“TILIMDI BILSEŃ – JANYMDY TÚSINESIŃ”

Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń 2010 jylǵy 11 qańtardaǵy №1 buıryǵyna 2-qosymsha “Abaı oqýlary” respýblıkalyq baıqaýynyń erejesi Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy №1246 qaýly­symen bekitilgen Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2001-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi 2009-2010 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparynyń 25-tarmaǵyn oryndaý, memlekettik tildiń qoldaný aıasyn keńeıtý jáne Abaı shyǵarmashylyǵyn nasıhattaý arqyly qazaq mádenıetine, tili men ádebıetine degen ózge ult ókilderiniń yqylasyn arttyrý, qazaqstandyq rýhanı birlikti qýattaý, otansúıgishtik sezimdi arttyrý maqsatynda 2010 jylǵy qyrkúıek aıynda Qazaqstanda turatyn ózge ult ókilderi arasynda respýblıkalyq “Abaı oqýlary” baıqaýyn ótkizedi. Baıqaýdyń mindetteri: 1. Qazaq tiliniń kórkemdik kelisimin, baı qoryn Abaı shyǵarmalary arqyly nasıhattaý; 2. Abaı shyǵarmalary negizinde qoǵamdyq yntymaqtastyqty ornyqtyrý; 3. Abaı shyǵarmalary arqyly kórkemsóz oqý sheberligin, til mádenıetin jetildirý; 4. Abaı shyǵarmalaryn til úırenýdiń tıimdi ádisi retinde tanytý. Baıqaý sharttary: “Abaı oqýlary” baıqaýyna Qazaqstanda turatyn ózge ulttar ókilderi shaqyrylady. Ár oblystan jáne Almaty, Astana qalalarynan kórkem sóz oqý men án aıtý sheberlikterin qatar ıgergen 18-30 jas aralyǵyndaǵy 1 úmitkerden qatysa alady. Baıqaý úsh tapsyrmadan turady: 1. Kórkem sóz oqý sheberligin aıqyndaý: - Abaı shyǵarmalaryn (poezııa, qara sózderi) qazaq tilinde jatqa oqý; - “Abaı joly” romanynan qazaq tilinde jatqa úzindi oqý. 2. Ánshilik qabiletin tanytý – Abaı ánderin nemese qazaq halyq ánderin oryndaý (1 án). Baıqaý eki kezeńde ótedi. Birinshi kezeń – oblystyq (qalalyq) irikteý baıqaýlary (aımaqtyq baıqaýdyń jeńimpazdary týraly aqparattar ústimizdegi jylǵy tamyzdyń 30-na deıin Til komıtetine joldanýy tıis); Ekinshi kezeń – respýblıkalyq baıqaý, Qazaqstan halyqtary tilderi festıvaliniń aıasynda qyrkúıek aıynda ótedi. Respýblıkalyq baıqaýdyń sarapshylary baıqaýǵa qatysýshylardy aldyn-ala tyńdap, sahnadan oqylatyn óleńderin irikteıdi. Úmitkerler ónerin baǵalaý kezinde: kórkem mátindi oqý sheberligine; qazaq tilinde orfoepııalyq turǵydan taza sóıleýine; án oryndaý qabiletine; sahnalyq mádenıetine nazar aýdarylady. Baıqaý jeńimpazdary dıplomdarmen jáne baǵaly syılyqtarmen marapattalady. Meken-jaıymyz: Astana qalasy, Esildiń sol jaǵa­laýy, “Mınıstrlikter úıi” ǵımaraty, 15-kireberis. Qazaq­stan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti, “Abaı oqýlary” respýblıkalyq baıqaýy. Baılanys telefondary: 8 (7172) 74-05-01 (tel/faks 74-05-06); E-mail: ahaeva@mki.kz Eskertý: burynǵy baıqaýlardyń júldegerleri bıyl ótkiziletin respýblıkalyq baıqaýlarǵa jiberilmeıdi. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń 2010 jylǵy 11 qańtardaǵy №1 buıryǵyna 3-qosymsha Qazaq poezııasy aýdarmashylary respýblıkalyq baıqaýynyń erejesi Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy № 1246 qaýly­symen bekitilgen Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2001-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi 2009-2010 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparynyń 25-tarmaǵyn oryndaý, qazaqtyń ádebı tili men til mádenıetin, qazaq poezııasyn nasıhattaý maqsatynda 2010 jylǵy qyrkúıek aıynda qazaq aqyndary shyǵarmalarynyń orys jáne aǵylshyn tilderine durys aýdarylýyna qoldaý