Qojambettiń týǵan jeri – Shal aqyn aýdany, Birlik aýyly. Ákesi ony jastaıynan din oqýyna berip, sharıǵat ilimderin úıretken. Qadimshe jazyp, oqı alatyn dárejege jetken soń el bıleý isterine aralasa bastaıdy. Orys tilin de erkin bilgen. Onyń aqyndyq qarym-qabileti erte tanylady. Birde Esil boıynda qatty jut bolyp, mal qyrylyp qalady. Ordabaı qaıyn atasynyń «malyńdy Ulytaý jaqqa qystatqaısyń» degen sálemine qulaq aspaı qozǵala qoımaıdy.
Osyndaı qıyn shaqta qardy shımaılap otyrǵan ulynyń qımylyn baıqap, ne istep otyrsyń dep suraıdy. Sonda ol «Eldi qınap, kúsh kórsetpe Allanyń aıazyna, Saqtasań aıda maldy Ulytaý saıasyna. Isti bop keter ediń, jetse eger, Bul hatym jazǵan orys oıazyna» dep jaýap beredi. Osydan keıin Ordabaı raıynan qaıtyp, jón sózge toqtaǵan kórinedi,– deıdi Dásten baýyrymyz.
Onyń aıtýynsha, Qojambet óleńdi jazyp ta, aýyzsha da shyǵarǵan. Sol tóńirekte ómir súrgen soqyr Toǵjan aqynnan, óz aǵaıyny Jaýlybaı sheshennen kóp tálim-tárbıe alady. Qylysh, Úkili Ybyraı, Balýan Sholaq, Mustafa sekildi ataqtary jer jarǵan dúldúldermen jaqyn aralasady. Ásirese Aqan serimen syılastyǵy erekshe bolǵan. Onymen jıi hat jazysyp turǵan. Ekeýiniń ózara aıtysy tolyq saqtalmasa da el esinde qalǵan jyr shýmaqtary barshylyq. Sábıt Muqanov «Halyq murasy» zertteý eńbeginde onyń aqyndyq talantyn joǵary baǵalaıdy.
Arabsha jazylǵan qoljazbany alǵash tóte jazýǵa kóshirip, birneshe danamen taratýshylardyń biri – Erenǵaıyp Jaqypov degen aqsaqal. Keıin túpnusqany belgili jazýshy Zeınel-Ǵabı Imanbaevqa tapsyryp ketedi. Umytpasam, 1986 jyly bolý kerek, Zekeńniń qudaı qosqan qosaǵy meni arnaıy shaqyryp alyp, qolyma ustatty. Myna ǵajapty qarashy, tup-týra 114 shýmaq. Quranda da osynsha súre bar. О́leńmen jyrlanǵan shejireniń basty qundylyǵy sol, tunyp turǵan tarıh dese de bolady. Adam Atadan bastap kesteli tilmen tolǵap, óz zamanyna deıingi aralyqty anyq sýretteıdi. Osy jaǵy meni qatty tolǵandyrdy. Kópshilikke túsinikti bolý úshin alǵysóz jazdym.
Babamyzdyń termelerinde «О́lim degen ne nárse? Keler bir kún úndemeı. Kelip qalsa eger de, Jeter kúndiz, tún demeı. Uıyqtap jatsań oıatpas, Amandasyp tur demeı. Jastyǵyńa qaratpas, Qyzyq kórip júr demeı» degen adamdy oılandyratyn, dúnıeniń jalǵan ekenin sezdiretin ósıet sózder kóp. Artyna keleshek urpaq ýaqyttyń, eldiń, jerdiń, ata-ananyń qadirin bilip júrsin degen tilek qaldyrǵan. Shejire osymen qymbat, dedi Dásten sóziniń sońynda.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy
