Energııa tarıfteri tómendeıdi
Elektr energııasy men kómir tarıfterin tómendetý boıynsha Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev aıtty.
Ol Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes elektr energııasyna arnalǵan shekti tarıfterdiń obektıvti deńgeıin belgileý boıynsha jumystardy aıaqtap qalǵandyǵyn málim etti. О́tken aptada atqarylǵan jumystyń aldyn ala nátıjeleri jumys tobynyń qaraýyna usynyldy. Onyń otyrysyna Prezıdent Ákimshiligi, Bas prokýratýra, memlekettik organdar men Ulttyq kásipkerler palatasynyń ókilderi qatysty. Otyrys barysynda elektr energııasyna arnalǵan shekti tarıfterdiń usynylǵan deńgeıi talqylandy.
«Eki komponenttiń qosyndysy boıynsha elektr energııasynyń qunyn tómendetýdiń ortasha ólshemdi deńgeıi shekti tarıfterdiń qoldanystaǵy deńgeıinen 25 paıyz tómen belgilendi. Energetıka mınıstrliginiń esepteý tásili tujyrymdamalyq qoldaý tapty», dedi Q.Bozymbaev.
Budan basqa, jumys tobynyń otyrysynda qýat tarıfiniń shekti mólsherin 1 MVt úshin 700 myń teńgeden 590 myń teńgege deıin tómendetý usynyldy.
Q.Bozymbaev eki máseleniń mańyzdylyǵyn atap ótti: Bul – elektr stansalary úshin «kem degende» aǵymdaǵy kómir baǵasyn saqtaý jáne deldaldyq qurylymdardy alyp tastap, kómirdi tasymaldaý qunyn tómendetý jáne 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap energııa berýshi jáne energııamen jabdyqtaýshy uıymdarda tarıfter deńgeıin tómendetý.
Sonymen qatar mınıstrlik taýarlyq gazdyń da shekti kóterme baǵalaryn tómendetý úshin buıryq jobasyn ázirledi. Bul buıryq 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap taýarlyq gazdyń túpkilikti baǵasyn óńirge baılanysty gaz paıdalanatyn elektr stansalary úshin 12-22%-ǵa tómendetýge múmkindik beredi.
Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek te osy tarapta atqarylyp jatqan jumys týraly baıandady.
«Ákimdikterdiń málimetteri boıynsha, bıylǵy 1 mamyr men 23 qarasha aralyǵynda kommýnaldyq-turmystyq qajettilikter men halyq úshin kómir qoryn jınaý jumystary josparly tártipte oryndalýda», dedi ol.
Jalpy josparǵa sáıkes, on oblys jáne Almaty men Shymkent qalalaryn kómir qorymen qamtamasyz etý kórsetkishi 85%-dan asady. Jergilikti atqarýshy organdardyń aqparaty boıynsha, kommýnaldyq-turmystyq kómirdiń baǵasy kómirdiń sapasy men sońǵy tutynýshyǵa deıingi qashyqtyqqa baılanysty ortasha eseppen 15 myń teńgeni quraıdy.
Kommýnaldyq-turmystyq kómir tarıfteri men baǵalaryn tómendetý maqsatynda Investısııalar jáne damý mınıstrligi men Taý-ken óndirý jáne taý-ken metallýrgııa kásiporyndary qaýymdastyǵy jergilikti atqarýshy organdar men qoımalardaǵy kommýnaldyq-turmystyq kómir satýshylar arasynda memorandým jobasyn ázirledi. Jergilikti atqarýshy organdar birqatar óńirlerde ornalasqan qoıma ıelerimen memorandým jasasty, basqalarymen qol qoıý jumysy júrgizilýde. Mınıstrliktiń aqparaty boıynsha bul is eki kúnniń ishinde aıaqtalmaq. Osy jumystyń nátıjesinde kómirdiń baǵasy ortasha eseppen 15-20%-ǵa nemese 2500-3000 teńgege tómendeıdi.