kórsetý maqsatynda aýdarmashy aqyndardyń respýblıkalyq baıqaýyn ótkizedi. Baıqaýdyń maqsaty men mindetteri: 1. Qazaq poezııasyn basqa tilderge aýdarý úrdisine qoldaý kórsetý; 2. Qazirgi zamanǵy qazaq poezııasyn orys tildi aýdıtorııaǵa jetkizý; 3. Aýdarmashy aqyndardyń biliktiligi men tájirıbesin jetildirýge yqpal etý; 4. Aýdarmashy aqyn-jazýshylardy moraldik jáne materıaldyq turǵydan kótermeleý. Baıqaý sharttary: Aýdarmashy aqyndardyń respýblıkalyq baıqaýyna qazaq poezııasyn orys jáne aǵylshyn tiline aýdaryp, nasıhattap júrgen aýdarmashy aqyndar qatysa alady. Baıqaýǵa qatysýshylardyń jasyna shek qoıylmaıdy. Respýblıkalyq baıqaýǵa qatysý úshin úmitker buryn jarııalanbaǵan orys nemese aǵylshyn tilindegi 100-150 jol aýdarmasyn (qazaq tilindegi túp nusqasymen birge) jáne ózi týraly málimetterdi (qysqasha ómirbaıany, ádebıet salasyndaǵy eńbekteri kórsetilgen anyqtamalyq paraqsha) 2010 jyldyń 1 qyrkúıegine deıin Uıymdastyrý komıtetine joldaýǵa tıis. Joldanǵan shyǵarmalar qazylar alqasynyń saralaýy men irikteýinen ótedi. Úzdik dep tanylǵan úmitkerler respýblıkalyq baıqaýdyń kelesi kezeńine arnaıy shaqyrylady. Baıqaýdyń bul sheshýshi kezeńinde: 1. Úmitker aldymen aýdarylǵan shyǵarmany tanysty­ryp, ony túpnusqa tilinde qazaqsha oqıdy (nemese basqa adamǵa ne konkýrsty júrgizýshilerge oqytýǵa bolady); 2. Odan keıin aýdarmashy óz tárjimesin oqıdy. Ár úmitkerge 10 mınót ýaqyt beriledi. Osy ýaqytta berilgen sharttar tolyǵymen qamtylyp, tapsyrma oryndalýy kerek. Munda qatysýshynyń aýdarmasyndaǵy aýdarý sheberlikteri, tapqyrlyǵy, oıdy jetkizýi, óleńderdi tańdaı bilýi, tárjimálik sheberligi jan-jaqty kórinis tabýy tıis. О́leń oqý kezinde mýzykalyq súıemeldeýdi, elektrondyq beınekórinisterdi qoldanýyna bolady. Aldyn-ala irikteýden ótken baıqaýǵa qatysýshy úmitkerlerdiń shyǵarmashylyq ónerin 5 adamnan turatyn qazylar alqasy baǵalaıdy. Olar árbir qatysýshyǵa 1-den 10-ǵa deıingi baldyq baǵa berý ádisin paıdalanady. Jeńimpaz jınaǵan ball sany boıynsha aıqyndalady. Júldeli oryndar bylaı belgilenedi: I Bas júlde; II oryn; III oryn; IV oryn; V Yntalandyrý syılyqtary. Meken-jaıymyz: Astana qalasy, Sol jaǵalaý, Orynbor kóshesi, 8-úı, Mınıstrlikter úıi, 15-kireberis QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti. Qazaq poezııasy aýdarmashylary respýblıkalyq baıqaýyna. Baılanys telefondary: 8 (3172) 74-05-02; faks: 74-05-06, 74-05-08. E-mail: eljanaltai@mail.ru; infokazakhtili@mail.ru; tilkomiteti@gmail.com. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń 2010 jylǵy 11 qańtardaǵy №1 buıryǵyna 4-qosymsha Kórkemsóz oqý sheberleriniń Oralhan Bókeı atyndaǵy HII respýblıkalyq baıqaýyn ótkizýdiń erejesi 1. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti memlekettik tildiń qoldanylý aıasyn keńeıtý, til mádenıetin kóterý, kórkem ádebıetti nasıhattaýdy jandandyrý, halyq arasynan talapty, talantty jastardy izdep tabý maqsatynda Kórkemsóz oqý sheberleriniń Oralhan Bókeı atyndaǵy HII respýblı­kalyq baıqaýyn ótkizedi. 2. Baıqaý 2 kezeńnen turady: Oblystyq (qalalyq) irikteý baıqaýlary shilde-tamyz aılarynda ár oblys ortalyǵynda jáne Astana, Almaty qalalarynda; Respýblıkalyq baıqaý Qazaqstan Respýblıkasy halqynyń til festıvali aıasynda (qyrkúıek-qazan aılary) Astana qalasynda ótedi. 3. Baıqaýǵa 15-30 jas aralyǵyndaǵy talapkerler qatysa alady. 4. Kásibı óner salasynyń mamandary, osy saladaǵy oqý oryndarynyń stýdentteri baıqaýǵa jiberilmeıdi. 