Almaty qalasynyń ákimi halyq aldynda esep berdi

Aldymen ákim qalanyń belsendi tur­ǵyn­daryna alǵys bildirdi. О́ıtkeni qala turǵyndary áleýmettik jeli­ler, Open Almaty portaly arqyly qala bıligine 120 myń ótinish bildirgen. Árıne munyń árqaısysynyń astarynda mańyzdy máseleler jatyr.

Bul ótinishterdiń barlyǵy derlik aýdan ákimdikteriniń jıyndarynda tal­qy­lanady. Ásirese Feısbýk jelisinde «Jaıaý júrginshilerge arnalǵan qala» tobynda azamattar belsendi boldy. Igilik Qańtarbaeva, Alekseı Sheglov, Asqar Tóleev zańsyz salynǵan ǵıma­rat­tar, aǵashty zańsyz otaý máselelerin, lıýk­ter­diń joqtyǵyn habarlap otyrdy. Dýman Qapasov esimdi azamattyń kómegimen Brý­sılovskıı kóshesindegi jazǵy dámhana súrildi. Elena Lysenkonyń arqasynda jerasty joldaryndaǵy jaryqtandyrý qalpyna keltirildi. Sáken Júsipbekov degen azamat 30 máseleniń sheshilýine kómek berdi. Múmkin keıbir jumysyn atqara almaıtyn organdardaǵy adamdardyń ornyna Sáken Júsipbekovti jumysqa qabyldaý kerek shyǵar? Onyń jumysy nátıjeli ekeni kórinip tur, dedi ákim.

Qala ákimi ekonomıkalyq-áleýmettik damý kórsetkishterin tilge tıek ete otyryp, táýelsizdik bederinde Almatyda eko­nomıka 100 ese, turǵyn úı qory 2 ese, jeke kólikter 10 ese artty dedi. Búgin­de bir Almatynyń ekonomıkasy el ekono­mı­ka­synyń ¼ bóligin quraıdy.

Úsh saǵatqa sozylǵan esepti jıynda qala ákimi árbir sala boıynsha atqa­ryl­ǵan jumystar men jumsalǵan qarajatqa jeke-jeke toqtalyp ótti. De­gen­­men qala halqy úshin ózekti jaıt­tarǵa toqtalsaq, qoǵamdyq kólikterdiń jol­aqysy kóterile­di degen qaýesetke qatysty núk­te qoıyp ketti.

B.Baıbektiń aıtýynsha, bıyl jańa avtobýs alǵan tasymaldaýshylarǵa 15 mlrd teńge kóleminde demeý qarjy bólin­bek. Bul qarjy 255 myń adamnyń jeńil­dikpen júrýin qamtamasyz etedi.

«Qazir Almatyda avtobýs parki 30 paıyzǵa jańarǵan. Biraq keıbir tasy­maldaýshylar 80 teńgeni az kórip, 150 teń­gege kóterý kerek dep jatyr. Olar jol­aqyny kótermekshi, biraq tasymaldaý sapasyn arttyrýǵa nıetti emes. On­daı tasy­maldaýshylarmen jeke jumys ja­saı­­myz. Sapany kótermeıinshe, jolaqy qym­battamaıdy», dedi B.Baıbek.

Qala ákimi «shyǵynǵa batyp jatyrmyz» degen tasymaldaýshylar kerisinshe aqshany kúrep taýyp keldi deı kele, «Sonda sizderdiń qyzmetkerlerińiz 5 jyl boıy shyǵynǵa jumys jasap kelgen be? Aqylǵa syımaıdy. Naryqtyń kólemi 20 mlrd teńge ekenin bildik. Endi kez kelgen tasymaldaýshy nesıe ala alady. Jol júrý aqysy qazir Almatyda metro úshin 71,3 teńge, al avtobýstarda 80 teńge. Qal­ǵan aıyrmany 4 mlrd teńge kóleminde demeý­­ qarjy jabady», dedi.