J.Qasymbek Astana mysalynda temir jol tuıyqtarynda kómir baǵasynyń tómendeýi qalaı qolǵa alynatynyn aıtty. Kómir razrezindegi baǵa ózgermeıdi. Máselen, ol Shubarkólde – 5000 teńge. Esesine treıder kompanııa baǵany 60-70%-ǵa tómendetedi, sóıtip ústeme 2 985 teńgeden 885 teńgege deıin tómendeıdi. Shubarkól razrezinen Astanaǵa deıin temir jolmen tasymaldaý shyǵyny 1 715 teńgeni quraıdy. Temir jol kólik shyǵyndary stansadan estakadaǵa deıin 1 242 teńgeni quraıdy.
«Kómir tuıyqtaryndaǵy deldaldardyń ústemesi – 2000 teńge. Olar 25-30%-ǵa, ıaǵnı, 1500-1700 teńgege deıin tómendete alady. Qabyldanǵan sharalardan keıin Astanada kómir baǵasy eki aptada 18%-ǵa, ıaǵnı 13 600-14 500 teńgeden 11 200 teńgege deıin arzandaýy tıis. Aıyrmashylyǵy orta eseppen 2 400 teńgeni quraıdy», dep túsindirdi Investısııalar jáne damý mınıstri.
J.Qasymbek baǵany tómendetý boıynsha qabyldanǵan sharalardan keıin kóterme jáne bólshek saýdadaǵy kómir baǵasy tómendeýi tıis ekenin málim etti.
Bul jaǵdaı barlyq aımaqtarǵa qatysty. Máselen, Aqmola oblysynda kómir baǵasy 16%-ǵa, Soltústik Qazaqstan oblysynda 17%-ǵa, al Shymkent qalasynda 14 700 teńgeden 12 150 teńgege deıin tómendeıdi dep josparlanýda.
Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev Úkimet óz tarapynan kómir razrezderinde baǵany tómendetý boıynsha barlyq jumysty júrgizip jatqanyn atap ótti, endi negizgi jumys ákimdikterdiń moınynda. Osyǵan baılanysty óńirler ákimderine kómirdi túpki tutynýshyǵa deıin jetkizýdi baqylaý, sondaı-aq kómir baǵasynyń 15-20%-ǵa tómendeýi aıasynda temir jol tuıyqtarynda tasymaldaýshylar tarapynan baǵanyń negizsiz ósirilýine jol bermeý qajettigin, bul máseleni baqylaýda ustaýdy tapsyrdy.
Baılanys baǵasy da arzandaıdy
Munan keıin baılanys qyzmetteri baǵasynyń da tómendeıtini málim boldy. Aqparat jáne kommýnıkasııalar vıse-mınıstri Dınara Sheglovanyń aıtýynsha, aýyl turǵyndaryna telefon jáne ınternet tarıfteri boıynsha (2013 jyldan bastap) óz qunynan tómen baǵamen qyzmet kórsetiledi.
Telefon baılanysynyń tarıfi – 596 teńge (al ózindik quny 1125 teńge), ınternet tarıfi – tarıftik josparǵa qaraı 982 teńge men 1964 teńge aralyǵynda (ózindik quny 2932 teńge).
Aýyldyq jerlerde tarıf boıynsha ámbebap qyzmet kórsetetin operatorlarǵa ótemaqy bıýdjet esebinen tólenedi. Bıyl osy qyzmetterdi sýbsıdııalaýǵa 8,7 mlrd teńge qarjy bólingen.
«Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń Jahandyq básekelestikke qabilettilik ındeksinde baılanys qyzmetteriniń tarıftik qoljetimdiligi boıynsha Qazaqstan joǵary orynda tur. Onyń ishinde uıaly baılanys tarıfteri boıynsha Qazaqstan 140 eldiń ishinde 29-orynda bolsa, al bekitilgen keńjolaqty ınternet qyzmetteri boıynsha 20-orynda», dedi D.Sheglova.
Baılanys qyzmetterine baǵany tómendetý boıynsha tapsyrmany oryndaý maqsatynda AKM barlyq iri baılanys operatorlarynyń: «Qazaqtelekom» AQ, «Transtelekom» AQ, «Qaztranskom» AQ, «Ksell» AQ, «Kar-Tel» JShS, «Mobaıl Telekom-Servıs» JShS qatysýymen keńes ótkizdi.
