Ádebıet • 30 Qazan, 2018

Maǵjan rýhy jáne jańa ǵasyr jastary

1311 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

О́tken jumada elordanyń jetekshi oqý orny – Nazarbaev Ýnıversıtettiń «Rýhanı jańǵyrý» mádenı ortalyǵynda túrki álemine ortaq uly aqyn, Alash arysy Maǵjan Jumabaevtyń 125 jyldyǵyna arnalǵan «Maǵjan rýhy jáne HHI ǵasyr jas­tary» atty ádebı-tanymdyq kesh ótti. 

Maǵjan rýhy jáne jańa ǵasyr jastary

Jastardyń Maǵjan Jumabaev shyǵarmashylyǵyn túsinip, oqýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatý jáne aqyn shyǵarmalaryna búgingi kóz­qaras turǵysynan qarap baǵa berý, stýdentter men­ ǵalymdardyń ara­­syn­da jandy dıalog ornatý­dy maqsat tutqan is-sharaǵa Nazar­baev Ýnıversıtettiń vıse-pre­zıdenti Hadısha Daıyrova, ob­lys­tyq «Soltústik Qazaqstan» qo­ǵamdyq-saıası gazetiniń dırektory Jarasbaı Súleımenov, Al­maty qalasyndaǵy Qazaq­stan-Brıtan tehnıkalyq ýnı­versıtetiniń professory, ǵa­lym Janar Qorabekqyzy, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ult­tyq ýnıversıtetiniń professory Ǵalııabaný Kertaeva jáne bas qalanyń ózge de joǵary oqý oryn­darynan oqytýshylar men stýdentter qatysty.

Nazarbaev Ýnıversıtet – álemdik standartqa saı jaratylystaný men medısına baǵytynda bilim alatyn stýdentterdi tek salalyq damytýmen shektelmeı, jastardy rýhanı kemeldendirý, ultymyzdyń tarıhy men dástúrin tel emip ósken patrıot azamat etip tárbıeleýge ólsheýsiz úles qosyp kele jatqan elimizdegi mańdaıaldy joǵary oqý oryn­darynyń biri. 2010 jyly irge­si qalanǵannan beri úzdiksiz uıym­dastyrylyp kele jatqan má­denı, rýhanı keshter sonyń aıǵaǵy. Atap aıtar bolsaq, ótken jyly «Jyr – semser, kúı – qudiret, óleń – órnek» at­ty qa­zaqtyń birtýar qaıratker tul­ǵalary: Mahambet О́temisuly, Qur­manǵazy Saǵyrbaıuly já­ne Farıza Ońǵarsynovany es­ke alýǵa arnalǵan ádebı-sazdy kesh­ke kýá bolsaq, bıyl Sh.Aıt­matov­tyń 90 jyldyǵyna oraı «Alash­tyń Aıtmatovy» taqy­rybynda jáne bir mazmundy shara uıym­dastyryldy. «Maǵjan rýhy jáne HHI ǵasyr jastary» – osy bir taǵy­lymdy da úlgili úrdistiń zań­dy jalǵasy.