5. Baıqaýǵa qatysýshylar 3 tapsyrma oryndaýy tıis: - prozalyq shyǵarmadan úzindi oqý; - dramalyq shyǵarmadan úzindi oqý; - mánerlep óleń oqý. 6. Baıqaý sharttary: oqylatyn mátin kólemi 5-6 mınótten aspaýy kerek; daıyn fonogrammalardy paıdalanýǵa tyıym salynady; belgisiz avtorlardyń kórkemdigi tómen shyǵarma­larynan úzindi oqýǵa bolmaıdy; talapker sarapqa usynýǵa tańdap alynǵan mátinderdi jatqa bilýleri qajet. 7. Respýblıkalyq baıqaýǵa oblystarda, Astana jáne Almaty qalalarynda ótken baıqaýlardyń jeńimpazdary (bir-birden) qatystyrylady. Olarǵa jergilikti til basqarmalary joldama beredi. 8. Respýblıkalyq baıqaýdyń sarapshylary úmitkerler ónerin baǵalaý kezinde olardyń: kórkem mátindi oqý sheberligine; daýys mánerine jáne til tazalyǵyna; mátindi tańdaý talǵamyna; sahnada ózin-ózi ustaýyna; kıim sánine basa nazar aýdarady. 9. Baıqaý jeńimpazdary Bas júldemen jáne dıplom­darmen, baǵaly zattaı syılyqtarmen marapattalady. Anyqtama úshin meken-jaıymyz: 010000, Astana qalasy, Esil ózeniniń sol jaǵalaýy, Mınıstrlikter úıi, “A” blogy, 2-qabat 4-bólik. QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıteti, baılanys telefondary: (7172) 74-05-10, 74-05-06 (faks). E-mail: infokazakhtili@mail.ru, Abdualieva@mki.kz Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń 2010 jylǵy 11 qańtardaǵy №1 buıryǵyna 5-qosymsha “Memlekettik til – memlekettik qyzmette” respýblıkalyq baıqaýynyń erejesi Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti Qazaqstan Respýblıkasy Úki­metiniń 2008 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy №1246 qaýlysymen bekitilgen Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2001-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi 2009-2010 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparynyń 27-tarmaǵyn oryndaý, memlekettik tildiń qoldanylý aıasyn keńeıtý jáne ony damytý maqsatynda 2010 jylǵy qyrkúıek aıynda ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdarda, memlekettik uıymdar men kásiporyndarda qyzmet isteıtin mamandar arasyndaǵy “Memlekettik til – memlekettik qyzmette” respýblıkalyq baıqaýy ótkiziledi. Baıqaýdyń maqsaty men mindetteri: 1. Memlekettik basqarý organdarynda, memlekettik uıymdar men kásiporyndarda “Qazaqstan Respýblıka­syndaǵy til týraly” Zańdy, Tilderdi qoldaný men damy­týdyń 2001-2010 jyldarǵa arnalǵan Memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý; 2 Memlekettik qyzmetshiler arasynda memlekettik til saıasatyn nasıhattaý; 3. Mamandardyń is júrgizýdegi biliktiligi men tájirıbesin saraptaý, til mádenıetin ornyqtyrý; 4. Memlekettik tilde is júrgizýdiń sapasyn arttyrý; 5. Memlekettik tilde úzdik is júrgizýshi mekeme, uıymdardy, qyzmetkerlerdi moraldyq jáne materıaldyq turǵydan kótermeleý. Baıqaýdyń sharty: “Memlekettik til – memlekettik qyzmette” respýblı­ka­lyq konkýrsyna memlekettik ortalyq basqarýshy organdardyń, oblystardyń jáne Almaty men Astana qalalarynyń jergilikti organdarynyń qyzmetkerlerinen qurylǵan toptar (komandalar) qatysady. Birneshe uıym nemese mekemeler atynan qurama top (komanda) jasaqtaýǵa bolady. Ár komanda 5 adamnan turýǵa tıis. Baıqaýǵa ortalyq basqarý organdary boıynsha jáne oblystyq deńgeıde ótkizilgen baıqaýlardyń jeńimpazy atanyp, oblystyq jáne qalalyq Til basqarmalarynyń joldamalarymen jiberilgen toptar qatysady. Respýblıkalyq baıqaýǵa salalyq ortalyq basqarý organdarynan jáne oblystardan qatysatyn jeńimpaz-úmitkerler 2010 jyldyń qyrkúıek aıyna deıin qujat­taryn (qysqasha ómirbaıandyq