«Egemen Qazaqstan» gazetiniń 2018 jylǵy 30 shilde kúngi sanynda «Alty qulash áýlıe kesenesi – Aqtaýdyń Táj-Mahaly bolsa...» degen maqala jaryq kórgen bolatyn. Bul «tyrnaq astynan kir izdep» mineý men synaý emes, bolsa degen izgi tilek, el men jer berekeli, dala men qala kórikti bolsa degen perzenttik-azamattyq peıil jáne «óli jebemeı, tiri baıymaıdy» degendeı, ótkender rýhy aldyndaǵy aıtylýǵa tıisti paryz bolatyn. Onyń ústine, jýyrda ǵana, ıaǵnı tamyz aıynyń 11-12-de alqaly jıyn ótkizip, respýblıka qalalary arasynda alǵash ret bes memlekettiń prezıdentterin tórine toǵystyryp, álemge taraǵan mańyzdy jańalyqtyń tuǵyryna aınalǵan Aqtaý – bolashaǵy zor qala. Keshegi «túbek», búgingi dáliz – Mańǵystaýdyń bas qalasy, oblys ortalyǵy, kemeler qalqyǵan kók teńiz jaǵasyndaǵy Qazaqstannyń portty qalasynyń ajarly bolýy – barshamyz úshin maqtanysh.
Arada aı ótkende Mańǵystaý oblysy ákimdiginiń baspasóz qyzmetinen jan jadyratar qýanyshty habar kelip jetti.
«Aqtaý qalasynyń 17 shaǵyn aýdanynda ornalasqan «Alty qulash áýlıe» qorymynyń mańynan jańa zamanaýı úlgidegi meshit salynady. Oblys ákimi Eraly Toǵjanov óńirdiń zııaly qaýym ókilderi, aýyl aqsaqaldary jáne bir top ǵalymdarmen birge atalmysh tarıhı-mádenı nysannyń basyna baryp, qurylys jumystarymen tanysty. Jańadan boı kóteretin ǵıbadat úıiniń jobasy talqylanyp, mamandar jan-jaqty usynystaryn ortaǵa saldy» delingen habarlamada.
Mamandarmen qorym mańyn baryp kórgen Mańǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov:
– Tarıhy tereńde jatqan qorymnyń aınalasy aldaǵy ýaqytta kópshilik zııarat etip, rýhanı-ımandylyq azyq alatyn ortaǵa aınalýy tıis. Sondaı-aq qala qonaqtary úshin qolaıly jaǵdaı jasalyp, negizgi týrıstik nysan retinde qyzmet etetin bolady. Ol úshin jamaǵattyń dem alýyna yńǵaılastyrylyp, meshittiń aınalasy abattandyrylýy tıis, dep tapsyrma bergen.
Alty qulash áýlıe mazary sol qalpynda saqtalyp, aınalasyndaǵy qorshaýlary jańartylyp, halqymyzdyń tarıhy men taǵylymyn tanytatyn kesenege aınalmaq.
«Belgili arheolog Andreı Astafevtiń deregine súıensek, Alty qulash áýlıe eskertkishi H-HI ǵasyrǵa jatady. 2006 jyly «Mádenı mura» baǵdarlamasy boıynsha oblystyq máslıhat sheshimimen áýlıe mazaryn mádenı oryn qataryna kirgizgen. 1996 jyly Alty qulash áýlıeniń syrty qorshalyp, keıin eskertkish-kesene salý isi kóterildi. Biraq aıaqsyz qalǵan. Osylaısha, Alty qulash áýlıe mazarynyń máselesi 20 jyldan astam ýaqyt sheshimin tappaı, qalanyń qaq ortasynda qaraýsyz qalǵan qońyrqaı kúıde boldy. Talaı ret aqsaqaldar qaýymy quzyrly mekemelerge hat jazyp, qorymdy qalpyna keltirý týraly ótinish bergen. Búginnen bastap atalǵan alańda jyldar boıy jatqan kúl-qoqystar men qurylys qaldyqtarynan tazartý jumystary júrgizilýde. Kıeli qorym basyna arnaıy barǵan zııaly qaýym ókilderi men aýyl aqsaqaldary batasyn berip, aq tilekterin jetkizdi» delingen odan ári habarlamada.
Bul mańǵystaýlyqtar kópten kútken jańalyq jáne talaıdan beri aıtyp júrgen másele bolatyn.
Qazirgi tańda Aqtaýda 1989 jyly ashylǵan shaǵyn qalalyq meshit pen 2000 jyly salynǵan Beket ata atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq meshiti bar. Aqtaý qalasy turǵyndary sanynyń artýy meshitterdiń syıymdylyǵy máselesin týyndatatyny belgili. Osy oraıda, Alty qulash áýlıe qorymy mańynan boı kóteretin meshit jáne qala qonaqtary men turǵyndary baryp zııarat etetin rýhanı-ımandylyq ornyna aınalatyn áýlıe kesenesi – ýaqyt talaby.
Zııarat úshin barǵan jekelegen turǵyndar bolmasa, qalanyń ortasynda qaraýsyz qalyp kelgen qorym endi qaıta jańǵyrǵan kesene bolyp qala sáýletin asyryp, sondaı-aq halyqqa qyzmet etip, urpaq sanasy men tárbıesine ımandylyq sáýlesin shashyp, sińiretin orynǵa aınalsa qandaı qýanysh! «Egemen Qazaqstan» gazetinde kóterilgen másele sheshimin taýyp jatsa, ol da basylymnyń oqyrmannyń kókeıindegi máseleni oryndy qozǵaǵany dep aıtýǵa bolady.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
Mańǵystaý oblysy