«Keńes qorytyndysy boıynsha baılanys operatorlary qoljetimdi «áleýmettik» tarıftik josparlardy ázirleý arqyly baılanys boıynsha kórsetiletin qyzmetter tarıfin tómendetýdi usyndy. Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligine osy aıdyń sońyna deıin jańa tarıftik josparlardyń qurylymy, qyzmet kórsetý kólemi men baǵalary boıynsha usynys engizý tapsyryldy. Operatorlardan áleýmettik tarıftik josparlar boıynsha aqparat alǵan soń olardy BAQ-tarda nasıhattaý jumystary júrgiziledi», dep túıindedi vıse-mınıstr.
Monopolıster qyzmetteri tarıfine tosqaýyl qoıyla ma?
Úkimet otyrysynda sondaı-aq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy monopolısterdiń qyzmetterine tarıfterdi tómendetý boıynsha júrgizilip jatqan jumys týraly Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov baıandady.
«Búginde jylýmen, sýmen jáne elektr energııasymen jabdyqtaý salasyndaǵy 32 monopolıst boıynsha tarıfterdi 20,3 mlrd teńgege, onyń ishinde sońǵy eki aptada 6 sýbekti boıynsha 1,9 mlrd teńgege tómendetý týraly sheshim qabyldandy. Monopolısterdiń negizsiz kiristerin anyqtaý jáne ony tutynýshyǵa qaıtarý maqsatynda 33 jospardan tys tekserý bastaldy. Endi osyndaı 24 tekserý qolǵa alynbaq», dedi T. Súleımenov.
Mınıstrlik sonymen qatar elektr energııasyna jáne gazǵa arnalǵan kóterme baǵalardy tómendetý jumysyn júrgizýde.
UEM oblystardyń jáne Astana, Almaty men Shymkent qalalarynyń ákimdikterimen jylýmen sýmen jabdyqtaý, elektr energııasyn taratý jáne jabdyqtaý, qoqysty shyǵarý, páter ıeleriniń kooperatıvi, lıft qyzmetterine, sondaı-aq avtobýs, trolleıbýs jáne tramvaı tasymaldary qyzmetterine baǵalardy tómendetý boıynsha jumystar júrgizý qajettiligi týraly máseleni pysyqtaý ústinde.
Memleket basshysynyń halyqpen keri baılanys uıymdastyrý boıynsha tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda turǵyn úı sharýashylyǵy salasyndaǵy problemalyq máseleler jóninde 1312 adam qatysqan 48 qoǵamdyq qabyldaý ótkizildi. T.Súleımenov ótkizilip jatqan qoǵamdyq qabyldaýlarǵa qatysa almaıtyn tutynýshylar úshin «jedel jeli» telefondary jumys isteıtinin habarlady. Jedel jeli telefony 8-8000-8000-12, Qazaqstan boıynsha qońyraý shalý tegin.
Premer-Mınıstr az ýaqyttyń ishinde Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý boıynsha aýqymdy jumys atqarylǵanyn atap ótti. Sonyń nátıjesinde 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap elektr energııasynyń, gaz, jylý, sý jáne kómirdiń, uıaly baılanys pen ınternet qyzmetiniń baǵasy tómendeıdi. Osyǵan oraı B.Saǵyntaev Memleket basshysynyń tapsyrmalary 1 qańtardan bastap oryndalýy kerektigin basa aıtty.
Tapsyrmalardy júzege asyrý úshin oblystardyń, Astana, Almaty, Shymkent qalalarynyń ákimdikterine turǵyndar kómirdiń qolaıly baǵasyn qamtamasyz etý maqsatynda óńirlik operatorlardyń úzdiksiz jáne sapaly jumysyn jolǵa qoıý tapsyryldy.
Sonymen qatar Premer-Mınıstr birqatar óńirde jyldyń basynan beri qoqys shyǵarý tarıfteriniń óskenine toqtaldy. Ol Shyǵys Qazaqstan oblysynda 30%-ǵa, Batys Qazaqstan oblysynda 46%-ǵa, Soltústik Qazaqstan oblysynda 50%-ǵa jáne Almaty qalasynda 40%-ǵa ósken. Jolaýshylar tasymaly boıynsha Aqtóbe oblysynda jolaqy baǵasy 30%-ǵa ósken.
Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev óńirlerdiń ákimderine oblystyń kommýnaldyq qyzmetter tarıfteriniń ósýine jol bermeýdi jáne olardy tómendetý boıynsha tıisti jumystardy tııanaqty júrgizýdi tapsyrdy.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»
