Ádette, arheologtar qazba jumystaryn júrgizip, keregin tapqanynan keıin is osymen bittige sanap, tarıh jádigerlerin arshyǵan kúıde tastap ketedi. Jyldyń tórt mezgiliniń óz erekshelikteri izin qaldyryp, qazaq tarıhy úshin asa mańyzdy keshenniń sý, kún, jel, qar astynda mújilip, jaramsyz kúıge túskeni talaı ret opyq jegizgen. «Otyrar – qazaq órkenıetiniń altyn besigi» deıdi Elbasy. Dál osy Otyrarda da talaı tóbeler arshylyp, keıin joıylyp ketken. Osyndaı janyashymastyqty kórgen aýdannyń sol kezdegi ákimi, qazaq rýhanııatynyń úlken janashyry Qýanysh Aıtahanovtyń «arshyǵan dúnıelerińe konservasııa jasamaıtyn bolsańyzdar qazdyrmaımyn» dep elimizge belgili arheologtardy bettetpeı qoıǵanyn kórgenimiz bar.
Biraq ákimniń bári qazaqtyń qalyń tarıhyn bir kisideı biletin Aıtahanov emes. Talaı joıdaqsyz mınıstr, ákimderdiń kesirinen talaı qalashyqtar, tarıhı jádigerler kóz aldymyzda qurdymǵa ketti. Búginde Úkimet osy osal tusyn jóndedi. Endi arheologtar qazba júrgizgen oryndardy ile-shala «Qazqaıtajańǵyrtý» RMK mekemesi qalpyna keltirgennen keıin konservasııa jasaıdy.
Qyzylorda oblystyq tarıhı jáne mádenı eskertkishterdi qorǵaý ortalyǵynyń dırektory Sapar Kózeıbaev qalashyqty qalpyna keltirý jumystary úsh kezeńnen turatyndyǵyn aıtady. Qarjylandyrý respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjet esebinen júrgizilip jatyr. Búginde qalashyqtyń shyǵys jaqtaǵy qaqpasy burynǵy qalpyna keltirilipti.
Jańaqorǵan aýdanyna kelgen saparynda oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev arheologtarmen kezdesip, Syǵanaq qalasyn týrıster tamashalaıtyn tarıhı-mádenı ortalyqqa aınaldyrýdyń jónin aıtty.
Ǵalymdar tabylǵan zattarǵa qaraǵanda Syǵanaqtyń VI-XVIII ǵasyrlarda tórt qubylasy túgel qala bolǵandyǵyn aıtady. Erte kezdegi tarıhshylar Syǵanaqty «Qypshaq dalasynyń gavany» dep te ataǵan. Bul qala Qypshaq memleketiniń saýda jáne saıası ortalyǵy bolǵan. Joshy urpaqtary kezinde Syǵanaq Aq Ordanyń ortalyǵy bolyp, mádenıetti órkendegen degen derekter aıtylady.
Eger ejelgi túrki taıpalarynyń osyndaı qalalary qaıta qalpyna keltirilse, dúnıe júzindegi týrısterdi de magnıtteı tartar edi.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Qyzylorda oblysy
