Memlekettik departament (AQSh) bul saýdany jalpymemlekettik qarý satý emes, tek jekemenshik fırmaǵa berilgen ruqsat ekenin aıtyp, jaqaýratýǵa tyrysýda. Syrtqy saıasat vedomstvosynyń arnaıy ókili Hızer Naýert SNN telearnasyna bergen suhbatynda Memlekettik departamenttiń Ýkraınaǵa atatyn qarý men onyń jaraqtaryn satý týraly eksporttyq lısenzııa berýdi maquldaǵanyn jáne óz sheshimderin Kongreske jetkizgenin málimdegen.
Kim qalaı dese de AQSh-tyń Ýkraınaǵa qarý berý kezeńi bastalǵan sııaqty. Osyǵan deıin Reseıdiń túrli qysymymen (sonyń ishinde jaýap sharalar jasalatynyn málimdeýimen) AQSh úkimeti Ýkraınaǵa qarý bosatýdan taıqaqsyp kelgen. Endi Reseı tarapynan sál ǵana jumsaqtyq lebi eskendeı bolyp edi, qarý satý týraly áńgime qaıta shyǵa keldi. Al jumsaqtyq – Reseıdiń Sankt-Peterbýrg qalasynda terakt jasamaqshy bolǵandardyń AQSh Ortalyq barlaý basqarmasy (OBB) bergen derektiń arqasynda ustalǵanyna baılanysty jasalǵan. Reseı prezıdentiniń baspasóz qyzmeti «kremlin.ru» saıtynda osy oqıǵaǵa baılanysty Vladımır Pýtınniń AQSh Prezıdenti Donald Trampqa alǵys aıtqany da jýyrda ǵana jarııalanǵan. V.Pýtın AQSh-qa qarsy terrorıstik áreket jasalatyny Reseıdiń arnaýly qyzmetterine de belgili bolsa, ony dereý D.Trampqa jetkizetinin atap ótken.
AQSh-tyń habarlamasynyń arqasynda Reseıdiń Federaldyq qaýipsizdik qyzmeti 16 jeltoqsanda Sankt-Peterbýrgte birneshe, sonyń ishinde Qazan Soborynda jarylys jasamaqshy bolǵan jeti birdeı lańkesti ustady. Bul júzdegen adamnyń ómirin saqtap qaldy degen sóz.
Árıne, AQSh OBB-synyń ILIM/DAISh (Qazaqstanda tyıym salynǵan) baskeserleriniń Sankt-Peterbýrgte jarylys jasamaqshy bolǵan maqsatyn qalaı bilip qalǵany belgisiz. Sondyqtan olardy ózderi daıyndap, artynan Reseıden jaqsy at alý úshin ózderi ustap berýi de múmkin-aý degen de kúdik týady...
Qalaı desek te osy oqıǵa eki alyptyń arasyna jylylyq ushqynyn júgirtkendeı bolǵan edi, endi myna qarý satý jańalyǵynyń aldan shyǵa kelgeni sol ushqyndy qaıta óshiretin sııaqty...
Bir gazetter jekemenshik kompanııaǵa qarý satý týraly lısenzııa bergenimen, AQSh áli naqty sheshim qabyldaǵan joq dep jazady. Biraq The Washington Post gazeti Ýkraınaǵa satylatyn mergender vıntovkasynyń markasy Model M107A1 ekenin jáne osy qarý men onyń jaraqtarynyń jalpy quny 41,5 mln dollarǵa baǵalanǵan kólemi Ýkraınaǵa satylatynyn aıtty. Bir vıntovkanyń bazardaǵy baǵasy 11,9 myń dollar bolǵanda, onyń 41 mln-ǵa 3500-deıi keletinin de anyqtaý qıyn emes.
Barrett kompanııasy jasaıtyn M107A1 úlken kalıbrli mergender vıntovkasy – osyndaı qarýlardyń eń sońǵy, jetildirilgen modıfıkasııasy. Ol burynǵy M107-ge qaraǵanda 2 kg jeńil ári tózimdi dep esepteledi. Onyń ústine kózdegendi múlt jibermeıdi jáne dybysty óshiretin qurylǵymen jabdyqtalǵan.
The Washington Post gazetiniń jazýyna qaraǵanda, Tramptyń janyndaǵy jáne Kongrestiń kóptegen joǵary shendi sheneýnikteri bul sheshimdi qoldaıtyndaryn aıtqan. Sonymen birge basylym onyń Tramp pen Pýtınniń arasyn salqyndatyp jiberetinin de ataǵan.
«RIA Novostı» agenttiginiń habarlaýyna qaraǵanda, Reseıdiń BUU-daǵy turaqty ókiliniń orynbasary Petr Ilıchev AQSh pen Kanadanyń Ýkraınaǵa qarý satýy – shıelenisti odan ári shıryqtyryp, adamdardyń ólimin kóbeıtýge alyp keledi dep málimdegen.
Aıta ketetin jaıt, «Ýkraınanyń bostandyq jolyndaǵy kúresin qoldaý týraly» zańdy AQSh Kongresi tipti erte kúnde, 2014 jyly qabyldaǵan. Biraq Barak Obamanyń ákimshiligi ony júzege asyrýǵa asyqpaǵan edi. Endi sol zańnyń qosalqy avtorlarynyń biri, senator Bob Korker ákimshiliktiń Ýkraınaǵa qarý satý týraly sheshimin qýana qabyldaǵanyn jarııalady. «Bul Ýkraınany Reseı agressııasynan uzaq merzimdi qorǵaý týraly bizdiń baılamymyzdy iske asyrýǵa múmkindik beredi», dedi ol. Al aty-jónin ataýdy qalamaǵan kongressmen «Biz Ýkraınaǵa atatyn qarý-jaraq beretin deńgeıge de jettik. Menińshe, bul qarý-jaraq berýdiń basy ǵana», degen. Sóıtip Reseı men Ýkraına arasyndaǵy kıkiljiń jańa deńgeıge kóterilgen sııaqty. Árıne Qazaqstan barlyq kıkiljińniń kelissóz ústelinde sheshilgenin qalaıdy. Bul eki memlekettiń de biz úshin mańyzy zor.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