Ákim kommýnaldyq tólemder baǵasyna qatysty máseleni túsindirip ótti. «Sońǵy 5 jylda jylý berýshiler tarıfti kóterý týraly monopolııaǵa qarsy komıtetke 8 ret ótinish bergen. Tek sonyń 3 ótini­shin­de ǵana baǵany kóterýge ruqsat aldy. Al qalǵan baǵa aıyrmashylyǵyn ákim­dik demeý qarjymen jaýyp keledi. 2015 jyldan beri tarıfti turaqty ustap turý úshin qala bıýdjetinen 3 mlrd teńge bólindi. Al jylý júıelerin jańǵyrtýǵa 100 mlrd teńge berildi. Byltyr Almaty men Alma­ty oblysy turǵyndaryna qa­tys­ty gaz tarı­fy boıynsha másele qaras­ty­ryl­dy. Almaty muny qoldamady. Áıt­pese baǵa almatylyqtar úshin 16 paıyzǵa qym­battap keter edi. 1,5mıllıonǵa jýyq adam qazir biz ustap turǵan baǵa boıynsha kom­­mýn­aldyq tólemderdi tólep otyr. Al bul al­ma­tylyqtardyń 80 paıyzy. Eger ákim­dik sol demeý qarjyny bermegen­de tur­ǵyndar jylý júıesi úshin qazir­gi­den 35 paıyz qymbat tóler edi», dedi B.Baıbek.

Ákimniń aıtýynsha, búgingi tańda 40 paıyz úılerde jalpy esep qurylǵysy ornatylmaǵan. Sondyqtan olar esepte­gishi barlarmen salystyrǵanda 36 pa­ıyz qymbat tóleıdi. Almaty ákimi kom­mý­naldyq tólemder jeke adamnyń jalpy tabysynan 10 paıyz joǵary bolsa, jergilikti bıýdjetten kómek beriletinin aıtty. Ol úshin Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna jeke kýálik, mekenjaı anyqtamasy, kom­mý­naldyq qyzmetke tóleminiń túbirtegi men jumys ornynan anyqtama tapsyrý qajet.

Endi Almatyda qart adamdardy qol­daýǵa baǵyttalǵan karta qabyldanbaq. Qazir qala turǵyndarynyń 12 paıyzy 60-tan asyp tur. Egde jastaǵylardy qol­daýǵa baǵyttalǵan baǵdarlama negizi­nen densaýlyq, ómir sapasyn arttyrý, barlyq qyzmetterdiń qoljetimdiligin qamtıdy. Búginde almatylyqtardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy respýblıka boıynsha birinshi orynda – 74,3 jas.

Eseptik kezdesýde B.Baıbek Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes qala jastaryn qoldaý baǵytynda 2020 jylǵa deıingi jol kartasy qabyldanǵanyn aıtty. Byl­tyr­dyń ózinde osy baǵytta 4 mlrd teńge jumsalǵan. 

«Qazir Almaty turǵyndarynyń shamamen jartysy – jastar. Olardyń orta jasy 33,5 jas. 200 myńǵa jýyq stýdent bilim alady. Munyń artyqshylyǵymen qatar qıynshylyqtary da bar. Respýblıka boıynsha jastar jumyssyzdyǵynyń eń joǵary kórsetkishi – 6,5 paıyz. Bul kórsetkish Almatyǵa tıesili. «Almaty jastaryn qoldaý-2020» jol kartasy qabyldandy. Byltyr 4 mlrd teńge bólin­di. «Almaty jastary» baǵdarlamasy aıasynda aldyn ala úı qunynyń 5 paıyzyn ǵana tólep, nesıe alý múmkindigine ıe boldy. 6 myń adam ótinish bildirdi. Baldyq júıemen 100 ótinish qabyldandy. Suranystyń kóptigine baılanysty bıyl da bul baǵdarlama óz jalǵasyn tabady. Byltyr 1 mlrd teńge bólinse, bıyl 2 mlrd teńge qarastyrylǵan», dedi qala ákimi.

