Qydyrma Toq­mýr­zın ǵylym úshin jaratylǵan jan edi

Onda «Qymbatty Satash, Adaı, Edil, Shyńǵys! Qydyrma Hamıtulynyń tulǵalyq qabileti rýhanı jaǵynan asa baı jáne san-alýan bolatyn. Ǵylymnyń adal ulynyń jáne jankeshti ǵalymnyń aty altyn árippen ja­zylýǵa laıyq. Onyń qazasy res­pýblıkamyzdyń ǵylymı jáne peda­gogıkalyq qaýymyna orny tol­mas qaıǵy ákeldi. Birimizge adal dos, birimizge jan joldas, endi birimizge ustaz bolǵan Qy­dyrma  Hamıtulynyń beınesi júregimizde máńgi saqtalady», dep jazylǵan.

Qydyrma Toqmýrzınniń Qa­­zaq­­­stan ǵylymyna sińirgen eń­begi ushan-teńiz. Qaı jumys ýchas­kesi senip tapsyrylsa da, jan-tánimen berilip atqaratyn.  Ýa­qytpen  sanasýdy bilmeıtin, ot­taı jalyndap turatyn.  Ǵylym­nyń qııa jolyna attanǵan «tar jol, taıǵaq keshý» sekildi uzaq sa­parda sharbolattaı shyń­da­lyp, kóptegen jetistikter men asýlar­dy baǵyndyrdy. Sa­naly ǵumyryn elimizdiń jo­ǵary mektebine arnap, negizgi taqyryby hımııa salasy boldy. Onyń ishinde organıkalyq hı­mııa sııaqty ekiniń biriniń tisi bata bermeıtin kúrdeli sa­la­ny tańdap alyp, kóptegen ǵy­lymı jańalyqtar ashyp, munaı óndirisiniń damýyna zor úles qosty. Áriptesteri kezinde  KSRO-nyń ataǵynan at úrketin bedeldi akademıkteri túsindirip bere almaǵan reaksııany ashyp, organıkalyq qospalardaǵy tór­tinshi fýnksııalyq toptar­dyń ózara áserlesýin ǵylymı aı­nalymǵa shyǵarǵanyn maq­ta­nyshpen aıtyp otyrady.  Hımııa ǵylymdarynyń doktory, Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi atandy.

Eńbek jolyn  ózi oqyǵan ál-Fa­rabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinen bastap, Atyraý munaı jáne gaz tehnıkalyq ýnı­versıtetinde jalǵastyrdy. Qa­zaq­stan Ulttyq ǵylym akade­mııasynyń munaı hımııasy já­ne tabıǵı tuzdar ınstıtýtyn bas­­qar­dy. Sanaly  ǵumyrynyń soń­ǵy 18 jylynda  M.Qozybaev atyn­daǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde ka­fedraǵa jetekshilik etti. Ǵy­lym­ǵa degen eren qushtarlyǵy arqasynda den qoıa zerttegen sa­­­lasy boıynsha ozyq tehnologııa­lar men ınnovasııalardy ón­diriske engizdi. 150-ge jýyq monografııalar, ǵylymı maqalalar jazyp, 50 avtorlyq kýálikter men patentter aldy. Bedeldi halyqaralyq konferensııalar men sımpozıým­darda jasaǵan baıan­damalary men tujyrymdy oılary joǵary baǵalandy. Kúrdeli ǵylymı zertteýlermen júıeli aı­nalysty. Solardyń bir para­sy munaı bıtýmyn sıntezdeý ar­qyly  asfalt-beton joldyń ja­mylǵy qabatyn je­til­dirý, sın­tez tehnologııasyn qal­dyqsyz qa­lyptastyrý bolyp ta­bylady. Bir sózben aıtqanda, hımııa ǵylymyna qosqan eńbegi óte zor.

– Qydekeń ekeýimizdiń shańy­ra­ǵymyzdy tamyryn tereńge jaıǵan máýeli báıterekke uq­sa­tamyn. Uldarymyzdyń ómir­den óz nesibelerin terip jegen qýa­nyshtaryn bóliskenine, ne­me­reler qyzyǵyn kórgenine shú­kir­shilik deımin. Búginde Adaı  áke jolyn qýǵan ǵalym, hımııa­ ǵylymdarynyń kandıdaty, she­tel­dik munaı kompanııasynda  qyz­met etedi. Edil men Shyńǵys kásipkerlikpen aınalysady.

Meni bar ǵumyryn ǵylymǵa ar­nap, elimizdiń órkendeýine qaltqysyz qyzmet etken, óshpes úles  qosqan kórnekti ǵalym, aka­demık esimi elener degen úmit­temin. Kóshege atyn berý, ol eń­bek etken oqý ornyna qurmet taq­ta ornatý, bir aýdıtorııany esimimen ataý  sekildi ulyqtaý rásimderi oryndalyp  jatsa, nur ústine nur bolar edi, – deıdi Satash apaı sóziniń sońynda.

О́mir ESQALI,

«Egemen Qazaqstan»

PETROPAVL