«Egemen Qazaqstannyń» 10.04.2018 jylǵy sanynda «Saýda soǵysy qyza tústi» degen maqalada AQSh pen Qytaı arasynda engiziletin taýarlarǵa salynatyn keden salyǵyn kóterý arqyly eki alyp «saýda soǵysyn» bastaǵanyn jazǵan bolatynbyz. Onda AQSh óz naryǵyna Qytaı engizgen 1333 túrli taýarǵa salynatyn salyq kólemin 25 paıyzǵa deıin arttyryp, qytaı bıznesmenderin qosymsha 50 mlrd dollar tóleýge májbúr qylsa, «erýlige qarýly» jasaǵan Qytaı jaǵy óz naryǵyna AQSh engizetin 106 taýarǵa (bulardiki iri taýfarlar) 25 paıyz qosymsha salyq engizý arqyly amerıkalyq bıznesmenderdi sonshalyq qosymsha salyq tóleýge májbúr etýge baryp otyrǵanyn aıtqanbyz.
Teketires bir aıdan artyq merzimge sozylyp, jýyrda ǵana eki jaq ózara mámilege keldi. «Jenmın-Jıbao» gazetiniń habaryna qaraǵanda, «Saýda soǵysyn» aıaqtaý úshin AQSh-ta júrgizilgen kelissózderde Qytaı tarapynyń delegasııasyn bastaǵan Memlekettik keńestiń vıse-premeri Lıý Heniń aıtýynsha «taraptar saýda soǵysyn bastamaýǵa kelisip», eki jaq ta ózderine engiziletin taýarlarǵa keden salyǵyn arttyrýdan bas tartqan. Sondyqtan da vıse-premer ózi qatysqan kelissózderdi nátıjeli ári konstrýktıvti boldy dep sanaıdy.
Sonymen qatar ol aldaǵy ýaqytta Qytaı men AQSh energetıka, aýyl sharýashylyǵy, medısına, joǵary tehnologııaly taýarlar men qarajat salasyndaǵy saýda yntymaqtastyǵyn nyǵaıta túsýge keliskenin jetkizgen. «Bul eki jaqqa da tıimdi» dep atap ótken ol. Sonymen birge onyń sózderinen Qytaı men AQSh arasynda ekijaqty ınvestısııa salýǵa, zııatkerlik menshikti qorǵaý salalaryndaǵy yntymaqtastyqty yntalandyrýǵa kelisim bolǵandyǵy aıtylǵan. Vıse-premer aldaǵy ýaqyttarda da ekijaqty qarym-qatynasta qaıshylyqtar bolyp qalýy múmkin, biraq olardy taraptar salqynqandylyqpen, tynyshtyqpen únemi dıalog arqyly sheshýi kerek, dep óziniń málimdemesin aıaqtaǵan.
Osy kelisimde AQSh tarapynyń kelissóz júrgizgen delegasııasyn bastaǵan Qarjy mınıstri Stıven Mnýchın Fox News telearnasyna bergen suhbatynda álemniń «eń úlken eki ekonomıkasy saýda máselesin retteýde óte tabysty progreske qol jetkizdi. Biz saýda soǵysyn «paýzaǵa» qoıamyz, qosymsha keden salyǵyn engizýden bas tartyp, osy sheńberdegi shemany engizýdi bastaımyz», degen. Sonymen birge S.Mnýchın jaqyn arada AQSh-tyń saýda mınıstri Ýılbýrr Ross Beıjińge baryp, Qytaıdyń amerıkalyq taýarlardy satyp alýlary týraly kelissózder júrgizetinin aıtqan. Eki eldiń arasyndaǵy byltyrǵy saýda aınalymy 375 mlrd dollar bolsa, bıylǵy jyldyń sáıkes merziminde ol kóp tómendep ketipti.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
