Elbasynyń otbasylyq mal bordaqylaý alańdarynyń sanyn arttyrý jónindegi tapsyrmasy Shyǵys Qazaqstanda júıeli túrde oryndalyp jatyr deýge bolady. Búginde óńirdiń bir ǵana Tarbaǵataı aýdanynda myńǵa jýyq otbasy mal bordaqylaýmen shuǵyldanyp otyr.
Ejelden mal sharýashylyǵy órken jaıǵan Tarbaǵataı aýdanynda mal bordaqylaýdy kásip etken turǵyndar men sharýa qojalyqtarynyń sany jyldan jylǵa kóbeıip keledi. Sátpaev aýylyndaǵy «Yqybaı» sharýa qojalyǵy jaqynda 4 myń basqa arnalǵan mal bordaqylaý alańyn ashýdy josparlap otyr. Bordaqylaý alańynyń qurylysy bıyl mamyr aıynyń aıaǵynda bastalypty. Buǵan deıin osy jerde 500 bas iri qarany semirtken sharýa qojalyǵy qystamaǵa 8 myń rýlon shóp ázirlep, 160 gektarǵa júgeri egipti. Súrlemdi saqtaý úshin jan-jaǵy qorshalǵan, uzyndyǵy 120, bıiktigi 3, eni 6 metrlik eki shuńqyr qazypty. Biz barǵanda jigitter shuńqyrdaǵy júgerige kúrekpen tuz laqtyryp jatty. «Salat daıyndap jatyrmyz» dep qaljyńdady olardyń biri.
Bir aýylda 28 bordaqylaý alańy bar
«Yqybaı» sharýa qojalyǵy bordaqylaý alańyn salý úshin byltyr memleketten 300 mıllıon teńge nesıe alypty. Qojalyqtyń is basqarýshysy Merǵalı Rahymbaev jańadan salynyp jatqan bordaqylaý alańynyń jalpy kólemi 6 gektar ekendigin, 360 basqa arnalǵan eki qorajaı men 6 ashyq bordaqylaý alańy turǵyzylǵanyn aıtty. Ashyq bordaqylaý alańdarynda iri qarany qaqaǵan qysta da semirte beretin kórinedi. Muny «kanadalyq sýyq ádis» dep ataıdy eken. Bordaqydaǵy maldar alańnyń ishinde bos júredi. Olarǵa jem-shóp traktorlardyń kómegimen salynady. «Bordaqylaý alańy qazan aıynyń sońyna qaraı jumysyn bastaıdy. Munda tek buqalardy ǵana jemdeımiz. 700 buzaý ózimizde bar. Qalǵanyn osy aýyldan, aýdannyń basqa eldi mekenderinen satyp alamyz. Iri qarany bes aı bordaqylaımyz. Bes aıda ájeptáýir salmaq qosady. 100 myńǵa alsań, 160-170 myń bolady. Qazir munda 22 adam jumys istep júr, bordaqylaý alańy iske qosylǵannan keıin jumysshylar sany 40-qa jetedi dep otyrmyz», - deıdi Merǵalı Rahymbaev.
Sátbaev aýyldyq okrýgi ákiminiń mindetin atqarýshy Almas Erzatovtyń aıtýynsha, búginde eldi mekende 5 myń iri qara, 2790 jylqy, 7980 qoı-eshki bar. Al aýylda 484 basqa arnalǵan (20 oryndyqtan 50-ge deıin) 28 bordaqylaý alańy jumys isteıdi eken. «Buryn aýylymyzda mal bordaqylaıtyn turǵyndar sany az bolatyn. Sońǵy 5 jylda iri qarany jemdeýshiler qatary kóbeıdi. «Yqybaı» sharýa qojalyǵy salyp jatqan 4 myń oryndyq bordaqylaý alańy Tarbaǵataı aýdanyndaǵy eń alǵashqy úlken bordaqylaý alańy bolýy kerek. Mundaı bordaqylaý alańdary oblysymyzda da kóp emes. Endi olar aýdandaǵy shaǵyn sharýa qojalyqtarymen kelisimshartqa otyryp, semirtilgen maldaryn qabyldaıdy. Turǵyndar maldaryn ótkizgeni úshin memleketten sýbsıdııa alady», - deıdi A.Erzatov.
