Qostanaı pedagogıkalyq ınstıtýtynyń fızıka-matematıka fakýltetin támamdaǵan soń balalyq bal mekeni ótken Qamysty aýdanyndaǵy Klochkov aýylyna qaıta oralǵan qarshadaı qyz ózi oqyǵan aýyl mektebinde eńbek jolyn bastady. Ivan Petrenkodaı qatal basshynyń qaramaǵynda qatań tártipke úırenip qalǵan jas maman áli el astanasy bolyp jarııalana qoımaǵan Aqmola qalasynyń №26 orta mektebine aýysyp kelgende ózin óte bilikti muǵalim sanaıtyn. О́ıtkeni aýylda bir mezette 5, 6, 7, 8-synyptarǵa sabaq júrgize berýshi edi. Alaıda kezekti bir semınarda Lıýbov Anankınamen kezdesýi jas muǵalimniń kózqarasyn túbegeıli ózgertti. О́ıtkeni L.Anankına ótkizgen ashyq sabaq Gúlnaranyń jan-dúnıesine qatty áser etken edi.
«Oqýshylardyń tapsyrmany oryndaýy men baıandaýy, bilimpazdyǵy meni tańǵaldyrdy. О́zimniń sabaq berýge ázir emes ekenimdi túsindim. Novosibir memlekettik ýnıversıtetiniń túlegi Lıýbov Nıkolaevnanyń matematıkany bilý deńgeıi men sabaqty túsindirý sheberligi ǵajaıyp saz sekildi, tyńdaı bergińiz keledi», deıdi ol. Osydan keıin ol ózi úlgi tutqan bilikti pedagogtyń sabaǵyna únemi qatysyp turýǵa kelisedi. Mektep ákimshiligi de jas muǵalimniń L.Anankınanyń sheberlik saǵatyna yntasy aýǵanyn eskerip, jumys kestesin qaıta qaraıdy.
Osy múmkindikti paıdalanǵan ol tórt jyl boıy Lıýbov Nıkolaevnanyń sabaǵyna qatysyp, 8-11 synyp baǵdarlamasy boıynsha sheber pedagogıkalyq mektepten ótedi. Bir jyldan keıin L.Anankına №9 lıseıge jumysqa shaqyrǵanda, ustaz usynysyn eki etpeıdi. Osy mekemede on bir jyl taban aýdarmaı jumys istegen onyń oqýshylary bilimge yntaly bolatyn. Ár sabaqqa túbegeıli daıyndyq pen salmaqty metodıkalyq baza kerek. Internet qoldanysqa enbegen, tolymdy kitap dúkeni kezdespeıtin sol toqsanynshy jyldardyń sońynda izdenimpaz muǵalim áriptesterimen birge Novosibir qalasynan kitap tasydy. Jankeshtilikpen jınaǵan kitaptary matematıkalyq kitaphananyń negizgi qory bolyp osy kúnge deıin qyzmet etip keledi. Árıne, biryńǵaı daryndy balalarmen jumys isteýge áriptesteri de qyzyǵa qaraıdy. Biraq kileń olımpıada jeńimpazdary men júldegerleri otyrǵan synypqa taısalmaı kirý úshin soǵan saı izdenis, sabaqty qyzyqty júrgizý, yntalandyrý tetikteri kerek.
Bul jolda Gúlnara Kenjebaıqyzynyń uıqysyz ótken túnderi az emes.
Bilim – damý kilti. On jyl buryn Elbasy bastamasymen jańa tıptegi mektep qurý isi bastaldy. G.Ápeeva Astana qalasyndaǵy tuńǵysh fızıka-matematıka baǵytyndaǵy zııatkerlik mektepte alǵashqy kúnnen bastap eńbek etip keledi. Derbes bilim berý uıymy basshylarynyń biri Svetlana Ispýsınovanyń shaqyrýymen kelgen alǵashqy kezde qıyndyqtar kezdespeı qalǵan joq. Bul jóninde «Árıne, qorqynyshty sezim boldy. О́ıtkeni sol kezdegi ahýal biz úshin jylannyń aldynda turǵan qoıandaı edi. Birge kelgen muǵalimder ekiudaı oıda boldyq. Burynǵy jumys ornymyzǵa da kóńil tolatyn. Biraq Svetlana Baǵıtqyzy bizdi sendire bildi. Ol qurylyp jatqan mekteptiń keleshekte Sıngapýrdan da myqty bolatynyn jıi aıtatyn», dep eske alady.
