Keshegi keńes zamanynda «Keles» keńsharynyń (qazirgi Qoshqarata aýyldyq okrýginiń) ortalyǵy – Besqubyr aýylynda aqyn eskertkishi ornatylyp, onyń esimi mádenıet úıine berilgen bolatyn. Alaıda táýelsizdik jyldarynda bul ataý eskerýsiz qalyp otyr. Keles aýdanynda Ushqyn degen ataý bir emes, eki ret kezigedi. Onyń bireýi aýyldyq okrýg bolsa, ekinshisi – eldi meken.
Osy ekeýin shatastyrmaý úshin ári aqyn týǵan aýylǵa Toqash Berdııarovtyń esimin berý máselesi qanshama ret kóterilgenimen, áli kúnge deıin sıyrquıymshaqtanyp, saǵyzsha sozylyp, sheshimin tappaı keledi. Toqań baqılyqqa attanǵannan keıin 70 jáne 90 jyldyq mereıtoılary keńinen atap ótildi. Onyń alǵashqysynda arqaly aqynnyń qurmetine halyqaralyq deńgeıdegi músháıra men sport jarysy ótkizildi. Keıingisinde almatylyq aqyn Bolat Sharahymbaıdyń qurastyrýymen Toqash Berdııarovtyń «Adyraspan» atty tańdamaly jyr jınaǵy men arqaly aqyn týraly «Kóke» dep atalatyn estelikter jınaǵy shyǵaryldy. Alaıda túrli sebeptermen 80 jyldyq mereıtoıy atalmaı qaldy. Al bıyl Toqańnyń baqılyq bolǵanyna 30 jyl tolyp otyr.
Osy oraıda arqaly aqyn esimin enshilegen №127 jalpy orta mektep ujymynda qalyptasqan jaqsy bir dástúrdi tilge tıek ete ketpesek bolmaıdy. Olar jyl saıyn Toqańnyń jaryq dúnıege kelgen jáne baqılyq bolǵan kúnderin eleýsiz, eskerýsiz qaldyrǵan emes. Shama-sharyqtaryna qaraı atap ótip keledi. Voleıboldan jarys uıymdastyrady. Qajet bolǵan jaǵdaıda aýdan, oblys kóleminen qadirmendi qonaqtar shaqyryp, olardyń aqyn týraly tolǵanystaryn tyńdaıdy. Toqańnyń asqaq rýhyna Quran baǵyshtap, ózderiniń dám-tuzyn usynady. Atalmysh bilim ordasyn uzaq jyldar boıy basqarǵan bilikti basshy Búbizına Turymbetova osyndaı jaqsy úrdisti berik ustanyp kelgenine qalaısha súısinbessiń. Onyń osy bir saýapty tirligin aıryqsha iltıpatpen tilge alǵanymyz jón. Endi ol zeınetkerlikke shyqqannan keıin qazirgi mektep dırektory Erjan Iýsýpov ta sol joldy senimmen jalǵastyrady degen úmittemiz.
О́kinishke qaraı, keıingi kezderi aqyn esimin ulyqtaý sharalary umyt qalǵan syńaıly. Olaı deıtinimiz, arman qala – Astanany aıtpaǵanda jarty ómirin ótkizgen, saýyq-saıran salyp, qyzyǵy men shyjyǵyn qatar kórgen arý Almatynyń ózinde Toqash Berdııarovtyń atynda mektep ne kóshe, ıakı oǵan arnap ornatylǵan eskertkish joq. Aqyn turǵan úıge memorıaldyq eskertkish taqta ornatylmaǵan. Mundaıdy shyraıly Shymkent shaharynan da izdep taba almaısyzdar. 1995 jyly qońyr kúzde arqaly aqynnyń 70 jyldyq mereıtoıynda arnaıy baıandama jasaǵan belgili jazýshy Marhabat Baıǵuttyń: «Shymkentte Toqash Berdııarovtyń atyna kóshe beriletin boldy!» – dep jalpaq jurttan súıinshi suraǵany jadymyzda. Biraq, ol da aıaqsyz qaldy. Ony aıtasyz, ózi týyp-ósken alaqandaı aýylǵa da aqyn atyn qoıa almaı, álde qııa almaı otyrmyz ǵoı. Osy oraıda Toqańnyń kózin kórgen, kitaptaryn shyǵarǵan aıtýly aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlet, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń ákimderi – Baýyrjan Baıbek pen Ǵabıdolla Ábdirahymovtyń tarapynan bul ótkir de ózekti máselege qozǵaý salynyp, izgilikti de ıgilikti is-sharalar qolǵa alynsa eken deımiz.
Quttybaı QALYBAEV, aqyn
Túrkistan oblysy,
Keles aýdany