1 mıllıard, 500 mıllıon teńge nesıe aldy
Otbasylyq bordaqylaý alańdary aýdan ortalyǵy – Aqsýat aýylynda da kóbeıip keledi. Aqsýattyń turǵyny Qýat Arınov 2016 jyly 60 basqa arnalǵan bordaqylaý alańyn ashypty. Byltyr ony 80 orynǵa keńeıtse, bıyl 100 bas iri-qarany jemdeýdi josparlap otyr. «О́zim qazan aıynan sáýirge deıin bordaqyǵa qoıamyn. Eki jumysshy ustaımyn. Bordaqyǵa jurttan satyp alyp ta, ózimizdiń maldyń buzaý, taıynshasyn da qoıamyz. Qys boıy jemdelgen maldy kóktemde satamyz. Kóktemde jemdep satsań malyń etti, salmaqty, baǵasy da jaqsy bolady. Jemdelgen mal kúnine 1 keliden salmaq qosady. Qazir aýylymyzda otbasylyq bordaqylaý alańdary kóbeıdi. Qarapaıym halyq jemdep satýdyń paıdasyn túsingen sekildi», - degen Qýat Arınov osydan eki jyl buryn «Qulan» baǵdarlamasy arqyly jylqy alǵanyn, endi lızıngke tehnıka alýdy josparlap otyrǵanyn, soǵan qujattaryn jınap qoıǵanyn jetkizdi.
Mal sharýashylyǵyna mashyqtanǵan Tarbaǵataı aýdanynyń sharýalary bıyl ártúrli memlekettik baǵdarlamalar arqyly 1 mıllıard, 500 mıllıon teńge nesıe alypty. Endi osy qarjyǵa Reseıden 6 myń bas mal satyp alýdy josparlap otyr. Qazir aýdanda Sátpaev aýylynan bólek Qumkól eldi mekeninde 2 myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańy salynyp jatyr eken. Jaqynda Ekpin aýylynda 3 myń oryndyq bordaqylaý alańy salynbaq. «Osydan birneshe jyl buryn Elbasymyz Úkimetke otbasylyq bordaqylaý alańdaryn kóbeıtýdi tapsyrǵan bolatyn. Bes jyl buryn osynda ákim bolyp kelgenimde aýdanda birde-bir otbasylyq mal bordaqylaý alańynyń joqtyǵyna tańǵalǵan edim. Tek úlken kásipkerler men sharýa qojalyqtarynda ǵana bolatyn. Qarapaıym turǵyndar jaılaýdan túsken soń malyn 80 myńnan sata beretin. Men osyny uqpaı: «Naǵyz paıda tabatyn kezde nege aq adal maldaryńyzdy arzanǵa beresizder. Qoraǵa jemge qoıyńyz. Qazan, qarasha, jeltoqsan, úsh aı úıde ne isteısiz? Bordaqylańyz. 100 myńdyq malyńyz eki 200 júz myń bolady. Jaraıdy, 20 myńdy jemi men shóbi dep shyǵaryp tastańyz. 80 myń paıda kóresiz. Kerek bolsa, qańtar, aqpan, naýryz aılarynda qaıta qoıyńyz» dedim aýdan turǵyndaryna. Bul – meniń ashqan jańalyǵym emes. Ońtústiktegi tájirıbeni aıttym. Qazir Qudaıǵa shúkir aýdanda myńǵa jýyq úıde januıalyq bordaqylaý alańdary bar. Bordaqylaý alańdarynyń taǵy bir paıdasy, balany eńbekke baýlýǵa bolady. Máselen, siz úıińizde 10 mal jemdeseńiz balańyzǵa «onnyń bireýi seniki» deńiz. Jemin, shóbin salady, qaraıdy. Ári ketse 10 mınýt. 8 saǵat júrmeıdi ǵoı 10 maldyń basynda. Bir jaǵy sergıdi, bir jaǵy eńbek etedi. Uıaly telefonǵa shuqshıyp, telefonǵa telmirgennen góri qolyna asha ustaǵany jaqsy emes pe?! Ońtústikte dástúrge aınalǵan osy mysaldy Tarbaǵataıdyń bir turǵynyna aıtqan edim. «Úıimde 10 qoı bordaqylaımyn. Bir qoıdyń aqshasyn balama berip jatyrmyn. Qazir maldy qyzyǵyp qaraıdy», - deıdi álgi kisi bir jyldan keıin. Úshinshiden, bordaqylaý alańdary aýyldaǵy jumyssyzdyqty joıýǵa septesedi», - deıdi aýdan ákimi Dildábek Orazbaev.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi etti eksportqa shyǵarýdy josparlap otyr. Mınıstrlik erejesine súıensek, iri qara etin eksportqa shyǵaratyn bir operator bolý kerek. «Máselen, tórt myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańyn salyp jatqan «Yqybaı» sharýa qojalyǵy operator bolsa, aýdan halqynyń semirtilgen maldaryn qabyldap alady da bordaqylaıdy. Maldy ótkizýshige bir keli et úshin memleket 200 teńgeden tóleıdi. Demek, qarapaıym turǵyndar bir qara malǵa 40-60 myń teńgege deıin sýbsıdııa alady. Tıimdi me? Tıimdi. Olar buǵan deıin satqan malyna memleketten sýbsıdııa alǵan joq bolatyn. Aldaǵy ýaqytta aýdandaǵy operatorǵa kezekke turýy múmkin», - deıdi aýdan ákimi.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,Tarbaǵataı aýdany