– Abaı dese, oıymyzǵa tutas qazaq oralady. Iаǵnı, Abaı – qazaqtyń ózi bolsa, Maǵjan – sol uly dalanyń rýh týy. Son­dyqtan da bul keshtiń ultymyz úshin orny da, taǵylymy da zor. Maǵ­jan mereıtoıyn ulyqtaý sharasy jyl basynda Túrkııanyń Ankara qalasynan bastaý alyp, Ázer­baıjan men Makedonııa elderinde jal­ǵasty. Ankarada aqynǵa es­kert­kish ashyldy. Munyń bar­­lyǵy dúldúl darynnyń uly­lyǵyn, kúlli túrki álemine or­taq qaıratker tulǵa ekenin áıgi­leıdi. Biz de osy bir tamasha úrdisti úzbeı, elimizdiń bolashaq kóshbasshylary tárbıelenip jatqan joǵary oqý orny – Nazar­baev Ýnıversıtette jalǵas­tyrǵymyz keldi. Elimizdiń kemel keleshegi – órimtal jastar kim­derdi ardaqtap, qurmet tutý kerek degen máselege qazirden bas­tap kóńil bólsek deımiz. Bizdiń maq­satymyz – balalarymyzdy ózimizdiń tarıhymyz ben salt-dástúrimizden, ultymyzdyń uly tulǵalaryn tanýdan alys­tatpaý. Adam qansha bilimdi bolsa da óz ultynyń bolmysy men tól tarıhyn bilmese, ol adamnyń eli úshin emirenip, Otanyna jan júregimen qyzmet etýi múmkin emes. Osy sebepti de jastarymyzdy tek jaratylys­taný salasymen ǵana shektemeı, rýhanı kemeldendirýge, jan-jaqty, ıntel­lektýal adam bolyp er je­týine barynsha basymdyq berip, sol úshin aıanbaı jumys istep jatyrmyz, – deıdi keshti uıymdastyrýshy, Nazarbaev Ýnı­versıtet  janyndaǵy «Rýhanı jańǵyrý» mádenı ortalyǵynyń dırektory Gúltas Qurmanbaı. 

Taǵylymdy kesh aıasynda belgili jýrnalıst Jarasbaı Sú­­­­leı­­menovtiń jetekshiligimen «Asyl kitap» baspasynda jaryq kór­gen «Maǵjan Jumabaev» en­sı­klopedııasynyń tusaýy ke­sil­di. Parasat-paıymy, oı-sa­nasy búkil túrki álemine nuryn shashqan ultymyzdyń uly tul­ǵasy, iri qoǵam qaıratkeri Maǵ­jan Jumabaevtyń ómiri men shyǵarmashylyq qyzmetine arnal­­ǵan aıtýly eńbekte aqyn­nyń ósken ortasyna, sońyna qal­yrǵan ádebı-mádenı mura­syna, qoǵamdyq qyzmetine qatys­ty mol ári tyń derekter keńinen qam­tylypty. 

Ádebı-sazdy tanymdyq shara­nyń taǵy bir eleýli sáti – kesh aıasynda Nazarbaev Ýnı­ver­sıtette bir aıdan beri ótip jat­qan «Maǵjan oqýlary» konkýr­sy men «Maǵjantaný» ǵylymı jobalar baıqaýynyń jeńim­pazdarynyń esimi jarııa­lanyp, ar­naıy dıplomdarmen marapat­taldy. «Maǵjan oqý­lary» boıyn­sha 1-oryn Nazerke Leske buıyr­sa, 2-jáne 3-oryndy Mádına О́t­ke­lova men Saıan Qatrenov bó­listi. Al «Maǵjantaný» joba­­­sy­­nyń jeńimpazdary sarapshylar alqasynyń sheshimimen, tó­­men­degi rettilik boıynsha qo­­­ry­­tyndylandy: 1-oryndy Bek­­­­­­sultan Qazybaı, 2-oryndy­ Shyń­ǵys Aıdynov, 3-oryndy Dına Túlekova enshiledi. Al qazylar alqasynyń arnaıy syılyǵy ýnıversıtet stýdenti Dáýren Bınazarovqa tabystaldy.­ Taǵy­lym men tanymdyq máni egiz óril­gen ádebı keshti Nazar­baev Ýnı­versıtettiń stý­­dent­­teri qazaq jáne aǵyl­shyn tilin­de qoıylǵan «Men jas­tarǵa senemin» atty ádebı-kompo­zısııalyq sahnalyq kóri­nis­pen túıindedi. 

Biz kezinde uly aqynnyń ózi jyrlap ótken, jastardyń bo­ıynan otansúıgishtik sezimdi anyq sezindik.

Nazerke JUMABAI, 
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar