Ekzotıkalyq jándikter álemi

Kishkentaıymnan jan-janýarlardyń tirshiligi, san alýan ósimdikterdiń ádemiligi qyzyq­tyratyn. Olarmen adamsha sóı­lesip, tildesetin edim. Búgin­de bul is meniń kásibime aınaldy. XHI ǵasyr – tehnıkanyń, kompıý­terdiń ǵasyry ǵoı. Jas­tar­dyń deni bos ýaqyty bola qal­sa ǵalam­tordan kóz almaıdy. Bul ortalyqty ashýdaǵy negizgi maqsatym da balalardyń oıyn basqa jaqqa burý, tabıǵatpen etene jaqyn bolyp ósýine jaǵdaı jasaý edi», deıdi jas bıolog.

Tilektiń aıtýynsha, 2013 jyly jumysyn bastaǵan ortalyqtaǵy janýarlar sany jyldan jylǵa kóbeıip keledi. Búginde mundaǵy qustardyń sany 13-ke, baýyrymen jorǵalaýshylar men kemir­gishterdiń sany onǵa jetip jyǵy­lypty. Ekzotıkalyq órmekshiniń sany – 35. Tilek mundaǵy árbir tirshilik ıesiniń minezin, kóńil kúıin óte jaqsy biledi. Osyndaǵy jándikter men janýarlardyń árqaısysy týraly saǵattap áńgime aıtýǵa bar. Máselen, myna bir ıgýana deıtin kesirtke negizinde Ońtústik Amerıkada tirshilik etedi eken. Qazir shamamen eki jas­ta. Bul tirshilik ıesi úsh metrge deıin ósetin kórinedi. «Olardy otanynda dınozavrdyń urpaq­tary dep aıtady», deıdi Tilek. Al aýstralııalyq «saqaldy agama» dep atalatyn kesirtkeniń turqy ázirge kishileý bolǵanymen, onyń da uzyndyǵy óse kele 60 santımetrge deıin jetedi.

Ortalyq jetekshisi 2016 jylǵa deıin Beloýsovka kentindegi №1 mektepte oqýshylarǵa bıologııa páninen sabaq beripti. Biraq keıin búkil ýaqytyn tek osy úıir­mege ǵana arnaýdy jón dep uı­ǵarypty. О́ıtkeni «Bıoor­talyq­taǵy» jándikter men jan­ýar­­lardyń qatary kóbeıgen sa­ıyn olarǵa qaraıtyn ýaqyt kerek. «Mundaǵy tirshilik ıeleriniń barlyǵy bala sekildi. Erekshe kútimge, jylýlyqqa muqtaj. О́z jumysymdy jaqsy kórgendikten, ortalyqqa senbi, jeksenbi kúnderi de kelemin. Oqýshylarym da demalys kúnderi keledi. Olarǵa kúnde bir qyzyqty málimet aıtyp, paıdaly aqparat berýge tyrysamyn. Balalar órmekshilerdi, hameleondardy kórip, ustaǵysy keledi. Menimen birge tamaq berip, olardyń áreketin qyzyǵa baqy­laıdy. Sondaı sátterde men ózim­niń ustazdyq armanyma qol jetkiz­gendeı sezimde bolamyn. Bala­lar­dyń qyzyǵýshylyǵy bar, demek eń­begimniń zaıa ketpegeni», deıdi ol.

Azamat QASYM, 
«Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy, 
Glýbokoe aýdany

Sýretterdi túsirgen
Tileýbek ShAIаHMET