy. Iá, kórme ótken 3 aıda 33 myń ártis Astanada óner kórsetip, 4,5 myń erikti eńbek etti. Qonaqtar 100 mln fotosýret túsirdi, kórme aýmaǵynda tabysqan 88 jup otbasyn qurap, jańa ómir bastaǵan.
Tabysty tehnologııalar tańdap alyndy
Endi EKSPO-nyń elge bergen, beretin paıdalaryn tarqatyp kórsek. Qazaqstan kórme pavılondaryna qoıylǵan 105 sheteldik jáne 28 otandyq tehnologııany iriktep alǵan. Onyń 27-si munaı men gazǵa, 7-eýi kómir ónerkásibine, 63-i elektr energetıkasy men energııany únemdeýge, 36-sy ekologııa salalaryna tıesili eken. Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaevtyń aıtýynsha, qazirgi tańda ákimdikter zamanaýı tehnologııalardy engizý maqsatynda 40 jobaǵa qyzyǵýshylyq tanytqan. Onyń tórteýin kelesi jyly ıgilikke jaratyp úlgermek. Al ulttyq kompanııalar tańdap alǵan 15 tehnologııanyń ekeýi endigi jyly qolǵa alynady. «Munaı men gaz salasynda Reseı, AQSh, Qytaı jáne Fınlıandııadan 7 tehnologııa anyqtaldy. Onyń ishinde oblys ákimdikteri 3 tehnologııany, kompanııalar 4 tehnologııany tańdady», dedi mınıstr.
Elektr energetıkasy baǵytynda 35 tehnologııa anyqtalsa, ákimdikter onyń 26-syna kóz tikken. Al «Qazatomónerkásip», «EmbiMunaıGaz», «QazTransOıl» jáne KEGOK kompanııalary 9 jobany júzege asyrýǵa nıetti. Kómir óndirý baǵytynda Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdigi men «Samuryq-Energo» kompanııasy bir-bir tehnologııa tańdady. Ekologııa baǵytynda ákimdikter 10 jobany engizýdi josparlaýda.
Energetıka vıse-mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıevtiń aıtýynsha, jańa jobalardyń artyqshylyqtary kóp. Máselen, germanııalyq bir tehnologııa elektr energııasyn alysqa tasymaldaǵanda qýat kózderiniń biraz bóligin únemdeýge múmkindik beredi. «Qazaqstannyń energetıkalyq júıesine ondaı tehnologııa aýadaı qajet. Sebebi terrıtorııamyz keń. Budan bólek nemis pavılonynda geotermaldy tehnologııa tanystyrylǵan bolatyn. Onyń kómegimen jerasty sýlary men topyraqtan energııa alýǵa bolady. Zertteýlerge sáıkes, elimizde osy sanattaǵy energııa qory barshylyq», degen ol iriktelgen jobalar ishindegi belarýstik «Týrbosfera» jaıynda da baıandady. Onyń arqasynda munaı-gaz kenderinde gazdyń qysymyn barynsha azaıtyp, energııa óndirýge bolady.
«Aǵyn sýlardy tazartýǵa arnalǵan fın texnologııasy negizinde sýdy tazartyp qana qoımaı, túbindegi laıdy tyńaıtqysh retinde qoldanýǵa bolady. Qazir ol jan-jaqty zerdelenýde. Fınlıandııanyń taǵy bir tehnologııasyn «Qazgıdromet» synaqtan ótkizýge kiristi. «Kógildir kómir» atty polıak texnologııasy qorshaǵan ortaǵa shyǵarylatyn zııandy qaldyqtardy 80 paıyzǵa tómendetedi. Kómirdiń qyzýyn da tıimdi paıdalanýǵa múmkindik beredi. Bizge mundaı joba asa qajet», deıdi M. Myrzaǵalıev.
Eýropa esiginen erkin enemiz
EKSPO-nyń taǵy bir paıdasy – Eýropa elderi Qazaqstan azamattary úshin vızalyq rejimdi jeńildetpek. Syrtqy ister mınıstrligi Konsýldyq qyzmet departamentiniń dırektory Ardaq Mádıevtiń málimetinshe, qazirgi tańda osy baǵytta kelissózder júrgizilýde. «Bul – óte aýyr jumys. Osy oraıda qol jetkizgen jetistikterimiz de joq emes. Bıyl qyrkúıek aıynda Brıýsselde Eýropa odaǵynyń vızalyq saıasat jónindegi jumys toby otyrys ótkizgen edi. Sol jerde top músheleri Qazaqstan azamattary úshin vızalyq talaptardy jeńildetýdi qoldady. Kelissózder kezinde Eýropa komıssııasynyń ishki ister jáne kóshi-qon dırektoratynyń basshysy Marta Sıgan atalǵan sheshimge Astanadaǵy EKSPO kórmesiniń sátti ótýi de oń áserin tıgizgenin jetkizdi. Sebebi kórmege Eýropa elderi de qatysty», dedi ol.
Sodan beri Eýropa elderi vızalyq rejimdi jeńildetý baǵytynda tikeleı kelissózder boıynsha mandat qalyptastyrýǵa kiristi. Birinshi kezekte Qazaqstan azamattary úshin Shengen vızasyn alýǵa qajetti qujattar sany qysqaryp, ótinishterdi keri qaıtarý kórsetkishi tómendemek. Konsýldyq alymnyń kólemin azaıtý máselesi de qaralý ústinde.
P.S. Jaqynda «Astana-EKSPO-2017» týrıstik aımaǵy ashylyp, elorda turǵyndary men qonaqtaryna qyzmet ete bastady. Onda «Nur Álem» pavılony, taqyryptyq pavılondar, úzdik tájirıbe aımaǵy jáne ART-ortalyq kelýshilerge kórme jádigerlerin tanystyrady. Sonymen qatar elimizdiń jańajyldyq bas shyrshasy da, eń úlken muz aıdyny da osy jerde. Iаǵnı EKSPO-nyń paıdasy ál-ázir túgesilmeıdi, jalǵasa beredi, jalǵasa beredi...
Ashat RAIQUL,
«Egemen Qazaqstan»