túıindeme túrindegi málimetter, memlekettik qyzmettegi eńbekteri kórsetilgen anyqtamalyq paraqsha) QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıtetine joldaýǵa tıis. Baıqaýǵa qatysýshy toptar mynadaı mazmundaǵy talaptardy eskerip, sahnalyq kórinis retinde ótkizýi tıis (syn, ıýmor qosa otyryp): 1. Qatysýshy komandany tanystyrý: ataýy, urany, maqsaty men mindeti, 2 mın.; 2. “Is júrgizýdegi sóz qoldaný jáne pikirsaıys” (memlekettik tilde basqarý jumysy men is júrgizýge qatysty qujattardyń (qaýly, sheshim, ókim, buıryq jáne t.b.) júrgizilýi týraly, jumys barysyndaǵy taldaý, saraptaý, esep berý, baıandama jasaý, resmı sóz sóıleý, oǵan pikirler men usynystar aıtý) 5 mın.; 3. “Qazaq tili jańa tehnologııalar áleminde” (úı tap­syrmasy, memlekettik tildi qoldaný maqsatyndaǵy kompıýterlik baǵdarlamalaryna qatysty biliktiligin, beı­ne­­­rolıkter men klıpter kórsetý jáne t.b. ónertapqyshtyq jobalaryn tanystyrý) 4 mın.; 4. “Termınder álemi” (konkýrsta beriletin aýyzsha tapsyrma, qatysýshy topqa orys tilindegi termınder tizimi jazylǵan paraqsha usynylady. Top músheleri kórsetilgen termınderdiń qazaqsha balamalaryn taýyp aıtyp berýi tıis) 2 mın; 5. “Qazaq sózi” (til týraly danalyq sózderden, áıgili ǵalymdar men saıası qaıratkerlerdiń sózderin nasıhattaý, nemese memlekettik tilge qatysty qyzmet babyndaǵy usynys, oı-pikirin ortaǵa salý, resmı qujattardan dáıeksóz alyp (zańnamalar men Elbasy sózderin, jarlyq, baǵdarlama jáne t.b. qoldanýǵa bolady) qorytyndylaı bilý) 2 mın. Ár qatysýshy komandaǵa 15 mınót ýaqyt beriledi. Munda qatysýshy toptyń belsendiligi, oınaý, kórsetý sheberlikteri, tapqyrlyǵy, oıdy jetkizýi, til baılyǵy men mádenıeti kórinis tabýy tıis. Oıyndaryn kórsetý barysynda mýzykalyq súımeldeýdi, elektrondyq beıne­kórinisterdi qoldanýǵa bolady. Baıqaýdy ótkizý tártibi: Baıqaýǵa qatysýshylardyń qabileti men sheberligin 7 adamnan turatyn qazylar alqasy saraptap, baǵalaıdy. Ár tapsyrma 1-den 10-ǵa deıingi baldyq baǵalaý kórsetkishin beredi. Ár qatysýshy komandaǵa berilgen baldyq júıe boıynsha baǵa berý ádisimen, onyń qorytyndysy boıynsha anyqtalady. Baıqaýdy 1 kúnde ótkizý josparlanady. Qatysýshy­lardyń barlyǵy tıisti sharttardy oryndap bolǵannan keıin qazylar alqasynyń daýys berýi boıynsha jeńim­pazdar anyqtalady. Júldeli oryndar bylaı belgilenedi: Bas júlde; 1-shi oryn; 2-shi oryn (2 júlde); 3-shi oryn (3 júlde); Yntalandyrý syılyqtary. Jeńimpazdarǵa arnaıy dıplomdar men baǵaly syılyqtar tapsyrylady. Meken-jaıymyz: Astana qalasy, Sol jaǵalaý, Orynbor kóshesi, 8-úı, Mınıstrlikter úıi, 15-kireberis, QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti. “Memlekettik til – memlekettik qyzmette” respýblıkalyq baıqaýy. Baılanys telefondary: 8 (3172) 74-05-02; faks: 74-05-06, 74-05-08. E-mail: eljanaltai@mail.ru; infokazakhtili@mail.ru; tilkomiteti@gmail.com. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń 2010 jylǵy 11 qańtardaǵy №1 buıryǵyna 6-qosymsha “Memlekettik til jáne buqaralyq aqparat quraldary” respýblıkalyq konkýrsynyń erejesi Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy “Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2001-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi 2009-2010 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar jospary týraly” №1246 qaýlysynyń 26-tarmaqshasyna sáıkes mem­le­kettik til saıasatyn buqaralyq aqparat quralda­ryn­da keńinen nasıhattaý, memlekettik tildiń qazaq jáne orys tildi basylymdarda nasıhattalý belsendiligin arttyrý maqsatynda “Memlekettik til jáne buqaralyq aqparat quraldary” atty respýblıkalyq konkýrs ótkizedi. Bul konkýrsqa elimizdiń qoǵamdyq ómirinde memle­kettik tildiń qyzmet etý aıasyn keńeıtý men mártebesin nyǵaıtý, jarııalanymdar men habarlardyń sapasyn jaqsartý jáne qazirgi memlekettik tildiń ahýaly týraly ótkir de ózekti, synı materıaldar jarııalaǵan jekelegen tilshiler men shyǵarmashylyq toptar jáne buqaralyq aqparat quraldary qatysa alady. Konkýrs bes nomınasııadan turady: Ujymdyq shyǵarmashylyq toptar boıynsha: -              “Úzdik basylym”; -              “Úzdik telearna”; -              “Úzdik radıo”; -              “Úzdik saıt (portal)”; Jekelegen avtorlar shyǵarmashylyǵy boıynsha: - “Úzdik avtor” Konkýrs 2010 jylǵy 10 qańtar men 10 maýsym ara­ly­ǵynda qazaq jáne orys tilderinde jaryq kórgen jarııalanymdardy, efırden ótken habarlardy, qazaq tilinde jumys istep jatqan arnaıy saıttardy qamtıdy. Konkýrs materıaldary jarııalanǵan kúıinde (gazet-jýrnaldar betterinde, beıne jáne aýdıokassetalar túrinde) tıisti baspa jáne elektrondyq buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń usynysy boıynsha 1 maýsymǵa deıin qabyldanady. Qazylar alqasynda saralanyp, úzdik dep tanylǵan týyndylar anyqtalǵannan keıin júldegerler esimi 2010 jylǵy 25 maýsymda Astana qalasynda áıgilenip, baǵaly syılyqtarmen marapattalady. Konkýrsqa usynylatyn materıaldar 2010 jyldyń 10 maýsymyna deıin myna meken-jaıǵa jáne elektrondyq poshtaǵa joldanýy tıis: Astana qalasy, QR Mádenıet jáne aqparat mınıs­trliginiń Til komıteti, Mınıstrlikter úıi, A-blogy, 2-qabat Baılanys telefondary: 8 (7172) 74-05-10, 74-05-06 (tel/faks); E-mail: infokazakhtili@mail.ru Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń 2010 jylǵy 11 qańtardaǵy №1 buıryǵyna 7-qosymsha “Qazaq tiliniń úzdik oqytýshysy” respýblıkalyq baıqaýynyń erejesi Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti memlekettik tildiń qoldaný aıasyn keńeıtý jáne damytý, sondaı-aq memlekettik qyzmetkerlerge qazaq tili páninen sabaq beretin oqytýshylardyń ádistemelik saýattylyǵyn arttyrý, qazaq tilin oqytýdyń algorıtmdik ádisterin qalyptastyrý, ulttyq pedagogıka prınsıpterin júzege asyrý maqsatynda memlekettik mekemelerde qazaq tilinen sabaq beretin oqytýshylar arasynda respýblıkalyq “Qazaq tiliniń úzdik oqytýshysy” baıqaýyn ótkizedi. Baıqaýdyń maqsaty men mindetteri: 1. memlekettik tildiń mártebesi men mańyzyn keńinen nasıhattaý; 2. qazaq tilinen sabaq beretin oqytýshylardyń qoǵamdyq mártebesi men kásipqoılyǵyn, bedelin arttyrý; 3. kásiptik pedagogıkalyq shyǵarmashylyqty yntalandyrý; 4. oqytýshynyń ádistemelik sheberligin shyńdaý, til úıretýdiń ozyq ádistemesin nasıhattaý, taratý; 5. pedagogıkalyq qyzmettegi ınnovasııalyq tásilderdi qoldaný úlgilerin anyqtaý jáne taratý; 6. oqytýshylardyń sabaq berýdegi biliktiligi men tájirıbesin saraptaý; 7. memlekettik qyzmetkerlerge qazaq tilinen sabaq berýdiń sapasyn arttyrý, ózge ult ókilderiniń qazaq tilin oqyp-úırenýge degen yqylasy men qyzyǵýshylyǵyn arttyrý. Baıqaý sharttary: “Qazaq tiliniń úzdik oqytýshysy” baıqaýyna respýblıka aýmaǵynda memlekettik mekemelerde qazaq tilinen sabaq beretin oqytýshylar qatysady. Konkýrsqa qatysýshylarǵa qoıylatyn talaptar: qazaq tilin oqytýdyń salalyq avtorlyq baǵdarla­masyn jasaý; oqytýshynyń ádistemelik qorymen tanystyrý jáne onyń tıimdi qoldanylýyn dáleldeý; oqytýshynyń salalyq termınologııany bilýi jáne meńgertýi; til