Sol sııaqty qala basshysy burynǵydaı tegin baspana berý bolmaıdy dedi. «Eger sizge páter kerek bolsa, kezekke tury­ńyz, tómen jalaqy alatynyńyzdy nemese múgedektigińizdi dáleldeıtin qujat kór­setińiz. Máselen, «Nurly jer» baǵdar­lama­sy arqyly 15 jylǵa paıyzsyz nesıemen byltyr 5 myń otbasy páter aldy, 175 jetimge páter berildi», dedi.

Qala basshysy eski úılerin buldap, mem­­le­ketke qazirgi baǵammen berýge kelis­peı otyrǵan úı ıelerin de tilge tıek etti.

Ákim baıadamasynan keıin esepti kezdesýge qatysqan Aqparat jáne kommýnı­kasııalar mınıstri Dáýren Abaev Elbasy Joldaýyndaǵy basym baǵyttarǵa toqta­lyp ótti. Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmalarynan turatyn Jol­daý joldary almatylyqtardyń da ómirin aınalyp ótpeıdi.

D.Abaevtyń aıtýynsha, qazir Almatyda Joldaýdyń «Qurylys pen kommýnaldy sektorǵa zamanaýı tehnologııalardy engizý» atty 5-tarmaǵy júzege asyrylyp keledi. «Almaty ákimi óz esebinde qurylys salasyna tolyq toqtaldy. Sonymen qatar qalada smart-city jobasy júzege asyrylyp keledi. Qala qurylysyna qajetti zamanaýı elementter paıdalanylyp jatyr. Qurylysy bastalǵan nemese buryn­n­an bar ınfraqurylymdar ıntellektýa­ldy basqarý tetigimen basqarylyp oty­ra­­dy. Bul qalanyń jaılylyǵyn art­ty­­­ryp, elektr energııasyn, sý, jylý re­sýrs­­taryn tutynýdy qysqartýǵa baǵyttalǵan.

Búginde Elbasy tapsyrmasymen bizdiń mınıstrlik smart-city tujyrym­dama­sy­nyń standartyn jasaýmen aınalysýda. Osyǵan baılanysty 1,5 jyl buryn aqparattyń qoljetimdiligi týraly zań qabyldanǵan edi. Osy zańǵa sáıkes barlyq memlekettik organdar «Ashyq úkimet» portalynda málimetterdi búkpesiz jarııalaýy tıis. Bul óz kezeginde smart-city boıynsha kóbirek tehnologııa engizýge múmkindik beredi. Almaty bıligi kólik júıesi boıynsha avtobýstardyń marshrýttary týraly aqparatty da jarııalap otyr. Arnaıy qosymshalar jasaldy. Adamdar qaı avtobýs qaı ýaqytta keleti­nin, qaı avtobýsta adam az ekenin aldyn ala bilip otyrady», dedi mınıstr.

D.Abaev Elbasynyń densaýlyq saq­taý salasyndaǵy stasıonarlyq emdeýden profılaktıkaǵa kóshý týraly, salamatty ómir saltyn nasıhattaý týraly mindetterin de tilge tıek etti.

Kezdesý sońy turǵyndardyń saýaldaryna ulasty. Suraqtardyń kópshi­ligi Almatyǵa Almaty oblysynan aýys­qan Naýryzbaı aýdanynan tústi. Qala orta­ly­ǵynda turatyndar kóbinese taza­lyq, aýlalardy abattandyrý, túngi klýbtar, ınternet klýbtar, PIK-terdiń qyzmeti, júrisin toq­tat­qan tramvaı, avto­par­kıngter men par­ko­mattarǵa qatys­ty túıtkilderdi ortaǵa salsa, qala shetin­degiler jaryqtandyrý, gaz tartý, balalardyń bos ýaqytynda baratyn seksııalary óte alys bolǵandyqtan sandalyp júretinin alǵa tartyp, ákimnen osy máselelerdi sheship berýin surady.

Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY