...usynys jasaıdy
Sý aıdyndary taza bolsyn desek...
Tabıǵı resýrstardy saqtaý men molaıtýdyń basty joly – turǵyndar tarapynan jasalatyn janashyrlyq. Osy oraıda ótken mamyr aıynda óńirde sý aıdyndary men jaǵalaýlaryn turmystyq qaldyqtardan tazartý jumystary júrgizildi. Bul iske ósimdikter men janýarlar dúnıesiniń janashyrlary, jergilikti atqarýshy organdar men joǵary jáne arnaýly oqý oryndarynyń stýdentteri qatysty. Mine, el aýmaǵyndaǵy ózender men kólderde balyqtardyń ýyldyryq shashatyn merzimi de aıaqtaldy. Osy ýaqyttyń aralyǵynda balyqty qorǵaý sharalary men ony zańsyz túrde aýlaýǵa jol bermeý jóninde birneshe aksııalar ótkizildi. Búgingi kún bıiginen qarastyrǵanda onyń tıisti nátıjesi boldy dep aıta alamyz.
Taza sý aıdyndary ekologııalyq tepe-teńdikti saqtaýdyń basty kepili. Oǵan degen aıaly kózqaras pen baıypty qamqorlyq tutastaı qorshaǵan ortany saýyqtyrýǵa septigin tıgizedi. Osy qaǵıdany elimizdiń árbir azamaty nazarynan tys qaldyrmasa eken degim keledi.
Aqzırash JAMANOVA,
Aqtóbe oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııasynyń bas mamany
AQTО́BE
...oı qozǵaıdy
Tárbıe balabaqshadan bastalady
Árbir balanyń balabaqshaǵa barǵany durys. Sebebi bala ujymda tárbıe alyp, ásirese, tilin damytýy kerek. Men ózim «Arýjan» mektebindegi «Nuraı» tobynda tárbıeshi bolyp jumys istep kelemin.
«Bala estigenin aıtady, kórgenin isteıdi» degen bar. Eń aldymen, mektep jasyna deıingi balalardy adamgershilikke tárbıeleýdiń mańyzy zor. Kishkentaı sábılerimiz ata-anasynyń, tárbıeshisiniń, dostarynyń minezinen, júris- turysynan, sóılegen sózinen, istegen isinen úlgi alýǵa tyrysady.
«Meniń balamnyń tárbıeshisi kim bolady eken» dep ár ata-ana oılanady. Bala balabaqshaǵa alǵash ret kelgende biz ony jyly júzben qarsy alamyz. Eń ádemi oıynshyqtardy kórsetip, jubatamyz. Árbir tárbıeshi ata-ananyń kóńilinen shyǵýǵa tyrysady. Balanyń balabaqshaǵa kelýiniń jaqsy jaqtary – munda ol óz-ózin kútip úırenedi, ózi tamaq iship, ózi sheshinip, kıinip, mádenı-gıgıenalyq qabiletteri artady.
«Nuraı» tobynda jıyrma bes bala tárbıelenýde. Munda ár túrli ulttyń balalary bar. Osy búldirshinderimiz ár merekelik is-sharalarǵa belsene atsalysyp, óz ónerlerin kórsetýge tyrysady.
Ásel ÁÝBÁKIROVA,
«Arýjan» mektepke deıingi shaǵyn ortalyǵynyń tárbıeshisi
Semeı
...súısinis bildiredi
Júrekke jylý syılaǵan meıirimdilik
О́tken jyly aýdandyq «Aýyl aınasy» gazetiniń tilshisi Juldyz Asqardyń jergilikti jastardy uıymdastyrýymen «Júrekke jylý syılaǵan meıirimdilik» atty qaıyrymdylyq jobasy ómirge kelgen bolatyn. Sol joba aıasynda aýdan okrýgterindegi múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan qaıyrymdylyq keshi ótip, odan túsken 700 myń teńge qarajat sol balalardyń dárigerlik em alýyna jumsalǵan bolatyn. Al bıyl Juldyz Asqar aýdandyq jastar keńesiniń tóraıymy qyzmetine saılanǵannan keıin bul joba qaıtadan jalǵasyn tapty.
Jaqynda aýdandyq mádenıet úıinde «Qaztalov aýdandyq jastar keńesi» qoǵamdyq birlestiginiń uıymdastyrýymen «Júrekke jylý syılaǵan meıirimdilik» atty qaıyrymdylyq sharasy ótip, ol kishkentaı Gúlnazym Tilekqyzyna arnaldy.
Keshtiń barysynda qaıyrymdy júrekterdiń arqasynda 250 myńdaı teńge jınalyp, bul qarajat Gúlnazdyń apasy Móldirge tabystaldy. Qolyna qarajatty alyp otyryp sóz alǵan Móldir: «Búgin týǵan sińlim Gúlnazym dúnıege qaıta kelgendeı sezindim, óziniń qurdastarymen birge quldyrańdap júgirip júrgendeı boldy. Osyndaı sharany uıymdastyrǵan jastarǵa myń da raqmet!» dep kózine jas aldy.
Ásem BOLAT
Batys Qazaqstan oblysy,
Qaztalov aýdany
...saqtandyrady
Sózdi durys qoldanaıyq
Aıtpaǵymyz – sózdi durys qoldana bilý, dálirek aıtqanda, sóz mádenıeti jaıly. Jasyratyny joq, sońǵy kezderi keıbireýlerdiń kúndelikti ómirde nemese alqaly jıyndarda, radıo men teledıdardan sóılegen kezde «kerekpiz» degen sózdi jıi qoldanatynyn baıqap júrmiz. Aıtalyq, aıtý kerekpiz, tyńdaý kerekpiz, barý kerekpiz, kórý kerekpiz dep, osy sekildi qulaqqa bir túrli tosyndaý estiletin sózder qoldanylyp júr. Ne kerek, áıteýir tolyp jatqan «kerekpiz». Al biz bolsaq tyńdaı otyryp, osynaý qaptap ketken «kerekpizdiń» maǵynasyn dál uǵa almaı dal bolamyz.
Qalaı sóıleý árkimniń óz erki. Desek te, tildi shubarlamaı, ár sózdiń maǵynasyna tereńirek mán bersek bolmas pa. Máselen, álgi «kerekpizdiń» ornyna onyń «kerek» degen túbiriniń burynnan-aq aıtylyp kele jatqanyn nege eskermeımiz? Olaı bolmaǵan kúnde «tıis, tıispiz» degen qalyptasqan sózder leksıkonymyzda bar emes pe?
Qazirgideı kırıllısadan latyn qarpine kóshýge daıyndyq jasap jatqan kezde ár sózdiń ornymen, durys qoldanylýyna erekshe nazar aýdarý – árbir azamattyń tól mindeti, paryzy. Olaı bolsa, ana tilimizge qurmetpen qarap, ony shubarlamaı, sózdi ornymen qoldanyp, til mádenıetin saqtaı bileıik.
Káribaı ÁMZEULY,
zeınetker
Túrkistan oblysy
...maqtan tutady
Qarttar men jasóspirimderdiń qamqorshysy
Sharbaqty aýdandyq máslıhatynyń depýtaty Qısamıden Mashenovty oqýshy kezinen bilemin. Qazirgi ýaqytta ózi týyp ósken Esilbaı aýylyn kórkeıtip, turmysy tómen otbasylaryna materıaldyq kómek berip, halyq aldynda zor bedelge ıe bolǵanyna ustazy retinde qýanamyn jáne maqtanysh etemin.
Aldymen «Aqnıet» atty azyq-túlik dúkenin, tigin sheberhanasyn, shashtaraz, naýbaıhana ashyp jumyssyzdarǵa eńbek etýge jaǵdaı týǵyzdy. О́z qarjysy esebinen Esilbaı aýylynda Uly Otan soǵysy qurbandaryna «Erler esimi – el esinde» – atty eskertkish qulpytasyn ornatyp, qulpytasqa Esilbaı aýylynan soǵysta qaza bolǵan bozdaqtardyń esimderi oıyp jazylǵan. Mektep aýlasyn jasyldandyryp, balalardyń oıyn alańyn jabdyqtady. Esilbaı aýylynyń kóshesin kóriktendirip, jaryq ornatyp eldiń eńsesin kóterdi. 2016 jyly Esilbaı aýylynyń 150 jyldyq toıyn ótkizý kezinde elimiz Táýelsizdiginiń 25 jyldyq merekelik datasyna baılanysty «Máńgilik el» monýmentin ashty.
Shegiren selolyq okrýginiń saılaýshylary Qısamıdenniń eńbegin baǵalap, qatarynan úsh ret Sharbaqty aýdandyq máslıhatynyń depýtaty etip saılady. Aýdannyń qoǵamdyq saıası ómirindegi belsendi qyzmetteri úshin Sharbaqty aýdanynyń qurmet taqtasyna usynyldy. Oblys aldynda sińirgen eńbegi úshin máslıhattyń tós belgisimen jáne qurmet gramotalarymen marapattaldy. Shegiren selolyq okrýginiń ardagerler keńesi aýyldyń aptal azamatynyń eńbegin joǵary baǵalaıdy.
Tabyldy AHMETOV
Pavlodar oblysy
