N.Nyǵmatýlın: Elbasy tapsyrmasyn zańmen qamtý – abyroıly mindet

Májilis Tóraǵasynyń piki­rin­­she, bul joldaý – eldiń damý ta­rıhyn jańa kezeńge bastaıtyn qadam. Sebebi Qazaqstan kele­sheginiń kemeldenýi Tórtinshi óner­kásiptik revolıýsııa jaǵ­daı­ynda damýmen tikeleı baıla­nysty bolmaq. «Prezıdent aı­­qyndap bergen 10 baǵyt za­man­­ǵa saı beıimdeı otyryp, j­a­­ńa múmkindikter men jańa ta­bystarǵa jol ashatyny sózsiz. Son­dyqtan Elbasy júktegen maq­sattardy sapaly zańdarmen qam­tamasyz etý, ol – biz úshin óte úl­ken jaýapkershilik jáne abyroıly mindet bolyp tabylady», – dedi N.Nyǵmatýlın.

Májilis Spıkeri Joldaýda tabıǵı monopolııalardy retteý jáne venchýrlyq qarjylandyrý, Eko­logııalyq kodeks, densaýlyq sa­lasyna qatysty zańnamalardy je­tildirý boıynsha naqty ta­p­­syr­­malar júktelgenin atap ót­­­ti. Sondaı-aq sessııa sońyna deı­­­in Prezıdent Joldaýyn jú­­­­ze­ge asyrýǵa qatysty basqa da mańyzdy zań jobalaryn qa­byl­­­daý mindeti turǵanyn aıtty.

Oraıly sátte Tóraǵa Máji­lis depýtattarynyń osy jy­l­ǵy aımaqtarǵa sapary jaıly aqparatty da nazardan tys qald­yr­mady. Qańtar aıynyń al­ǵash­qy jartysynda aýyl-aımaq­tar­dy aralaǵan halyq qalaý­lylary 400-ge jýyq eldi mekenderde bolyp, 1500-den astam kezdesý ótkizgen. Mundaı basqosýlar jergilikti turǵyndardyń barlyq saladaǵy ózekti suraqtaryna jaý­ap berip, zań jobalarynyń tal­qylanýy men qabyldanýyna qa­tysty máselelerdi jan-jaqty talqylaýǵa múmkindik bergen.

Májilis Tóraǵasynyń joǵa­ry­daǵy málimdemelerinen keıin otyrys depýtattardyń Pa­lata qaraýyna usynylǵan bir­qatar jańa zań jobalaryn talqylaýmen jalǵasty. Olar­dyń qatarynda tabıǵı mono­po­lııalardy qorǵaý, qorǵanys óner­­kásibi men aeroǵarysh týraly, valıýtalyq retteý jáne ba­qylaý, dinı qyzmet máse­le­lerin birizdendirýge baǵyt­talǵan zań jobalary bar. Sol sııaqty kún tártibine saı osy kúni depýtattar áleýmettik qamsyzdandyrý men dári-dármek jáne medısınalyq ónimder, «Qazaqstan halqy Assambleıasy týraly» zań jo­bala­ryna jańashyldyqtar en­gizý jaıyn qarastyratyn boldy. Memlekettik statıstıka men memlekettik satyp alý jáne kva­­zımemlekettik sýbektilerdi satyp alý máselelerin zań aıasynda ońtaılandyrý túıtkilderi de sessııanyń aldaǵy otyrys­ta­rynda qyzý talqylanatyn ta­qyryptar retinde bekitildi. Ta­ǵy bir aıta keterlik jaıt, bul sanat­taǵy qujattar qatarynda bir­­qatar memleketaralyq jáne ha­­lyqaralyq uıymdar qyzmetin jetildirýge baǵyttalǵan zań jobalary da bar.

