JER SATYLMAIDY!

Osydan biraz ýaqyt buryn el ara­synda shet­jurt­tyqtarǵa jer satylady eken degen qaýeset jeldeı eskeni ózimizge belgili. Ata-baba­larymyz aq naızanyń ushy­men, aq bilektiń kúshimen qorǵaǵan qasıetti jerinen qymbat qazaq úshin ne bar? Sodan da bul sózge júregi­miz kúpti bolyp, kóńilimiz alańdap júretin. О́tken jyl­dyń aıaǵyna qaraı óziniń 90 jyldyǵyn atap ótken “Egemen Qazaqstan” gazeti­niń jańa ǵımaratyna kelgen Qazaqstan Pre­zı­denti N.Na­zar­baev bir­­qatar buqara­lyq aqparat qural­dary basshy­­laryna suhbat bergeni este. Sol kezde Memleket bas­shysy qoǵam ómirindegi kókeıkesti máse­le­lerdi tilge tıek ete kelip, jer satylady degen sózdiń jalǵan ekendigin aıtyp, álgi jel sózge núkte qoıǵan bolatyn. Máseleniń aqıqatyn Elbasy­nyń óz aýzynan estý barsha qazaqqa zor qýanysh syılaǵany anyq. Sol qýanyshtyń áserinen meniń de kókiregimnen bir án kepter bolyp kókke ushqan. Búgin sol ánimdi jurtshylyq nazaryna “Egemen Qazaq­stan” gazeti arqyly usyn­sam deımin. JER SATYLMAIDY! Batyrlarym qorǵaǵan, Aqyndarym tolǵaǵan, Qazaǵymnyń dalasy – Jannan qymbat ol maǵan! Jer satylmaıdy! Altyn qanat dalamnan, Alash úni taralǵan. Aq sútinen anamnyń, Ul-qyzdary nár alǵan! Jer satylmaıdy! Oshaq otym janǵan Jer, Qasyq qanym tamǵan Jer. Babamyzdan máńgilik Mura bolyp qalǵan Jer! Jer satylmaıdy! Jolaman TURSYNBAEV, kompozıtor. EL ÚShIN EŃBEK ETSEŃ HALQYŃ SÚIMEK Adamnyń asyl murattary kóp qoı. Bireý mal, dúnıe jııady, al endi bireý ómir boıy oqý-bilim izdep, joǵalmaıtyn qazyna qýǵanda balam bilimniń shyraǵymen nur­lanyp, rýhanı baı adam bolyp ósse eken dep tileıdi. Qazir osy ekeýiniń arasynda qyzǵan maıdan. Dúnıe, baılyq degenniń bir kezdegi óktem úni qarly­ǵyp, qartaıǵan jannyń belindeı búgile tússe, al bilimdi adamnyń kemesi keńistikke qaraı kósile júzip bara jatqandaı áser qaldyrady. Jurt oqý-bilimge qaıta bet burýda. Toqsanynshy jyldar­dyń tapshylyq jarasy jazylyp, jastar bazardan góri nazaryn bilim ordalaryna tikti. Osynyń bári elimizdiń órkenıetke qaraı qaqqan qanattarynyń órnek­teri ekendi­gin­de daý joq. Jastardyń oqý-bilimge qushtarlyǵy arqyly búginde Qazaq­stan shetelderge tanylýda. Bala­lary álemdegi eń aıtýly oqý oryn­darynda bilim alýy úshin “Bola­shaq” baǵdarlamasyn ázirle­gen TMD aýmaǵynda Qazaq­stannan basqa taǵy qandaı el bar? Jas shybyqtyń basyn qalaı qaraı ıse, sol jaqqa qaraı beıim­delip ósedi desek, balanyń bilimge degen qushtarlyq sezimin oıatýshy ustazdyń moınynda da dál soǵan uqsas qorǵasynnan aýyr mindet tur. Ol – úmit etken shyraǵyn muǵalim­niń qolyna senip tapsyrǵan ata-ananyń ańsar-armany, erteńgi mura­ty. Osynaý kúrdeli de jaýapty kásipti adal atqaryp, áriptesteriniń qaı kezde de qur­metine bólengen Narbek Musabaı­uly týraly aıta ketýdiń jóni kelip turǵandaı. Onyń ómir jolyna kóz tikseńiz, jan-dúnıesi teńizdiń betindegi tirshilik­teı únemi damyl­syz týlapty. Áýelgi eńbek jolyn “Ashysaı tústi­metall” kombınaty avtomatıka sehynda elektr mon­tajshysy maman­dyǵynan bastaýy­nyń ózi kóp jáıtti ańǵartsa kerek-ti. Bilim kókjıegine qara­paıym jumystyń dámin tatyp kelgen jannyń maqsat-muraty mek­tep bitirip kel­gen jasqa qara­ǵanda basqashalaý óriledi emes pe? Shym­kent ped­ınstı­týtyn oıdaǵydaı