Jańa júıeniń aty jańa júıe. Qasań qaǵıdalar qaq bólindi. Pedagogıkalyq ınnovasııalar men sátti júzege asqan ádistemeler engizilip, toptyq, juptyq jumystar tájirıbede qoldanyla bastady. «Jetinshi synyptaǵy oqýshylardyń beı-bereket aıqaı-shýy júıkeme tııýshi edi. Alǵashqy kezeńde osy shýdy tyıý kerek dep sheshtim. Sol oqýshylar toǵyzynshy synypqa kelgende sabaǵyma qatysqan áriptesterim tańdanystaryn jasyrmady. Árıne, balalardyń toptyq jumysty túsinýi úshin birshama ýaqyt qajet boldy. Sol sııaqty baǵalaý da basqasha edi. Baǵalaýdyń jańa júıesi oqýshyǵa oqý nátıjesindegi jaýapkershilikti, ony muǵalimmen bólisýdi sezinýge úıretti. Endi oqýshy jaqsy baǵa alý úshin júıeli eńbek etý kerektigin biledi. Qazir balalar baǵa úshin emes, bilim úshin eńbektenedi. Eń bastysy – osy», dedi G.Ápeeva.
Muǵalimniń paıymynsha, bala – barlyq kezde bala. Búgingi balalar óte ashyq ári meıirimdi. Eń basty artyqshylyǵy, jańa aqparattyq tehnologııalardy jetik meńgergen. Al ómirdiń jeńisimen birge jeńilisi de bolatynyn bilýge, kúresýge daıyn bolýǵa baýlý – ustazdyń mindeti. Sondaı-aq avtorlardy tańdaý ózgeshe óris alǵanymen áli de ádebı kitap oqýǵa qyzyǵýshylyqtyń saqtalýy qýantady. Matematıkadan kil bestik alý da shart emes. Eger baǵaǵa qanaǵattanbasa ózdi-ózi jumys isteýi tıis. Búginde ustaz eńbeginiń nátıjesin Nazarbaev ýnıversıtetinde jáne basqa da qazaqstandyq, sheteldik joǵary oqý oryndarynda oqyp jatqan túlekteriniń kóptiginen kórýge bolady. Keıipkerimiz jahandaný jaqsy qasıetterdi urlap jatqanyna ókinish bildiredi. «Qazaqty erekshelendirip turatyn ulttyq qasıetter bar. Máselen, buryn týǵan-týystar jetim kórse jebep júretin. Qazir qaıyrymdylyq sharalary óris alyp keledi. Balalardy qasyndaǵy naqty adamǵa qol sozýǵa úıretken abzal. Sondyqtan mektepte qaıyrymdylyqqa kóp kóńil bólinedi. Bul esh jarnamasyz júzege asyrylyp keledi», dedi G.Kenjebaıqyzy.
Osy oraıda oqýshylardy kez kelgen aqparatqa synı kózben qarap, taldaý qabiletin ashýǵa oqytýdyń mańyzy zor. Sonda shamamen bir jyldan soń ózdiginen jumys isteý daǵdysy qalyptasa bastaıdy. Nátıjesinde joǵary synyptarda materıaldyń tek 30 paıyzyn túsindirse, qalǵanyn oqýshylar oqýlyqtan-aq meńgerip ala qoıady. Synı oılaý men ózdiginen jumys isteý daǵdysy – sáttilik pen keleshektiń kepili.
Ujymdastary onyń oılaý júıesi oqshaý ekenin aıtady. Máselen, pándi tańdaý erkindigine baılanysty «Bul áli qabyldanbaıtyn dúnıe. Biz «mıdy satyp alatyndaı» baı el emespiz. Matematıka basqa pánderge qaraǵanda úlken kúshti qajet etedi. Sondyqtan ony oqytýdan bári jappaı qashady. Máselen, konstrýktor Korolevti shyǵarý úshin erekshe kásibı zııatker orta qurý, ıaǵnı 300 myń ınjener daıarlaý kerek boldy. Olardyń ortasynan bir dananyń shyqpaýy múmkin emes edi. Osylaı jumys istemesek, bizde kýlıbınder, popovtar, mendeleevter qaıdan shyǵady?» deıdi.
Birneshe jyl buryn G.Kenjebaıqyzy aǵylshyn tilin úırenýge den qoıdy. 2012 jyly Nazarbaev zııatkerlik mektebine sheteldik oqytýshylar kelgende, oǵan óte shydamdy, sonysyna oraı talapshyl oqytýshy kez boldy. Bul sabaqty aǵylshyn tilinde ótkizýdi maqsat etken muǵalimniń paıdasyna sheshildi. Búginde ol oqýshylarǵa matematıkany aǵylshyn tilinde túsindiredi.
«Men úshin tutas álem ashylǵandaı boldy. Aǵylshyn tilindegi ádebıet pen ınternet resýrstar, mádenıettiń tutas bóligi jaqyndaı ári túsinikti bola tústi. Keıbir jandar úshtildilikti iske alǵysyz etip, oǵan eldiń daıyn emes ekenin aıtady. Al qashan daıyn bolamyz? HHI ǵasyrdyń ekinshi onjyldyǵy da aıaqtalyp keledi. Mamandar jetispeıdi. Meniń oıymsha, aýyldaǵy jastarǵa ekpin berip, jaǵdaı jasaý kerek. Bul bastamadan bas tartpaýymyz qajet», deıdi ol.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
