Hatta aıtylǵan máselelerdiń anyq-qanyǵyna kóz jetkizý úshin redaksııa alqasy ony Aqtóbe oblysyndaǵy gazettiń menshikti tilshisine, ıaǵnı osy joldardyń avtoryna joldaǵan bolatyn. Osylaısha shuǵyl issaparǵa jınalýǵa týra keldi.
Saparǵa júrmesten buryn atalǵan aýylǵa taıaý bolashaqta gaz qubyryn júrgizý jobasy bar nemese joq ekenin anyqtap almaq oımen Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Serik Tólenbergenovke jolyqtyq, tıisti suraǵymyzdy qoıdyq. Alaıda oblystyq energetıka jáne turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń gaz qubyrlaryn tartýǵa tıisti Shalqar aýdanyna qarasty nysandar tiziminde Eset aýyly joq bolyp shyqty. «О́ńirdi gazdandyrýdy odan ári jalǵastyrý jóninde nendeı jumystar qolǵa alynbaq?» dep, suraǵymyzdy keńirek qoıýymyzǵa týra keldi. Biraq naqtylyqtan góri, jalpylama jaýap alǵandyqtan, «jol muraty jetý» degendi ustanyp, Eset aýylyna attanyp kettik.
Eset aýylynda shaǵym hat ıesi О́mirserik Alpysbaevpen, aýyldyń basqa da turǵyndarymen kezdesip, máseleniń mán-jaıyna qanyǵyp, aýyl halqyn alańdatqan ahýaldyń túp-tórkinine úńilgendeı boldyq. Hatta kórsetilgendeı, Eset aýylynyń irgesinen sonaý 1965 jyldan beri «Buhara-Oral» magıstraldy gaz qubyrynyń №11 dep atalǵan gaz aıdaý beketi ótip jatyr eken. Mundaı jaǵdaıda bul ortasha áleýetti eldi mekender qataryna kiretin aýylǵa kógildir otyndy tikeleı tartýdyń taptyrmas múmkindigi bar. Aýyl halqynyń aıtýyna qaraǵanda, buǵan deıin mundaı jobalar da bolypty. О́kinishke qaraı, sonyń bári basy dyrdaı, aıaǵy qyldaı bolyp, sıyrquıymshaqtanyp ketkenge uqsaıdy. Eset aýylynyń magıstraldy gaz qubyrynan nebári 5 shaqyrym qashyqtyqta ornalasýy gaz ótkizý úshin sonshalyqty kóp qarajatty qajet etpeýi de múmkin. О́zgesin aıtpaǵanda bul máseleni Shalqar aýdandyq bıýdjetiniń esebinen nemese memleket-jekeshelik áriptestigi aıasyndaǵy jobalar qatarynda qarastyrý múmkindigi bar ekenin joqqa shyǵara almaımyz. Tek buǵan oń yqylas, qamqor kóńil bolsa bolǵany da.
Hat avtory О́.Alpysbaevtyń aıtýynsha, Eset aýylyna gaz tartý máselesi bıylǵy jyldyń 15 qańtary kúni Shalqar aýdanynyń ákimi Baýyrjan Qanıevtiń Aıshýaq aýyldyq okrýgi turǵyndary aldynda esep berý jıynynda da aıtylypty. Áıtse de aýdan basshysy turǵyndardyń saýalyna oraı mán-jaıdy baıyptap, túsindirip aıtyp bere almaǵan. О́.Alpysbaev onyń qyzmettik ádep normalaryna sáıkese bermeıtin dóreki túrde jaýap qaıtarǵanyn qynjyla, kúızele otyryp jetkizdi. Osy jaıtty menshikti tilshimen kezdesý kezinde aýyl turǵyndary da qýattady.