bitirgen soń, Kentaýdaǵy taý-ken metallýrgııa tehnıkýmynda fızıka páninen sabaq berdi. Kóp uzamaı tehnıkým­nyń bólim meńgerýshisi bolyp, osy orynda tapjylmaı on alty jyl qyzmet etipti. Bilikti maman retinde respýblıkalyq ınspeksııa qura­myn­da Jezqazǵan, Rýdnyı, Rıdder (Lenınogorsk), Balqash, Jambyl, Qarataý, Jańa­tas sııaqty qalalar­daǵy tehnı­kým­dar­dyń bilim deń­geıin tekserýge qatys­qan. Belsendi eńbegi men tekserý kezinde oqý-tárbıe jáne ádistemelik jumys­tar­ǵa qolushyn bergeni úshin mınıstr­likten ar­naıy alǵys alǵan azamat 1983 jyly bilim salasyn­daǵy eleýli eńbegine oraı Arnaýly orta bilim berýdegi úzdik jetistikteri úshin tósbelgisimen marapattalǵan. Ken­taý qalalyq oqý bólimin biraz ýaqyt basqarǵan soń, 1986 jyly Kentaý­daǵy kásiptik-tehnıkalyq ýchılıshege dırektor bolyp taǵa­ıyn­dalǵan. Osy oqý shańyraǵynda ótken on jyl ustaz úshin shıryǵý, qaıta qalyptasý kezeńi boldy desek, artyq aıtqandyq emes. 1990 jyly ol Máskeý, Mınsk qala­laryna arnaıy issaparmen baryp, ózgeniń ozyǵynan kóp nárse úıre­­nip qaıt­qan edi. Nátıjesinde keler jyly ýchılısheni tehnıkalyq lı­seı­ge aınaldyrdy. Mundaı lıseı­­ler respýblıkanyń ózge de óńir­lerinen kezdeser, biraq tehnıka­lyq lıseı­diń oqý jospary men baǵdar­lama­laryn alǵashqylardyń biri bolyp ázirlep jáne ony qol­danys­­qa engizý­di tıisti oryndarda dálel­dep shyqqan adam bireý, ol – Narbek Musabaıuly. Keıin osy negizgi qujattardy ózge oblystar­daǵy basqa tehnıkalyq lıseıler paıda­lanǵan. Ońtústik Qazaqstan obly­syndaǵy №2 tehnıkalyq lı­seı – joǵary kásiptik ýchılısheniń ómir­namasy osylaı áspetteledi. KSRO kásiptik-tehnıkalyq bilim berý isiniń úzdigi 1996-2006 jyl­dary Ken­­taý qalasyndaǵy Turar Rys­qulov atyndaǵy №24 qazaq orta mektebiniń dırektory bolyp tur­ǵan­da 2001-2003 jyldary qatary­nan bilim oshaǵy joǵary oqý oryn­dary­na memlekettik grant pen nesıe­men oqýǵa túsý kórsetkishi boıynsha res­pýblıkadaǵy tańdaýly júz mek­teptiń qataryna ilikti. Bul eńbekter eleýsiz qalǵan joq. Oń­tús­tik Qazaq­stan oblystyq bilim departa­menti­niń Qurmet gramota­sy­­men, elimiz táýelsizdiginiń 10 jyl­dyǵyna arnal­ǵan merekelik tósbel­gimen marapat­talsa, qala boıynsha 2003 jyly ol basqara­tyn mektep “Eń úzdik mek­tep” ar­naıy dıplomy tapsyry­lyp erek­she­lendi. Ulaǵatty ustazǵa 2008 jyly Kentaý qalasy­nyń “Qurmet­ti azamaty” ataǵy berildi. Muǵalim bedeli degen sóz sirá, ómir soqpaǵy osylaı dárip­tele­tin bilim salasy qyzmetker­leriniń eńbegine baıla­nys­ty aı­tyl­sa kerek. Búginde zeı­net dema­ly­syndaǵy ustazdy bul kásipten múlde qol úzip ketti dep aıta al­maı­syz. Súıgen kásibin adam umyta ma? Ádebıet pen ónerge bala kezi­nen jaqyn Nákeń kezinde teatr tar­lany Raıymbek Seıtmetovpen bir mek­tepte oqyp qana qoımaı, ózara dostyǵy jarasqan jaqyn jandar edi. О́zi basqarǵan mektepte talaı ret sahna sańlaǵynyń kez­desý keshterin ótkizdi. Sol kún­der esteligi sanada sáýledeı jarqyrap, janyna jyly shýaq tóger edi. Arttaǵy be­les­ter qımas sezimge toly. Joǵary oqý ornyn birge bitirip, ózimen bir­deı mektep­te bala oqytqan ómir­lik jary Almagúl ekeýi úsh perzent súı­se, búginde toǵyz nemereniń qyzy­­ǵyna bólen­gen bul áýlet óne­geli báı­­terekke aı­nalyp ketkendeı. Bala­­nyń