Qoǵamnyń kútkeni – polısııa jumysyn túbegeıli jaqsartý

«Ashyq jumys istep, adamdardyń seniminen shyǵa bilý kerek» dedi Elbasy. Otyrystyń negizgi taqyryby energetıkalyq qyzmet naryǵyndaǵy mem­lekettik organdar jumysy bol­ǵanymen, bul – halyqtyń ómir súrýine jaıly orta qalyptastyrýda barlyq salada mejege alatyn másele. Sonyń ishinde turmys sapasynyń ajyramas bóligi qaýipsizdik ekenin, qoǵam quqyq qorǵaý organ­darynyń jumysynyń túbegeıli jaqsarýyn kútip otyrǵanyn Prezıdent bıylǵy Joldaýynda aıryqsha atap ótken bolatyn.

Árıne adamǵa ómir súrýge qo­laı­ly orta qalyptastyrýda keregi aldymen jaıly baspana, la­ıyqty kásip, sonymen qa­tar qu­qyǵy men múddeleri­niń qor­ǵa­lýy ekeni belgili. Buǵan de­ıin qyl­mystyq prosestegi azamattar-

dyń quqyqtaryn qor­ǵaýdy kú­sheıtý úshin zań­namaǵa onyń ásire qatańdyǵyn báseń­de­týdi kózdeıtin normalar en­gi­zilgen bolatyn.  Quqyq qor­ǵaý organdarynyń ókilettigi men jaýap­kershilik shegi de aıqyn­daldy. Sóıtip azamattardyń kons­tı­týsııalyq quqyqtaryna kepil­dikti nyǵaıtý, quqyq ústemdigin qam­tamasyz etý, quqyq qorǵaý qyzmetin izgilendirý jumystary keńinen qolǵa alyndy. Degenmen bul talaptardyń bári júzege asýy úshin, aldymen adamǵa ómir súrýge jaı­ly orta qalyptastyrýda qa­ýipsizdik máselesin túbegeıli sheshý qajet edi. Ol úshin ne isteý kerek?

О́zgeris ólshemi – sapa

Bul úshin Elbasy quqyq qorǵaý organdary jumysyna tereń jáne sapaly ózgerister qajet ekendigin ashyp aıtty. Adamdarǵa alańsyz jumys isteý­de, beıbit ómir súrýde, turmys sapasyn jaqsartýǵa qa­jetti qaýipsizdik pen tynyshtyqty qam­­tamasyz etip, zańsyz áreketterden qor­­ǵaý­da aldymen qol ushyn beretin qu­ry­lym – polısııa. Bul oraıda Elbasy: «Aza­mattar sanasynda polısııa jazalaý­shy emes, kerisinshe qıyn jaǵdaıda olar­dyń kómekshisi degen túsinik ornaýy tıis», dedi. Demek osy joǵary ta­lap deń­geıinen tabylý úshin quqyq qor­ǵaý or­gan­­darynyń jumysyna tereń jáne sapa­ly ózgerister qajet ekendigin ýaqyt­tyń ózi talap etip otyr. Qoǵam quqyq qor­ǵaý organdarynyń, eń aldymen, polı­sııa jumysynyń túbegeıli jaqsarýyna múd­deli. Onyń naqty jolyn Memleket basshysy ózi kórsetip berdi. Ol qandaı jol?

«Jol kartasy» qabyldanady

Quqyq qorǵaý organdarynyń jumy­syna ózgerister engizý úshin Elbasy «Úki­metke Prezıdent Ákimshiligimen bir­lesip, «Ishki ister organdaryn jańǵyr­tý jónindegi jol kartasyn» qabyldaýdy tapsyramyn», dedi. Demek bul jańa da jáne quqyq qorǵaý organdary jumysyn tú­begeıli jaqsartatyn áleýetti reforma de­gen sóz. Al bul reformalar 2019 jyl­­dyń 1 qańtarynan bastap júzege asy­ry­la bastaıdy. Ári jańa, ári áleýetti re­f­or­­­ma dep otyrǵanymyzdyń da ózindik jóni bar. О́ıtkeni qabyldanatyn ishki is­­ter organdaryn jańǵyrtý jónindegi jol kartasynda polısııa jumysyna óz­ge­ris­ter engizý men qyzmetkerlerdiń áleý­­mettik máselesine basty nazar aýdaryla­dy. Elbasy: «Birinshiden, Ishki ister mı­nıstrliginiń shtatyn ońtaılandy­ryp, po­lısııany ózine tıesili emes fýnk­­sııa­­lardan aryltý qajet. Únemdelgen qara­jatty jalaqyny kóbeıtýge, turǵyn úı jáne ózge de áleýmettik máselelerdi she­shý­­ge baǵyttaǵan jón», dedi. Halyq ara­­syn­­­da adam sany eń kóp qurylym polısııa eke­ni aıtylyp kele jatqany ras. Osy oraı­­­da quqyq qorǵaý qyzmetkerleriniń bas­­­pa­­na alýy, jalaqy mólsheri kóńil kón­­shit­­peı­di. Al Prezıdent aıtqandaı, jań­­ǵyr­tý jónindegi jumystar aldymen osy má­­se­­le­lerdi sheshýden bastalsa, qaýip­siz­­dik­ti qam­tamasyz etý sapasy da artýy múmkin. 