úıretýde OTQ-nyń (oqytýdyń tehnıkalyq quralda­rynyń) qoldanylýyn kórsetý; qazaq tili sabaǵy arqyly qazaqstandyq patrıotızmdi tárbıeleýdiń sabaqtastyq ádistemesin kórsetý; til úıretý barysynda jaǵymdy psıhologııalyq ortany qalyptastyrý joldarymen tanystyrý. Baıqaý úsh kezeńde ótedi: Birinshi kezeń – oblystyq (qalalyq) deńgeıde ótedi. Oblystyq, qalalyq til basqarmalary janynan bilikti mamandardan qazylar alqasy qurylady. Baıqaýǵa qatysýǵa úmitker oqytýshylardyń qujattary jınalady, saraptalady. Ekinshi kezeń – oblystyq (qalalyq) tilderdi damytý basqarmalary bekitken komıssııa músheleri, ózderi bekitken kestege sáıkes irikteýden ótken qatysýshylardyń jumys isteıtin oryndaryna baryp, sabaǵyna qatysyp, jumysyn saraptap, júldegerlerdi anyqtaıdy. Baıqaý qorytyndysy boıynsha júldeger atalǵan oqytýshynyń qujattary Til komıtetine ú.j. qazan aıyna deıin joldanady. Úshinshi kezeń – Til komıtetine joldanǵan oqytýshy­lar Astana qalasy Sh.Shaıahmetov atyndaǵy tilderdi damytýdyń úılestirý ádistemelik ortalyǵy men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda óz sabaq úlgilerin kórsetedi. Komıssııa qorytyndysy boıynsha júldeli oryndarǵa ıe bolǵan oqytýshylar marapattalady. Baıqaý jeńimpazdary dıplomdarmen jáne aqshalaı syılyqpen marapattalady. Meken-jaıymyz: Astana qalasy, Esildiń sol jaǵalaýy, “Mınıstrlikter úıi” ǵımaraty, 15-kireberis. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti, “Qazaq tiliniń úzdik oqytýshysy” respýblıkalyq baıqaýy. Baılanys telefondary: 8 (7172) 74-04-56 (tel/faks 74-05-06); E-mail: ainagul_83@mail.ru Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Til komıtetiniń 2010 jylǵy 11 qańtardaǵy №1 buıryǵyna 8-qosymsha “Tildaryn-2010” respýblıkalyq olımpıadasynyń erejesi Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy №1246 qaýlysy­men bekitilgen Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2001-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi 2009-2010 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparynyń 16-tarmaǵyn oryndaý, memlekettik tildiń qoldaný aıasyn keńeıtý jáne damytý maqsatynda “Tilda­ryn-2010” respýblıkalyq olımpıadasyn (budan ári – Olımpıada) ótkizedi. Olımpıadanyń ótkizilý maqsaty: 1. Úsh tildi – qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin jetik meńgergen qabiletti jastardy anyqtaý jáne qoldaý. 2. Tildik qarym-qatynas mádenıetin qalyptastyryp, kóp tildi meńgergen tulǵany tárbıeleý, qazaqstandyq patrıotızmdi nyǵaıtý, ózge halyqtardyń mádenıeti men tilin qurmetteý. Olımpıadanyń mindetteri: 1. Qazaqstan Respýblıkasynyń til saıasatyn júzege asyrý. 2. Tildi meńgerýge degen qyzyǵýshylyqty yntalandyrý. 3. Jan-jaqty damyǵan, básekege qabiletti tulǵa tárbıeleý. Olımpıadanyń sharty: Olımpıadaǵa 18 ben 30 jas aralyǵyndaǵy kez kelgen azamat qatysa alady. Olımpıada eki kezeńde ótedi: Birinshi kezeń – oblystyq; Ekinshi kezeń – respýblıkalyq. Olımpıadaǵa qatysýshylarǵa mynadaı tapsyrmalar beriledi: 1. Berilgen taqyrypqa saı “tusaýkeser” (prezentasııa) ótkizý. 2. Berilgen taqyryp boıynsha esse jazý. 3. Berilgen taqyryp boıynsha baspasóz máslıhatyn ótkizý. 