Elbasy – jahandyq turaqtylyq pen tatýlyq dánekeri

Konferensııada alǵy sóz sóı­legen Májilis Tóraǵasy  Nurlan Nyǵ­matýlın bul mańyzdy forým Tuńǵysh Prezıdent kúni qar­sańynda jyl saıyn ótip kele jatqan dástúrli jıyn ekenine toqtaldy.

– Shyn máninde, álemdik saıasatker, tarıhı tulǵa Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń kóregen, salıqaly saıasatynyń arqasynda jańa Qazaqstannyń, jańa ekono­mıkanyń, jańa qoǵamnyń irgesi qalandy. Memlekettiń shekarasy bekitilip, damýdyń qazaqstandyq joly qalyptasty. Búgin mine, bir­ligi jarasqan, bolashaǵy jar­qyn, táýelsiz elimiz búkil álem tany­ǵan abyroıly, bedeldi jáne már­tebeli memleketke aınaldy, – dedi N.Nyǵmatýlın. 

Osynyń barlyǵy Elba­sy­myzdyń eren eńbeginiń, sonymen birge árqashan da Prezıdentimizge tirek bolyp, qoldaý bildirgen halqymyzdyń bereke-birliginiń jemisi ekenin atap ótken Májilis Tóraǵasy dástúrli konferensııa Memleket basshysynyń eli­mizdi damytý jolyndaǵy tarı­hı erlikterin, halyqaralyq batyl qadamdaryn urpaqqa jetki­zýge arnalǵan ıgi shara ekenine toq­taldy. 

Sonymen qatar Májilis Tór­a­ǵasy Elbasynyń uly erlik­teriniń biri Astana ekenin atap ótip,  bıyl 20 jyl tolǵan bas qala­­myz búginde otandyq jáne halyq­aralyq iri bastamalardyń ortalyǵyna aınalǵanyna erekshe nazar aýdardy.

– Mysaly, konfessııa jáne órkenıetaralyq dıalogty kózdeı­tin Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń altynshy sezi bizdiń elimizde, osy As­tanada ótti. О́tken jyly memle­ketimizde EKSPO-2017 halyq­aralyq kórmesi de ótkizildi. 

Búkil álem nazaryn aýdarǵan Sırııa daǵdarysy boıynsha Astana pro­sesinde jaqsy nátıjelerge qol jetkizildi.

Sondyqtan búgingi konferensııada jetken jetistiktermen qatar, jahandyq ıntegrasııanyń, qaýipsizdik pen beıbitshiliktiń ma­ńyzdy suraqtary tal­qyla­nady, –  dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Munan soń Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov sóz alyp, Elbasy saıasatynyń basym baǵyttaryn atap ótti.

– Bıyl syrtqy saıasatta ózgerister kóp boldy. Táýelsiz Qazaqstan odan ári ny­ǵaıa tústi. Ásirese elordamyz As­tananyń 20 jyldyǵynyń aý­qymdy ha­lyqaralyq deńgeıde toı­lan­ǵanyn erekshe atap ótýge bolady. Qazaqstandyq dıp­lo­ma­tııa­nyń birtindep damýy, bizdiń halyqaralyq aren­daǵy rólimiz, ishki saıası-ekono­mı­ka­lyq reformalarymyz elor­danyń damýyna oń áserin tıgizip otyr dep úlken senimmen aı­týǵa bolady. Elbasynyń du­rys júrgizgen syrtqy saıasa­ty­nyń arqasynda Qazaqstan ha­lyqaralyq arenada turaq­ty­lyq generatory, qarqyndy gúlde­ný, damý modeli retinde qa­byl­danady, – dedi Q.Ábdirah­manov.

Ol sonymen qatar Astana ashyq­­tyq, toleranttyq, áriptes­tik sımvolyna aınalǵanyn atap ótti. 

Al О́zbekstan  Olıı Majlısi Zań shyǵa­rýshy palatasynyń spı­keri Nýrdınjon Ismoı­lov qazaq-ózbek qarym-qatynas­tarynyń eń jarqyn sátterin jiktep, baýyrlas memleketter ara­syn­daǵy dos­tyq pen senim jáne ony qalyp­tastyrýdaǵy Elba­sy­nyń róli týraly aıtty. 

– Táýelsizdik jyldaryn­da Qazaqstandaǵy eń basty stra­tegııalyq sheshimder Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı qatysýymen júzege asyryldy. Búginde Qazaqstandaǵy prezıdenttik bılik óziniń tarıhı mindetin jarqyn úlgide atqara alǵanyn senimdi aıtýǵa bolady. О́zbekstanda Nursultan Ábishulynyń jeke qasıetteri árqashan da joǵary baǵalanýda. Táýelsizdik jyldarynda eki el basshylyǵy arasynda meıirimdi, ashyq ári dostyq qatynastar qalyptasty. Sáıkesinshe bul baǵyttaǵy qadamdar baýyr­las halyqtardyń baılanysyna ońtaıly yqpal etti. Biz О́z­bek­standa Qazaqstan Prezıdentiniń «Uly dalanyń jeti qyry» at­ty maqalasymen tanysyp shyq­tyq. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdar­lamasy sekildi bul jolǵy ma­qalada da kóterilgen taqyryptar Qazaqstan halqynyń uly bo­la­shaǵyna jol silteıtin tereńnen oı­lastyrylǵan baǵyttar. Onda qamtylǵan ıdeıalardyń mańyz­dylyǵy zor, – dedi N.Ismoılov.