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasyna joldaǵan shaǵyn hatynda О́.Alpysbaev aýylymyzdyń túbinen ótip jatqan magıstraldy gaz qubyrynyń ıgiligin kórýge adamı jáne moraldyq quqymyz joq pa degen saýal qoıypty. Nege bolmasyn?! Bul ıgilikti paıdalanýǵa ábden bar olardyń adamı jáne moraldyq quqyqtary. Burynǵy keńestik kezeńde usaq-túıekteı kórinetin mundaı máseleniń ózi memlekettik josparlaý komıteti arqyly sheshiletin. Oǵan eshkim bas suǵa almaıtyn. Magıstraldy qubyrdyń irgesinde kóptegen aýyl kógildir otynsyz otyratyn. Al qazirgi táýelsizdik tusynda qarjy kózderi sheshilse, muny retteýdiń aıta qalarlyqtaı qıyndyǵy bola qoıar ma eken?! Qazaq ádebıetiniń aqsaqaly, sańlaq sýretker Sheraǵań-Sherhan Murtazanyń sózimen aıtqanda «Altyn kómbeniń ústinde tyr jalańash otyrý» ǵoı munyń aty.
Ras, qazirgi kezde el aýmaqtaryn kógildir otynmen qamtý men gaz qubyrlaryn júrgizýdiń ózindik tártibi men normatıvi belgilengen. Iаǵnı respýblıka Úkimetiniń sheshimi men qaýlysyna sáıkes bul jumystar birinshi kezekte aýdan ortalyqtarynda atqarylýǵa tıis. Tek sodan keıin ǵana bul iri ári áleýeti ortasha deńgeıdegi eldi mekenderde jalǵastyrylýy qajet.
Osy oraıda aıtarymyz, Aqtóbe respýblıka óńirleri arasynda gaz ótkizý nysandary qurylysy jóninen alǵashqy úshtikke kiredi. Buǵan deıin jasalǵan ekonomıkalyq zertteýler nátıjelerine súıensek, óńir aýmaqtaryn gazdandyrý deńgeıi 85 paıyzdan asyp túsedi. Endeshe endigi kezek Eset aýyly sekildi damýy ortasha deńgeıdegi eldi mekenderge de kelgeni anyq.
Hat ıesiniń jazýynsha Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev ótken 2017 jyldyń 2 maýsymy kúni Aıshýaq aýyldyq okrýgi turǵyndarymen kezdesýi kezinde olarǵa áýeli halqy kóp qonystanǵan eldi mekenderge gaz tartamyz, shaǵyn eldi mekenderdi sodan keıin qarastyramyz depti. Odan bergi aralyqta bir jylǵa jýyq ýaqyt ótti. Aýyl turǵyndarynyń sózine qaraǵanda osy eki arada halyq sany Eset aýylynan kópteý, bul aradan otyz shaqyrym qashyqtyqtaǵy Baıqadam aýylyna gaz tartylǵan. Esettikter endigi kezek bizdiki shyǵar dep úlken úmit artatynyn jetkizdi. Biz de osyndaı oıǵa ıek artqymyz keledi.
Joǵaryda aıtylǵandaı, oblys aýmaǵyndaǵy eldi mekenderdi gazdandyrý jumystary kezeń-kezeńimen atqarylyp keledi. Árıne bul rette istiń oń sheshim tabýy birinshi kezekte qarjyǵa baılanysty ekeni túsinikti. О́ńirdegi gaz ótkizýdiń jaı-kúıine qatysty taǵy bir derekterge toqtalsaq, munda aýdan ortalyqtary men aglomerasııa aýmaǵyna kiretin eldi mekender men damý deńgeıi joǵary aýyldardy kógildir otynmen qamtý isiniń etek-jeńi jınalyp keledi. Endigi kezek damýy ortasha deńgeıdegi eldi mekenderge kelip turǵany kámil. Shalqar aýdanyndaǵy Eset aýyly osy qatarǵa kiredi. Aqtóbe oblystyq energetıka jáne turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasy dál osyndaı tujyrym men esepter jasaǵan eken. Bul jaıt Eset aýyly turǵyndarynyń atynan basqarmaǵa joldanǵan hatqa oraı qaıtarylǵan jaýapta kórsetilgen. Oǵan basqarma basshysynyń orynbasary Nurtaı Sertaev qol qoıypty.
Al ázirge «Buhara-Oral» kógildir otyn jelisiniń irgesinde ornalasqan Eset aýylynyń halqy kógildir otynsyz otyr.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
Aqtóbe oblysy,
Shalqar aýdany,
Eset aýyly