4. Mátinge ilespe aýdarma jasaý. Olımpıadaǵa qatysýshylar úsh kezeńnen ótýge tıis: Birinshi kezeń – qazaq tilin bilý; Ekinshi kezeń – aǵylshyn tilin bilý; Úshinshi kezeń – orys tilin bilý. Olımpıadanyń mindetti sharty – aldyńǵy deńgeıden (kezeńnen) ótken qatysýshy ǵana kelesi deńgeıge qatysa alady. Olımpıadanyń qorytyndysy úsh deńgeıden ótken qatysýshylar arasynda júrgiziledi. Bas júlde ıegeri respýblıkalyq kezeńge joldama alady. Oblystyq, Astana jáne Almaty qalalarynyń Tilderdi damytý basqarmalary Olımpıadanyń oblystyq kezeńin ótkizý úshin quramynda (kelisim boıynsha) jergilikti atqarýshy organ ókilderi, bilim berý mekemeleriniń, joǵary oqý oryndarynyń, ǵylymı uıymdardyń bilikti qyzmetkerleri, BAQ ókilderi bar komıssııa qurady. Respýblıkalyq komıssııa quramyn Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti bekitedi. Olımpıadanyń qorytyndysyn shyǵarý Qorytyndy shyǵarý kezinde: 1. Tilderdi meńgerý deńgeıi. 2. Jazý saýattylyǵy men durys dybystalýy. 3. Jaýaptyń oralymdylyǵy men sapasy. 4. Jaýaptyń mazmundylyǵy men ereksheligi eskeriledi . Aqparattyq qoldaý Olımpıadanyń júrgizilý barysy telearnalar, radıo, Internet, merzimdi basylymdar arqyly keńinen jarııalaný kerek. Olımpıada jeńimpazdary dıplomdarmen, alǵys hattarmen jáne basqa da syılyqtarmen marapattalady. Meken-jaıymyz: Astana qalasy, Esildiń sol jaǵalaýy, “Mınıstrlikter úıi” ǵımaraty, 15-kireberis, Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti. Baılanys telefondary: 8(7172) 74-04-56, 74-05-08, 74-05-06 (tel/faks). Eskertý: burynǵy baıqaýlardyń júldegerleri bıyl ótkiziletin respýblıkalyq baıqaýlarǵa jiberilmeıtin bolady. Orys jastary arasyndaǵy qazaq tili bilgirleriniń “Til – halyq janyn tanýdyń kilti” respýblıkalyq baıqaýynyń erejesi “Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Qazaqstannyń orys qaýymy arasyndaǵy ózara túsinistik pen áriptestik týraly” memorandýmǵa sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti jáne Qazaqstannyń Orys qaýymy qazaq tilin meńgergen jastarǵa qoldaý kórsetý, til mádenıetiniń deńgeıin kóterý maqsatynda orys jastary arasynda qazaq tili bilgirleriniń “Til – halyq janyn ta­nýdyń kilti” atty respýblıkalyq baıqaýyn jarııalaıdy. Baıqaýǵa 14-22 jas aralyǵyndaǵy jastar qatysa alady. “Til – halyq janyn tanýdyń kilti” atty respýblı­ka­lyq baıqaýy ústimizdegi jyldyń qyrkúıek - jeltoqsan aılarynda eki kezeń boıynsha ótkiziledi. I kezeń – aımaqtyq, ol 2010 jylǵy 06 qyr­kúıek­ten – 06 jeltoqsan aralyǵynda oblystar jáne Astana men Almaty qalalary boıynsha ótkiziledi. II kezeń – respýblıkalyq, ol 2010 jylǵy 14 jeltoqsanda Til komıteti jáne Qazaqstannyń Orys qaýymynyń uıymdastyrýymen Astana qalasynda, Reseı ǵylym jáne mádenıet ortalyǵynda ótedi. Baıqaýdyń birinshi kezeńiniń uıymdastyrýshysy jergilikti basqarý organdary men Qazaqstannyń orys qaýymy fılıaly, al aqtyq máreniń uıymdastyrýshysy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti men Qazaqstannyń orys qaýymy bolyp tabylady. Baıqaýdyń birinshi kezeńiniń sharttary. Birinshi nomınasııa – qatysýshylar saýalnama toltyryp, leksıko-grammatıkalyq test tapsyrmalaryn oryndaıdy. Oryndaý ýaqyty – 1 saǵat. Ekinshi nomınasııa – jazbasha jáne aýyzsha tapsyrmalardan turady (bılettik júıe). a) aýyzsha tapsyrma: úmitkerler jup-jubymen berilgen taqyryp boıynsha dıalog qurady; b) jeke jazbasha tapsyrmany oryndaý. Úshinshi nomınasııa (bılettik júıe) – qazaq ádebıeti klassıkteriniń ómirbaıandaryn qysqasha baıandaý jáne prozalyq nemese poezııalyq shyǵarmalarynan úzindi oqý (3-5 mınótten kem bolmaýy tıis). Baıqaýdyń ekinshi kezeńiniń sharttary. Baıqaý kelesi nomınasııalar boıynsha ótkiziledi: - “Táýelsizdik tuǵyry – memlekettik til” atty aýyzsha tanystyrylym (elektrondy, kórneki jáne basqa nusqalardy paıdalanýǵa bolady, 3-5 mın.); - “Til – mádenıet