Qazaqstan men onyń Prezı­den­tine degen yqylasyn Ázer­baı­jan Respýblıkasy Mıllı Med­jlısi Tóraǵasynyń birinshi oryn­basary Zııafet Askerov te erek­she atap ótti. Onyń aıtýynsha, ha­lyqaralyq qaýip­sizdiktiń ja­ńa arhıtektýrasyn qurý, qarý­syzdaný, mýltı­mádenı dıalog qalyptastyrý, tózim­di­likke tartý, ózara túsinis­tik halyq­aralyq qarym-qaty­nastardy damytýda óte joǵary mańyzǵa ıe. 

– Halyqaralyq saıasatta pi­kir­talas alańyna jáne eshqan­­daı qospasyz, órkenıet­ter dıa­lo­­giniń moıyndal­ǵan orta­ly­ǵyna aınalǵan Qazaqstannyń róli óte joǵary. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev­tyń halyqaralyq qaýipsiz­dikti qamtamasyz etý, shıelenis­terdi beıbit jolmen sheshýge baǵyt­talǵan mańyzdy bastamalary qundy. Onyń ishinde aımaqtaǵy tu­raqtylyq, beıbitshilikti saq­taý, ekonomıkalyq órkendeý jolyndaǵy ıgi qadam retinde Pre­zıdent Nursultan Nazarbaev­­tyń kúsh salýymen qol qoıyl­ǵan tarıhı qujat – Kaspıı kon­ven­sııasyn erekshe atap ótkim keledi. Biz mártebeli Nursultan Nazarbaevtyń eńbegin joǵary baǵalaımyz, – dedi Z.Askerov. 

Al Italııa Respýblıkasy Par­lamenti Depýtattar palatasy Tóraǵasynyń orynbasary Etto­re Rozato sóziniń basynda Rım men Astana arasyndaǵy dos­tyq Qazaqstan táýelsizdik alǵan sátten qalyptasqanyna toqtal­dy. Elimizdiń táýelsizdigin alǵash bolyp moıyndaǵan memleket­terdiń biri sanalatyn Italııa osy jyldar ishinde ózara qarym-qa­ty­nastardyń damýyna múddelilik tanytyp keledi.

– Astanany salý – Prezıdent­terińizdiń erik-jigeriniń, eldiń kúsh jumyldyrýynyń nátıjesi. Beıbitsúıgishtik áleýeti joǵary Qazaqstan men Italııanyń saıası, saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynasy joǵary deńgeıde da­myp keledi. Prezıdent Nursul­tan Nazarbaevtyń Italııa­ǵa birneshe ret saparlaýy As­ta­nanyń Rımge degen túzý kózqa­ra­synyń nátıjesi dep esepteımin. Oǵan qosa, Italııanyń joǵarǵy bas­shylarynyń da Qazaqstanǵa birneshe ret kelgendigi Or­talyq Azııanyń kóshbasshy mem­leketine degen qurmet dep bilemin. Búginde Italııa Qazaq­stanmen saýda baılanysy jol­ǵa qoıylǵan memleketterdiń alǵashqy úshtigine kiredi. Italııa qaı ýaqytta da Qazaqstannyń ha­lyqaralyq arenadaǵy bastamalary men usynystaryn qoldap keledi,  – dedi E.Rozato.   

Jıynda Qyrǵyz Respýb­lı­­kasy Jogorký Keneshi Tóra­ǵas­ynyń orynbasary Ásel Ko­dýranova bizdiń elimizdiń tabys­tary men jetistikteri týraly jaqsy biletindigin aıtty. 

– Álemdik reıtıngilerde aldyńǵy qatarly oryndarǵa qa­­raı belsendi ilgerilep, ha­lyq­­aralyq arenada mańyzdy oıyn­shylardyń birine aınal­dyń­yzdar. Atap aıtqanda, Qazaq­stannyń BUU Qaýipsizdik Keńe­siniń turaqty emes múshesi márte­besin alýy elderińizge álemdik qoǵamdastyq tarapynan joǵary senim bar ekenin kórsetti. Ortalyq Azııa memleketteri arasynda birinshi bolyp osy bedeldi uıymda qyzmet ettińizder, – dedi Ásel Kodýranova. 

