Teatr • 25 Qańtar, 2018

О́lmeıdi ónerde iz qaldyrǵan... (Ánýar Boranbaev haqynda)

3081 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

«Baýyryn jazyp kó­si­­le al­­maı, óksikpen ketken óner tarlany...». Qa­zaqstannyń halyq ár­tisi Án­ýar Boran­baev ja­ıynda kezinde teatr synshysy Áshir­bek­ Syǵaı osylaı degen eken. Iá, talantty ak­ter taǵdyr synyna túsip, muń tumanynan seıilmeı ótse de, ar­tyna óshpesteı iz qaldyryp ketti. 

О́lmeıdi ónerde iz qaldyrǵan... (Ánýar Boranbaev haqynda)

Ol sahnadaǵy otyzjyldyq ómi­rinde alpystan astam irili-usaqty obrazdy somdaǵan. Tek teatrda ǵana emes, akter Ánýar Boranbaevtyń kıno áleminde de ózindik qoltańbasy bar. Jurt ony «Gaýhartas» ar­qy­ly keńirek tanydy. Kádim­gi bárimizge keńinen tanys «Gaýhartas» – qazaq kıno óne­riniń altyn qoryna ja­zylǵan bire­geı fılm. Sondaǵy bas­ty ról Tastandy somdaǵan ak­ter – Ánýar Boranbaev. Bul kıno buryn teledıdardan túspeıtin edi. Saltanat, Tas­tan, Qaıyrken sııaqty ke­ıip­kerleriniń túrin, sózin, ási­rese ánin jatqa biletin edik... Na­ǵyz talanttar somdaǵan kere­met kórkem týyndy. Iá, on­daǵy árbir akterdiń shynaıy she­ber­ligi qazaqtyń kıno ónerin bıik beleske bir kótergen edi. Shyn­dyǵynda, «Gaýhartas» kınosy tanymaldylyǵy jaǵynan kúlli Keńes Odaǵy boıynsha «Qyz Jibek» fılminen keıingi ekinshi orynda bolypty. 

Ánýar Boranbaev – Torǵaı topyraǵynan shyqqan óner ıeleriniń ishindegi shoqtyǵy bıik juldyzy. Eline eren eńbek sińirgen akter 1999 jyly 51 jasynda baqılyq boldy. Qyryqtan asqan naǵyz er shaǵynda bir aıaqtan aıyrylyp, múgedektik halge tússe de, ol ómiriniń sońyna deıin óner jolynan taımady, sońǵy demi qalǵansha óner dep ótti. 

Ol uzaq jyldar boıy Qa­­­­­­­zaq akademııalyq drama ­tea­­­try­­nyń akteri bolǵan. Á.Bo­ran­baevtyń akterlik she­ber­liginiń qalyptasýyna M.Áýezov pesalary boıynsha qoıylǵan spektaklderde oınaǵan ról­­deri erekshe yqpal etti. Bo­ran­baev kınofılmder­ge tú­sip, iri ekrandyq beı­ne­lerdi de somdady. Á.Boran­baev­ Q.Mu­­qashevtyń «Da­la das­ta­nyndaǵy» – Ilııas, M.Áýe­zovtiń «Qara­kózindegi» – Sy­rym, «Aı­man-Sholpandaǵy» – Arystan, «Qaraqypshaq Qo­bylandydaǵy» – Birsimbaı, «Eń­lik-Kebektegi» – Kembaı, Á.Nurpeıisovtiń – «Qan men terindegi» Elaman, Sh.Aıt­ma­tovtyń – «Ana – Jer-ana­­syndaǵy» – Maısalbek, «Aq kemesindegi» – Momyn shal, budan basqa kesek-kesek týyndylardaǵy kesekti ról­derde ózin tanyta bildi. 

Qazaqstannyń halyq ártisi Á.Boranbaevtyń atynda qazirgi kúni týǵan jeri Qostanaı oblysy, Amangeldi aýdanynda orta mektep, Arqalyq qa­la­synda kınoteatr bar. Mek­tep 2000 jyly ashylǵan bo­­­l­atyn. Ol mekteptiń aý­­dan­ ortalyǵynda ashylýyna ak­terdiń aǵaıyndary, baýyrlary Boranbaevtar áý­leti zor úles qosqanyn el bi­ledi. Akterdiń bıylǵy 70 jyl­dyq mereıtoıynyń atalyp ótýine de Boranbaevtar áýleti qoldaý bildirip, demeý­shilik jasap otyr. Onyń bir mysaly – jaqynda osy mek­­teptiń jıyrmaǵa jýyq oqýshysy bas qala Astanaǵa kelip, el­ordany aralap, EKSPO qa­­la­shyǵynan bastap, ásem qa­lanyń basqa da mádenı, oıyn-saýyq ortalyqtaryn kórip, qy­dyrýǵa múmkindik aldy. Biz oqýshylarmen arnaıy uıym­dastyrylǵan kezdesýde júz­destik. Kezdesýde akter Á.Boranbaevtyń jary Aqbópe apaı, onyń jalǵyz qyzy men kúıeý balasy da boldy. Ánýar Boranbaevtyń zamandas aǵa-inileri, dámdes, aralas-quralas bolǵan, kóz­kórgen aǵa-inileri – akademık Saılaý Baızaqov, jazýshy Qaısar Álim, Tańathan Boranbaev, taǵy basqalar sóz­ sóılep, oqýshylarǵa akter­ ómirinen taǵylymdy es­­­te­likter aıtyp berdi. Al Á.Bo­ranbaev atyndaǵy mek­tep­tiń meńgerýshisi Salıh Ma­hat óz kezeginde halyq ártisi Á.Boranbaevtyń esimin, óner taǵylymyn ulaǵattap, ke­ıingi urpaqqa jetkizip otyrý us­tazdar qaýymynyń paryzy ekendigin, bul rette mundaı ıgilikti sharalardyń tárbıelik mán-mańyzy moldyǵyn aıtyp, qoldaý bildirgenderge mektep ákimshiligi atynan alǵysyn jetkizdi. 

Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»