sana­syna jaryq sáýle quıýdan asqan kıeli nárse bar ma? Tańdaǵan asyl murattary ǵumyr­laryn sheksiz shat­tyqqa toltyrǵan mundaı áýlet­tiń ónegesin qansha aıtsań da kóp kórmeı, aıta bergiń keledi. Qarashash TOQSANBAI. QARASAZDAǴY KELELI BASQOSÝ Kelesi jyly halqymyzdyń aıaýly per­zenti, óleńniń otyn mazdatqan muz­balaq aqyn Muqaǵalı Maqataevtyń týǵa­nyna 80 jyl tolady. Oblysta mereıtoıǵa daıyn­dyqty bastaý maqsatynda qurylǵan uıym­dastyrý alqasynyń alǵashqy jıyny aqynnyń týǵan topyraǵy Qarasazda ótti. Oǵan rýhanı qundylyqtyń baǵasyn bile­tin, ári oǵan qyzmet etýdi paryz sa­naı­­tyn oblys ákimi Serik Úm­betov jáne Qazaq­stan Jazý­shylar odaǵy basqar­masynyń tóraǵa­sy Nurlan Orazalın bastaǵan respýb­lı­­ka­lyq, oblystyq basylymdardyń bas redak­tor­lary, aqyn-jazýshylar qatysty. Jıyn­ǵa qatys­qan­dar Qara­saz­­daǵy Muqaǵalı Maqa­taevtyń ádebı-memorıaldy mura­jaıyn kúr­deli jóndeýden ótkizýdiń joba-josparymen, jańa keskin-kelbeti beı­nelengen ǵımarattyń syzbasymen tanyssa, ol barshanyń kóńilinen shyǵyp, qoldaýǵa ıe boldy. Mereıtoıǵa daıyndyq jaıly respýb­lı­ka­lyq “Jas Alash” gazeti­niń bas redak­tory Rysbek Sársen­baev, aqyn, halyqara­lyq “Alash” syılyǵynyń laýreaty Oraz­aqyn Asqar, “Muqaǵa­lı” qo­ǵam­dyq qory­nyń tóraıymy Baqyt­gúl Aı­darova jáne basqalar aqyn eskert­ki­shin ornatý, murajaıdy jóndeý, aýyldy kórkeı­týden bastalatyn jyl boıy atqarylatyn kóptegen shara­lardyń tııanaǵyn keltirý jónindegi oraıly oılaryn ortaǵa saldy. Sóz sońynda oblys ákimi Serik Úmbetov Qara­sazdan Talas aýylyna deıingi joldy jóndeý máselesin, jalpy toıǵa daıyndyq­taǵy bar jumys osy bastan nazarǵa alyna­tynyn aıta kelip, “Muqaǵalıdaı birtýar aqyn jaıly estelik kitap­tar jazyńyzdar. Aqynǵa arnalǵan shyǵarmalardy dúnıege kel­tirińizder. Halyqtyń rýhanı jan-dúnıesin baıytatyn aqynnyń ómi­ri­nen jazyl­ǵan kitaptan qarajat aıamaı­myz. О́ıtkeni, bul halqymyz úshin, urpaq úshin qajet. Aqynmen birge bolǵan, syılasqan qalamdas áriptes­terin de umytpańyzdar”, dedi. Osy kúni oblys ákimi Qara­sazdaǵy óner mektebiniń jumysy­men de tanysty. Saz jáne kórkem­sýret bólimine qarasty sándik qoldanbaly óner, músin, zergerlik buıymdar synybyn aralap, jas­tar­dyń eńbegine baǵasyn berdi. Mektepke qajetti kúısandyq áperý máselesi qarastyrylatynyn aıtty. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy. JUBAN ELINIŃ TAMAShA KONSERTI Aqjaıyqty ejelden án men kúıdiń, jyrdyń eli dep beker atamasa kerek. Bul topyraq qaı kezde de talanttarǵa kende bolǵan emes. Sol talanttar sabaqtas­ty­ǵyn jıyrma birinshi ǵasyrǵa jal­­ǵastyrý, ónerpazdardyń she­ber­lik deńgeıin sarapqa salý já­ne jas daryndardy anyqtaý maq­satynda oblys ortalyǵynda aýdan­dar kórkemónerpazdarynyń konser­tin qoıý belgilendi. Sóıtip búginde olar el-jurtqa shyǵarma­shylyq esepterin berý ústinde . Keshe Oral qalasyndaǵy jas­tar Mádenıet úıinde Aqjaıyq aý­da­ny ónerpazdary óz ónerlerin qa­la jurtshylyǵyna usyndy. Kon­sert baǵdarlamasynyń kompo­zı­­sııa­lyq tutastyǵy, oryndalǵan mýzykalyq nómirlerdiń kásibı deńgeıiniń bıiktigi oraldyqtardy tánti etti. Eń bastysy kórermen­der ekpindep kele jatqan jas talant­tar dúbirin baı­qap, olardyń qarlyǵash qadam­­daryna qushyr­lana qol soqty. Temir QUSAIYN.