Ádebıet • 09 Aqpan, 2018

Astanada Jarylqap Beısenbaıulynyń «Shoqan joly» atty kezdesý keshi ótti

460 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Keshe L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti janynan qurylǵan «Káýsar» mádenı-tanymdyq birlestigi qarymdy qalamger, zertteýshi-jýrnalıst Jarylqap Beısenbaıulynyń qatysýymen «Shoqan joly» atty kezdesý keshin uıymdastyrdy.  

 

Astanada Jarylqap Beısenbaıulynyń «Shoqan joly» atty kezdesý keshi ótti

Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «Egemen Qazaqstan»

Mádenı sharaǵa saıahatshy-shy­ǵystanýshy Shoqan Ýálıhanov­tyń esimi taqyryptyq turǵydan ar­qaý etilýine basty sebep bolǵan aq­qan juldyzdaı jarq etken qazaq ǵa­lymynyń ómir jolyn tereń zerdelegen qalamgerdiń biri – osy Jaryl­qap Beı­senbaıuly.

Rasynda, qazaq rýhanııatynda Abaı­dyń joly qandaı taǵylymdy bolsa, Shoqannyń joly da sondaı qymbat. Osy ekinshi sara joldy negizdeýshilerdiń biri retinde oqyr­manmen pikir almasyp, oı bólisken Jarylqap Beısenbaıuly óziniń shoqantanýǵa qalaı bet burǵany týraly keńinen áńgimelep berdi. 
Zertteýshi-jýrnalıstiń aıtýyna qaraǵanda, stýdenttik shaǵyna tap kelgen ótken ǵasyrdyń 60-jyldary qazaq rýhanııatynda tyń serpin paıda bolyp, jańa tynysy ashylǵan kezeń-di. Iаǵnı jas jazýshy-ǵalymdar Rymǵalı Nurǵalıev, Muhtar Ma­ǵaýın, Zeı­nolla Serikqalıevtiń salǵan túreni stýdent jastyń rýhyn oıatqan. Atalǵan adamdar sııaq­ty ol da osy arnaǵa burylýdy maq­sat tutqan. Sóıtip Shoqannyń jo­lyn jýrnalıstik leppen zertteýge kirisken. Áýeli ǵalymnyń 1856 jyly basynan ótkergen ataq­ty «Ystyqkól sapary» jaıly kún­deligin qushaqtap, dál osynda aty atalyp, túsi tústelgen jerlerdi jaıaý aralap, sonaý Peterbýrg, irgedegi Omby, ózimizdiń Semeı men Qapal, qyrǵyzdyń Ystyqkóline deıin Sho­qan basqan izdermen júrip ótken. 

Nátıjesinde, 1975 jyly ǵalym­nyń týǵanyna 140 jyl tolǵan mereıtoıy qarsańynda «Shoqannyń izimen» atty alǵashqy kitabyn ja­ryq­­qa shyǵarǵan.
– Shoqan Ýálıhanov, – deıdi Ja­­qań, – kóp qyrly ǵalym, keńes za­­ma­nynda onyń tek saıahatshylyq qyry ǵana tereń tanyldy. Onyń fol­klor­taný, etnografııa jáne sol tustaǵy qazaq qoǵamynyń bet-­beınesi, reseılik otarlaýdyń ozbyr­lyǵy jaıly jazǵan eńbekteri áli de tolyq zerdelengen joq. 
Tipti Sh.Ýálıhanovtyń 19 jasynda Q.Jalaıyrdyń eńbekterin oqyp, oǵan ǵylymı taldaý jasa­ǵanyn, sondaı-aq Muhamed Dý­la­­tıdiń «Tarıh-ı Rashıdı» shy­ǵar­masyn alǵash zerttegenin ekiniń biri bile bermeıdi. 

Kezinde akademık Rymǵalı Nur­ǵa­­lıev shoqantanýshy pýblısıske «Ja­rylqap-aý, seniń bar bolǵanyń qan­daı jaqsy, Shoqandy osyndaı dáre­jede zerttegen», dep emirene baǵa berýi tegin emes-aý.

Bir jarym saǵatqa sozylǵan kez­­­de­­sý keshinde jınalǵan stýdent qa­ýy­my úshin birtalaı mańyzdy maǵlumat aıtyldy. 

Jıyndy túıindegen L.N.Gýmı­lev ­atyndaǵy EUÝ prorektory, aka­­demık Dıhan Qamzabekuly kesh qonaǵyn, qarapaıym aýyl balasynan mádenıettanýdyń úzdik úlgisine aınalǵan tulǵa dep baǵalap, oǵan oqý ornynyń estelik medalin tabystady. 

Beken QAIRATULY, 
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar