Kelisim – berekeniń bastaýy

Biraýyz sózben oqyrmandarǵa Qosylmaǵan elder qozǵalysy uıymy týraly aıta keteıik. Uıym 1961 jyly Belgrad qalasynda alǵash tusaýyn kesken edi. Onyń negizgi bastamashylary Iosıp Broz Tıto, Gamel Ábdel Nasyr jáne Djavaharlal Nerý bolǵan.

Búginde quramyna álemniń 120 elin múshelikke qabyldaǵan bul uıym eshqandaı áskerı bloktarǵa enbeýdi ustanǵan elderdiń qozǵalysyna aınaldy. Qazaqstan da bul uıymnyń belsendi músheleriniń biri.

Uıymnyń Baký konferensııasyna Syrt­qy ister mınıstriniń orynbasary Er­jan Ashyqbaev bastaǵan delegasııa qaty­syp qaıt­ty. Konferensııaǵa 91 el men halyq­aral­yq uıym­dardan 800-den artyq ókil keldi. О́z sózin­de E.Ashyqbaev Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jappaı qyryp-joıý qarý­laryn shekteý baǵytyndaǵy beıbit bas­tamalary týraly aıtyp berip, halyqaralyq qaý­ipsizdikti nyǵaıtý jolyndaǵy onyń nı­eti Qo­sylmaǵan elder qozǵalysynyń maq­sa­ty­men úndes ekenin atap kórsetti.

Osy konferensııaǵa Soltústik Koreıanyń Syrtqy ister mınıstri Lı En Ho da qatysyp, ǵalamdyq beıbitshilikti saqtaý jolyndaǵy óz eliniń ustanymyn bildirdi. «Halyqaralyq beı­bit­shilik pen turaqtylyqty saqtaýǵa álem halyqaralyq quqylyq ádilettiń arqa­syn­­da ǵana qol jetkize alady» deı kelip, ol qa­zir kóptegen elderdiń aýmaqtyq tutas­ty­ǵy, teń­di­gi men ishki isterine aralaspaý qaǵı­dat­ta­ry kóz­ge ilinbeıtinin alǵa tartty. «Sha­ǵyn el­­der táýelsizdigin aıaqqa basýdy iri mem­lek­et­ter túrli formalarda júrgizýde», dep atap kórsetti ol.

Sonymen qatar kóp jaǵdaıda iri memle­ket­terdiń keıbir belden basqan áreketteri aqparattyq ústemdiktiń áserinen burmalana jetkizilip, shaǵyn elder quqynyń aıaqqa taptalyp jatqanyna nazar aýdaryp, qatysýshylar durys pikir qalyptastyratynynan úmitti ekenin jetkizdi.

Aıta ketetin jaıt, KHDR Syrtqy ister mınıstriniń osy sapardaǵy delegasııasynyń qura­myna kirgen resmı ókiliniń sózine qaraǵanda, Lı En Hon jýrnalıster qoıǵan suraqqa oraı bergen jaýabynda Soltústik Koreıa túbektegi ıadrolyq qarýdy joıýdy kezeń-kezeńmen júrgizýge kelisetinin aıtqan. Munyń Phenıannyń resmı pozısııasy ekendigi de belgili boldy. Keıbir sarapshylar Soltústik Koreıanyń sońǵy ýaqyttardaǵy syrtqy saıasattaǵy belsendiligi osy pozısııa-
ny taratýǵa baǵyttalǵanyn aıtady.

Qazir bul eldiń lıderi Kım Chen Yn AQSh kóshbasshysy Donald Tramppen joǵary deńgeıde bolatyn kezdesýge qyzý daıyndyq júrgizip jatyr. Al D.Tramptyń ózi ótken dúısenbide Aq úıde jýrnalısterge bergen shaǵyn suhbatynda kezdesýdiń mamyr aıynda nemese maýsym aıynyń basynda bolatynyn aıtty. Kezdesý barysynda ol Koreı túbegin ıadrolyq qarýdan tazartýǵa qol jetkizetinine úmit bildirdi. Suhbatta qazir eki eldiń arasyn­da­ǵy qatynastar kóptegen jyl boıy qalyptasqan shıelenisten múlde bólek arnada damyp kele jatqany da aıtyldy. Sonymen birge D.Tramp joǵary deńgeıde birinshi ret bol­ǵaly turǵan tarıhı kezdesýge daıyndyq ba­rysynda túrli deńgeıdegi delegasııalardyń aldyn ala kezdesýleri bolyp, kelissózder júrgiziletinin de atap ótti.

Koreı túbeginiń barsha halqy bul kezdesýden úlken úmit kútip, oqıǵa barysyn jiti qadaǵalaýda. О́tken aptada Phenıanǵa barǵan ońtústikkoreıalyq ónerpazdar toby elderine oraldy. Osy gastroldiń kórkemdik jetekshisi Iýn San jýrnalısterge bergen suhbatynda ónerpazdardyń úlken ásermen oralǵanyn aıtty. Ol 13 jyldan beri at izin salmaǵan týysqan ónerpazdardy soltústikkoreıalyqtar til jetkizgisiz qýanyshpen qarsy alyp, tolqýmen qabyldaǵanyn jetkizgen. Sonymen birge alǵashqy konsertke prezıdent Kım Chen Ynnyń ózi zaıybymen qatynasyp, buryn-sońdy bolmaǵan iltıpat kórsetkenin ol rızashylyqpen atap ótti.

Jalpy, Phenıanǵa ońtústik­koreıa­lyq­tar­dyń 11 shyǵarmashylyq ujym óner kór­setýge bar­ǵan. Sáýirdiń alǵashqy kúni olar «Kóktem keledi» degen atpen konsert qoısa, kelesi kúni sol­tústikkoreıalyq áriptesterimen birge «Biz bir­gemiz» degen taqyryppen ónerler kórs­et­ken.

Seýldik ónerpazdardy tań qaldyrǵan eń basty másele – soltústikkoreıalyqtardyń ashyq­tyǵy bolypty. Olar osy joly ózde­riniń týysqandarymen emen-jarqyn arala­syp, erkin sóıleskenderin, sonymen bir­ge mobıldi baılanys pen Internetti er­kin qol­dana alǵandyǵyn maqtanyshpen jet­kiz­gen. Al kon­sertke kelgen KHDR kósh­bas­shysy osyndaı konsertti kúzde Seýlde jalǵastyryp, ony «Kúz keldi» degen ataýmen ótkizýdi usynǵan.

Mine, osylaı ekige bólingen bir halyqtyń arasyndaǵy halyqtyq demokratııa da jandanyp, kezinde bir-birin ata jaýyndaı kórip, kijinip turatyndar týystyq qatynasqa bet bura bastady. Qazaqtyń jalpaq tilimen aıt­qan­da, tek arty jaqsylyqqa ulassyn deımiz. О́ıtkeni, teketiresten túk te ónbeıdi, ja­sam­pazdyq tek izgiliktiń tóńireginde, ashyq­tyq pen kelisimde ekeni belgili.

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»