Osyǵan saı jeke quramnyń shtat sa­nyn qaı­ta qarap, 10%-ǵa qysqartý jos­­par­­la­nyp otyrǵan kórinedi. Bul – shama­­­men 9000 polısııa jáne 1600 QAJK qyz­­met­keri. Únemdelgen qarajat qyzmet­ker­­ler­­diń laýazym­dyq jalaqysyn art­tyrý­ǵa jumsal­maq. Aldaǵy ýaqytta jol-patrýldik polısııasynyń saptyq bó­li­­­nis­teri qyzmetkerleriniń, ýchas­kelik po­l­ı­sııa ınspektorlarynyń jáne ká­­me­­­let­­ke tolmaǵandar isteri jónin­degi ýchas­­ke­lik ınspektorlardyń tur­ǵyn úıdi jalǵa alýy úshin ótemaqy tóleý­di qa­­ras­­tyrý jaǵy da sheshilmek. B­udan ózge, reformalaý aıasynda IIM-di ózine tán emes fýnksııalardan bosatý, qyl­mys­tyq atqarý júıesin jańǵyrtý, aza­mat­tyq qor­ǵaý organdary qurylymyn jetil­dirý boıynsha sharalardy iske asy­rý kóz­­delgen. Bul jerde memlekettik meke­­me­ler­diń sanyn 54-ten 20-ǵa deıin oń­taı­­lan­dyrý jos­parda bar. Sapany art­tyrý maq­satynda vedomstvolyq bilim berý júıesin reformalaý jáne kadr­lar­­dy irikteý júıesin qaıta qaraý jos­parlanǵan kórinedi.

Úzdikter ǵana qyzmet etedi

Elbasy Joldaýda ekinshi másele retin­­de polısııa qyzmetkeriniń jańa stan­­dartyn bekitip, mansaptyq ilgeri­letý, sondaı-aq polısııa akademııalary ar­qy­ly kadrlardy daıarlaý men irik­teý júıesin ózgertý kerektigin alǵa qoı­dy. Demek endi qyzmetkerlerdiń bári qaı­ta at­tes­tattaýdan ótip, iriktel­gend­eri ǵana, ıaǵnı olardyń eń úzdikteri qyz­me­tin jalǵastyratyn bolady. Bul da qo­­ǵam kútken ózgeris bolyp tur. Aza­ma­t­­tar­dyń konstıtýsııalyq quqyn qorǵaýdy nyǵaıtý qylmystyq-quqyqtyq júıeni keshendi reformalaýǵa oń áserin tıgizdi. Bul quqyq qorǵaý organdary qyz­metin odan ári izgilendirýge jol ashady. Sonyń bir aıǵaǵyndaı, «Qylmystyq, qylmystyq-prosessýaldyq zańdar men quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar qyzmetin jetildirý máseleleri bo­ıynsha keıbir zań aktilerine ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý» týraly zań jobasynda qylmystyq prosesti izgilendirýge basymdyq berilgen bolatyn.

Bul oraıda, eń aldymen, qyl­mys­tyq-quqyqtyq júıeniń tek aıyp­taý men jazalaý baǵytynan naqty quqyq qorǵaý baǵy­tyna aýysqany kóńilge qýanysh uıalatady. Bul zań jobasyndaǵy ekinshi baǵyt – ishki ister organdarynyń qyzmetin jetildirý. Eń aldymen ishki ister departamenti men jergilikti polısııa qyzmeti bazasy negizinde Ishki ister mınıstrliginiń ob­lys­tyq polısııa departamentteri qu­ryldy. Al jergilikti polısııa qyz­meti burynǵy mindetteri men fýnksııa­laryn saqtaı otyryp, qurylymdyq bólimshe quqyǵymen olardyń quramy­na engizildi. Iаǵnı ákimderge polısııa departamentteriniń bastyqtaryn qyzmetine taǵaıyndaý jáne bosatý (Ishki ister mınıstriniń usynýy boıynsha) quqyǵy jáne polısııa organdarynyń aldyna polısııanyń jedel-izdestirý jáne prosessýaldyq qyzmetine aralasýsyz, quqyqtyq tártip pen quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyn qamtamasyz etý boıynsha mindetterdi qoıý ókilettilikteri beril­di. Sondaı-aq jergilikti ákimderdiń qoldaýymen ser­jant­tyq laýazymdardy ofıserlik laýa­zym­darǵa aýys­tyrý sharalary kezeń-kezeńi­men júrgizilýde. Qazir 3 myńnan astam laýazym ofıserlikke aýystyrylǵan. Bul jumystar ázirge 3 óńirde tolyq aıaqtal­ǵan kórinedi. Bul máseleni sheshý polısııa qyzmetkerleriniń eńbek­aqysyn kóterip qana qoımaı, kadr qu­ramynyń sapasyn jaqsartýǵa, kadr turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge múm­kindik beredi eken.

Polısııa jumysy únemi baqylanady

Halyqpen jumys isteýde polısııa qara­baıyr amaldardan arylyp, zama­naýı jańa formattardy ıgergeni durys. Jol­daýda Elbasy úshinshi másele retinde osyny aıtty. Iаǵnı ishki ister organdaryna «halyqpen jumys isteýdiń jańa zamanaýı formattaryn engizip, polısııa­ny baǵalaýdyń krıterıılerin túbegeıli ózgertken jón», dedi. Sondyqtan da polısııa jumysyn servıstik modelge kóshirýdiń mańyzy zor. Ol úshin Elbasy qalalyq jáne aýdandyq ishki ister organdary janynda Halyqqa qyzmet kórsetý orta­lyqtarynyń qaǵıdaty boıynsha azamattardy qabyldaý úshin qolaıly jaǵ­daı jasaý qajettigin qatań tapsyrdy. Sóıtip elimizdiń búkil qalalary qo­ǵamdyq qaýipsizdikke monıtorıng júr­gizý júıelerimen jabdyqtalýy da polısııa jumysyn jaqsarta túsedi. Sonda ǵana qoǵam tarapynan berilgen senim deńgeıi jáne halyqtyń ózin qaýipsiz sezinýi polısııa jumysyn baǵalaýdyń negizgi ólshemine aınalmaq.