Jalpy alǵanda, depýtattar bul kúni 16 zań jobasyna qatys­ty qorytyndy sheshim qabyl­dap, eki zań jobasyn biraýyzdan ma­qul­dady. Onyń alǵashqysy Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov tanystyrǵan «1996 jylǵy 16 qyrkúıektegi Qazaqstan Res­pýb­­lıkasynyń Úkimeti men Ázer­baıjan Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy tabys pen múlikke qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq tóleýden jaltarýǵa jol bermeý týraly konvensııaǵa ózge­ris­­ter men tolyqtyrýlar en­gi­zý týraly Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Úkimeti men Ázer­baıjan Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy boldy. Eki el ar­asyndaǵy aqparat almasý men Konvensııanyń jekelegen erejelerin qaıta qaraý ar­qy­l­y qos memlekettiń salyq qyz­­metteriniń yntymaq­tas­ty­ǵyn damytýdy maqsat etken qu­jat aıasynda «Qazaqstan», «Ázerbaıjan», «Ýaǵdalasýshy mem­lekettiń kásiporny» ter­mın­­derine ózgeris engiziledi. Son­­­daı-aq qoldanystaǵy zańna­ma­ǵa sáıkes, konvensııa qol­da­nylatyn Qazaqstan jáne Ázerbaıjan salyqtarynyń ataýlary da naqtylandy. Bul másele boıynsha qosymsha baıandamany Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi Aman­jan Jamalov jasady. Al zań jobasyn talqylaý bary­synda depýtattar  Ázerbaıjanǵa ın­ves­tısııa retinde quıyl­ǵan qar­jy­nyń qaıtýy sıyrquıym­sha­q­tanyp ketkenine óz alań­daý­shylyqtaryn bildirdi. Bul máselege jaýap qatqan mı­­nıstr Ázerbaıjan banki Qazaqstanǵa qaryzyn 15 jyl merzim ishinde tóleıtindigin aıtty. «Jalpy aıtqanda biz bul aqshany joǵaltqan joqpyz. Eger bank, shynynda da, bankrotqa ushyrasa nemese qaryzdyń qaıta ózgerispen tólenýin nesıe be­rýshilerdiń basym kópshiligi qol­damaǵanda aqshany joǵaltý qaýpi týyndaıtyn edi. Búgingi tańda banktiń bul oblıgasııalary Ázerbaıjannyń derbes oblıgasııalaryna aýystyrylǵan. Nátıjesinde 3,5 paıyzdyq mólshermen 250 mln AQSh dolla­rynyń qaıtarymy 15 jyl­­ǵa uzartyldy. Bul qaǵazdar ótim­di bolyp tabylady», dedi B.Sultanov.

Sodan keıin Syrtqy ister mınıstriniń mindetin atqarýshy Muhtar Tileýberdiniń tanystyrýymen Májiliste maquldanǵan ekinshi qujat «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Úkimeti men Birik­ken Ulttar Uıymy ara­syn­daǵy Soltústik jáne Orta­lyq Azııa úshin Sýbóńirlik bólimshege arnalǵan ákimshilik jáne qarjylyq rásimderge qatysty kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy talqylandy. Al taqyrypqa qatysty qosymsha baıandamany Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi Qabıbolla Jaqypov jasady. Baıandamashylardyń aıtýynsha, Kelisimge sáıkes Qazaqstan Soltústik jáne Orta­lyq Azııa úshin Sýbóńirlik bó­lim­shege elimizde ornalasatyn bólimsheniń búkil kezeńinde kór­setiletin kommýnaldyq qyz­metterge shyǵystardy qos­pa­ǵanda, jaldaý aqysynsyz, sa­lyq­tarsyz jáne basqa da alymdarsyz, aýdany keminde 270 sharshy metr úı-jaıdy ornalasý jáne ony paıdalaný úshin be­redi. Al Birikken Ulttar Uıy­my úı-jaıǵa turaqty teh­nıkalyq qyzmet kórsetý men onyń ishindegi aǵymdaǵy jón­deý úshin jaýapty bolady. Sonymen qatar bul qujat el Úkimetiniń  2016 jyl­dan bastap ár jyldyń 20 sáýi­rinen keshiktirmeı 100 myń AQSh dollary mólsherindegi jyl saıynǵy jarnany berýin qam­tamasyz etedi jáne osy qa­ra­jat baǵdarlamalyq is-shara­larǵa arnalǵan shyǵys­tar­dy, sondaı-aq bólimsheniń ınstıtýsıonaldyq jáne paıdalaný shyǵyndaryn jabý úshin jaratylady dep kózdelgen.

Jıyn sońynda halyq qa­laý­lylary óz quzyretteri sheń­­berinde el Úkimeti men tıis­ti vedomstvolardyń atyna depýtattyq saýaldaryn jol­­da­dy. Olardyń qatarynda I.Smırnova, S.Bychkova, M.Mager­ramov, K.Absatırov, A.Qojah­metov, V.Oleınık, T.Syzdyqov, V.Kosarev, E.Barlybaev, Z.Amanjolova, A.Qońyrov, N.Dýlatbekov, B. Hamenova boldy.

Nurlybek DOSYBAI,

«Egemen Qazaqstan»