Lıtva Respýblıkasynyń Seı­mi Tór­aǵasynyń orynbasary Remı­gıýs Jemaıtaıtıs elimizdiń BUU Qaýipsizdik keńesindegi mú­she­­ligi kezinde halyqaralyq shıe­­­lenisterdi retteýde eleýli yq­pa­lyn tıgizgendigin erekshe atap ótti. 

– Qazaqstan Ortalyq Azııa elderi arasynda óziniń mańyzdy geografııalyq jaǵdaıymen, máde­­nıetimen, tabıǵı resýrs­tar baı­lyǵymen erekshelenip tur. Atap aıtqanda, Qazaqstan – Lıtva­nyń Ortalyq Azııadaǵy mańyz­dy seriktesi. Bizdiń elder tabys­ty túrde damyp keledi jáne ózara dostyq qatynastar men eki­jaqty saıası dıalog or­na­tylǵan. Qazaqstan EO-nyń mańyzdy seriktesi ekenin bile­sizder. Iаdrolyq qarýdan bas tartqannan keıin, Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa yqpal etip keledi. О́zderińiz bilesizder, Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesindegi músheligi kezinde halyqaralyq shıelenisterdi retteýde jáne lańkestikpen kúres baǵytynda eleýli yqpalyn tıgizdi, – dedi R.Jemaıtaıtıs. 

Al Reseı Federasııasy Fede­raldyq Jınalysy Memlekettik Dýmasy Tóraǵasynyń orynbasary Sergeı Neverov óz sózinde Elbasy men Astananyń halyqaralyq saıasattaǵy orny jaıynda oń pikirlerin aıtty. 

– Qazaqstan men Reseıdiń qarym-qatynasy dostyq, tatý kórshilik jáne strategııalyq kózqarastardyń bir bolýymen sıpattalady. Eki eldiń baılanysy memleketter basshylarynyń saıası senimi, dostyq pıǵylymen negizdeledi. Prezıdentterimiz kóp máselede qoıan-qoltyq jumys jasap, halyqaralyq arenada bir-birine tireý bolyp keledi, – dedi S.Neverov. 

Túrkııa Respýblıkasynyń Uly Ulttyq Jınalysy tóra­ǵa­synyń orynbasary Mustafa Shentop Qazaqstan Prezıden­tiniń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasyn baýyrlas túrki jurty bórikterin aspanǵa atyp, qýana oqyǵanyn jetkizdi. 

– Nursultan Nazarbaev bul maqalada túrki dúnıesiniń tu­tas­tyǵyn pash etip, keler 50 jyldy baıandap bergendeı áser aldym. Bizderge jańa baǵyt kórsetti. Keler urpaq úlgi-ónege alatyn dúnıe. О́ıtkeni tarıhyn bilgen adamnyń bolashaǵy jarqyn bolady, – dedi Mustafa Shentop.

Aıta keterligi, konferensııa barysynda Májilis Tóra­ǵasy Nurlan Nyǵmatýlın birqa­tar ekijaqty kezdesý ót­kizdi. Máselen, Reseı Federa­sııasy Federaldyq Jınaly­sy Mem­lekettik Dýmasy Tóraǵa­synyń oryn­basary Sergeı Neve­rov­pen júzdesý barysynda Qazaq­stan men Reseı arasyn­daǵy parlamentaralyq ózara is-qı­myldyń bolashaq baǵyt­taryn tal­qylasa, Ázerbaıjan Res­pýb­lıkasy Mıllı Medjlısi Tóra­ǵasynyń birinshi orynba­sary Zııafet Askerovpen kezdesýinde Kaspıı teńiziniń quqyq­­tyq mártebesi týraly kon­­ven­sııaǵa qol qoıýdyń mańyz­dy­­lyǵyn atap ótti. Sondaı-aq N.Nyǵ­ma­týlınniń Túrki Res­pýb­lıka­synyń Uly Ulttyq Jı­nalysy Tó­raǵasynyń oryn­basary Mus­tafa Shentoppen kezdesýin­de Qa­zaqstan-Túrkııa par­la­ment­aralyq yntymaqtastyǵynyń pers­pektıvalyq baǵyttary týraly aıtyldy. 

N.Nyǵmatýlın Lıtva Respýb­lı­kasynyń Seımi Tóraǵa­synyń orynbasary Remıgıýs Je­maı­taıtıspen parlamentaralyq dıalogti nyǵaıtý qajettigine nazar aýdarsa, Qyrǵyzstan Par­lamentiniń vıse-spıkeri Ásel Kodýranovamen áńgimelesý barysynda Májilis Tóraǵasy Qazaq­stan jáne Qyrǵyzstan parla­ment­shileriniń eki el arasyndaǵy áriptestiktiń mańyzdy quramdas bóliginiń ózara baılanysyna toqtaldy.

Jıyn aıasynda «Astana vektory: senimdilik, qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq» jáne «Qa­­zaq­­standyq jahandyq bas­ta­ma­­lary – beıbitshilik pen keli­­sim ıdeıasyn ilgeriletý» taqy­ryp­tary boıynsha otyrys­tar ótti.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»