Atalǵan múmkindikter elimizde buǵan deıin de az emes edi. Álemniń kóptegen elderimen salystyrǵanda Qazaqstan jastar úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa asa joǵary kóńil bóledi, degenmen olardyń nátıjeliligi jastardyń ózine de baılanysty. 2017 jylǵy «Jastar progresiniń ındeksi» nátıjelerine sáıkes, Qazaqstan postkeńestik memleketter arasynda «Negizgi qajettiliktermen qamtamasyz etý» kórsetkishi boıynsha Reseıden aldyńǵy orynda, al jastardyń azamattyq belsendiligi ólsheminen tómenirek kórsetkish anyqtalǵan.
Qazaqstanda jastar saıasaty jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan aıryqsha ınstıtýt bolyp tabylady, sondyqtan memleket jastar saıasatyna erekshe kóńil bóledi. 2013 jyly Memlekettik jastar saıasatynyń tujyrymdamasy qabyldanyp, 2015 jyly onyń birinshi kezeńi aıaqtaldy. Tujyrymdama aıasynda 2012 jyly barlyq oblys pen Astana jáne Almaty qalalarynda jastardyń damýyna qolaıly jaǵdaı jasaıtyn jastar saıasaty jónindegi aımaqtyq basqarmalar quryldy. Al jas azamattarǵa kómek kórsetý maqsatynda respýblıkada Jastar resýrstyq ortalyqtary (JRO) ashyldy. Qazirgi tańda elimizde 210 JRO jumys isteýde jáne 2258 maman jastarǵa qyzmet kórsetýmen aınalysady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqovanyń aıtýynsha, kelesi jyly Jastar resýrstyq ortalyqtarynyń jumysy jetildirilmek. «Taza arıfmetıkalyq túrde sanaǵanda, bizde bir JRO-ǵa 20 myńǵa jýyq adam qaraıdy, al dál osy san Estonııada, EDYU elderin sanamaǵanda, tek 590 adam ǵana eken. Osy málimetterdi esepke ala otyra, Jastar jylynda JRO sanyn arttyrý jáne olardy Biryńǵaı aımaqtyq standartqa engizý oryndy dep esepteımin», deıdi G.Ábdiqalyqova.
2018 jyly «Nur Otan» partııasy men Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Hatshylyǵy jastar uıymdary jumysyna maqsatty-baǵdarly tásildemeni engizý týraly Jol kartasyn qabyldady. Al «Jas Otan» Jastar qanatynyń 2019-2020 jyldary bilim berý uıymdarynda jastar parlamentin qurýy josparlanǵan. Sonymen qatar elimizdiń barlyq aımaǵynda aýla klýbtarynyń, sport alańdarynyń sany arttyrylady. Josparlanǵan sharalardyń barlyǵy Jastar jylyna oraı jasalǵan «El erteńi – bolashaq jastardyń qolynda» jastar saıasatyn júzege asyrý kartasynda baıandalady.
Bul Jastar jyly josparlarynyń tek kishkene shıregi ǵana, degenmen atalǵannyń barlyǵy eń aldymen jas qazaqstandyqtardyń ózderi men olarmen jumys isteıtin mamandarǵa qosymsha jaýapkershilik júkteıdi.
Birinshiden, jastarmen jumys isteıtin mamandarǵa kúndelikti jumystyń mazmundylyǵy men júıeliligin joǵarylatyp, jurtqa jaqyn bolý kerek, al jastar uıymdarynyń kóshbasshylary árdaıym halyq ortasynan tabylǵany abzal. Qazirgi zaman adamdardyń nazary úshin básekelestikti talap etedi, óıtkeni jahandyq qoǵamda qatarynan usynylatyn balamaly qarmaq kóp. Uıymdar halyqtyń kelgenin kútpeı, jastar qoǵamyna ózderi sińisýi kerek – olar jınalatyn ortalyqtar, klýbtarmen tyǵyz jumys istep, múshelerine jastardyń múmkindikterin nasıhattaýy qajet.
Ekinshiden, jas qazaqstandyqtardyń ózderi de áleýmettik lıftterdiń tik jyljýdy qamtamasyz etpeıtinin túsingeni jón. Ol lıftterdi taýyp, kirip úlgerý de asa mańyzdy. Mansap, ómirlik tabys, ál-aýqat – munyń barlyǵy eń aldymen adamnyń óz quzyrynda. Qazirgi tańda álem halyqtarynyń barlyǵy bir-birimen qatań básekelestikte, sondyqtan Jastar resýrstyq ortalyqtaryna baryp, baǵdarlamalar men jobalar týraly málimet, óziniń áleýetin qalaı jáne qaıda damyta alatyny, qaıdan qandaı kómek ala alatyny týraly aqparat izdeýi kerek.
Jastyq shaq – qýat pen belsendilik kezeńi jáne olardy konstrýktıvti arnaǵa baǵyttaý maqsatynda elimizde ártúrli jastarǵa arnalǵan jobalar (eriktilik, tanymdyq, saýyqtyq) júzege asyrylýda. Memleket jastardan sol múmkindikterdi paıdalanyp, múddeles, progressıvti qatarlastarymen aralasý arqyly áleýetti damytý joldaryn izdep, jańa oılardy júzege asyrýdaǵy múmkindikterin keńinen paıdalanýyn kútedi.
Aıda SYZDYQOVA,
«Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshi sarapshysy