muralaryna jol” ádebı-mádenıettanýshylyq test. Tapsyrmany oryndaýǵa 30 mınót beriledi - qazaq ádebıeti klassıkteriniń jáne qazirgi zamanǵy jazýshylardyń týyndylarynan úzindilerdi mazmundaý, mátindi lıngvıstıkalyq-stılıstıkalyq taldaý (bılettik júıe); - shyǵarmashylyq tapsyrma “Shabyt juldyzy”: halyq aspaptarynda oınaý, ulttyq án, bı, kórkem sóz oqý t.b. arqyly qazaqtyń ulttyq mádenıetin kórsetý (úı tapsyrmasy). Beriletin ýaqyt 5-7 mınót. Respýblıkalyq baıqaýdyń jeńimpazdary aqshalaı jáne laýreat dıplomdarymen marapattalady. Baıqaýǵa qazaq mektepterinde jáne joǵary oqý ornynda “qazaq fılologııasy” mamandyǵynda bilim alýshylar, sonymen qatar aldyńǵy baıqaýlardyń jeńimpazdary men júldegerleri qatystyrylmaıdy. Baılanys telefondary: Astana q. 8 (717/2) 74-05-01 Uıymdastyrý komıteti “Til – barlyq bilimniń kilti” atty orys tili bilgirleriniń baıqaýy týraly ereje Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti jáne Qazaqstannyń Orys qaýymy jastardy toleranttylyqqa tárbıeleý, tilderdi meńgerýge degen shyǵarmashylyq qabiletterin jandandyrý, sóıleý mádenıetiniń deńgeıin arttyrý maqsatynda qazaq tilinde oqıtyn jastar arasynda orys tili bilgirleriniń respýblıkalyq baıqaýyn jarııalaıdy. Baıqaýǵa qatysýǵa 14-22 jas aralyǵyndaǵy jastar shaqyrylady. Orys tili bilgirleriniń respýblıkalyq baıqaýy 2010 jylǵy aqpan-mamyr aılarynda eki kezeń boıynsha ótkiziledi. I kezeń – aımaqtyq, ol 2010 jylǵy 10 aqpan-4 mamyr aralyǵynda oblystar jáne Astana men Almaty qalalary boıynsha ótkiziledi. II kezeń – respýblıkalyq, ol 2010 jylǵy ma­myrda Til komıteti jáne Qazaqstannyń Orys qaýymynyń uıymdastyrýymen Astana qalasynda, Reseı ǵylym jáne mádenıet ortalyǵynda ótedi. Aımaqtyq baıqaý komıssııalary respýblıkalyq baıqaýǵa qatysýshy úmitkerdi anyqtap, ony respýblıkalyq baıqaýǵa qatystyrý týraly ótinish-hatpen birge, jınaǵan upaılarynyń qorytyndylary týraly hattamany jáne leksıkalyq-grammatıkalyq testiniń nátıjesin joldaıdy. Baıqaýdyń birinshi kezeńiniń sharttary: birinshi nomınasııa: leksıkalyq-grammatıkalyq test. Test tapsyrmasyn oryndaý ýaqyty – 1 saǵat. ekinshi nomınasııa: jazbasha jáne aýyzsha bólimder­den turady: a) jazbasha bólim: jeke jazbasha tapsyrmany oryndaý: (usynylǵan taqyrypqa shyǵarma jazý); á) aýyzsha bólim: qatysýshylar usynylǵan taqyrypqa jup boıynsha dıalog quraıdy: (bılettik júıe); úshinshi nomınasııa: kez kelgen janrdaǵy mátindi mánerlep oqý (úı tapsyrmasy). Baıqaýdyń ekinshi kezeńiniń sharttary: - “Tilder týystyǵy–mádenı týystyq” atty aýyzsha tanystyrylym (elektrondy, kórneki jáne basqa nusqalary, 3-5 mın.); - “Til – ǵasyrlar mádenıetiniń qaınar kózi” ádebı-mádenıettanýshylyq test. Tapsyrmany oryndaý ýaqyty – 30 mınót; - Orys jáne orys tildi qazaqstandyq ádebıet klassıkteriniń jáne qazirgi zamanǵy jazýshylarynyń týyndylarynan úzindilerdi mazmundaý, mátindi lıngvıstıkalyq-stılıstıkalyq taldaý (bılettik júıe); - shyǵarmashylyq tapsyrma “Shabyt juldyzy”: halyq aspaptarynda oınaý, ulttyq án, bı, kórkem sóz oqý jáne t.b. oryndaý (úı tapsyrmasy). Tapsyrmany oryndaý ýaqyty – 5-7 mın. Respýblıkalyq kezeńniń jeńimpazdary baǵaly syılyqtarmen jáne laýreat dıplomdarymen marapattalady. Baıqaýǵa orys tilinde oqytatyn oqý oryndarynda jáne “orys fılologııasy” mamandyǵy boıynsha joǵary oqý oryndarynda bilim alatyn, sondaı-aq orys tiline arnalǵan aldyńǵy baıqaýlardyń jeńimpazdary men júldegerleri qatystyrylmaıdy. Baılanys telefondary: 8(717/2) 740501 Astana qalasy. Uıymdastyrý komıteti