Tıbet terrıtorııasyndaǵy lager teńiz deńgeıinen 5150 metr bıiktikte ornalasqan. Qytaı bıligi lager aýmaǵynda qoqystyń kóp bolyp ketýine baılanysty osyndaı sheshimge kelgen. Bıliktiń sheshimine sáıkes týrıster teńiz deńgeıinen 4980 metr bıiktikte ornalasqan Rongbýk monastyryna deıin ǵana kóterile alady. Everesti kórýge qushtar kóp týrıster Nepal aýmaǵynda ornalasqan ońtústik lagerge qaraı aǵylýda. Alaıda, sońǵy jyldary Everestke soltústik jaǵynan kelip kórgisi keletin adamdardyń sany aıtarlyqtaı ósken.
Qytaı aýmaǵynda ornalasqan soltústik lagerge kólik arqyly jetýge bolady. Al ońtústik lagerge tek jaıaý-jalpylap jetý 2 apta ýaqyt alady. Evereste qoqystyń kóptigi búgin ǵana týǵan másele emes. Ásirese, týrısterdiń sany artqan saıyn jaǵdaı odan ári ýshyǵýda. 2014 jyly Nepaldyń týrızm jáne azamattyq avıasııa mınıstrligi bekitken zańnamaǵa sáıkes shyńǵa kóterilgen ár alpınıst taý etegine túskende ózi tastaǵan qoqysty ózi jınaýǵa tıis bolatyn. Qytaı alpınızm assosıasııasynyń málimeti boıynsha, 2015 jyly soltústik lagerge 40 myńǵa jýyq adam kelgen. Al 2016-2017 jyly ońtústik lagerge 45 myń adam kelip rekordtyq kórsetkishke jetti.
Qytaı Sınhýa aqparattyq agenttiginiń málimetinshe, endi Rongbýk monastyrynan joǵary kóterilýge tyıym salynady. Monastyr lagerden 170 metr tómen ornalasqan. Qańtar aıynda Qytaı bıligi Everestke shyǵýshylardyń sanyn jylyna 300 adamǵa deıin qysqartatynyn aıtty. 2018 jyly Everest shyńyna 800 adam shyqsa, onyń 563-i Nepal jaqtan, 240-y Qytaı aýmaǵynan kóterilgen.
О́tken kóktemde Everesten toǵyz tonnaǵa jýyq qoqys shyǵarylǵan: 5,2 tonna turmystyq qaldyqtar, 2,3 tonna adam nájisi, sondaı-aq 1 tonna joǵalǵan alpınıstik jabdyqtar.
Bıyl bılik ottegi konsentrasııasy jetkiliksiz bolatyn teńiz deńgeıinen 8000 metrden bıiktikte qaza tapqan alpınısterdiń denesin tómenge jetkizýdi josparlap otyr. Alaıda, ókpek jel, tómen temperatýraǵa baılanysty qaza bolǵandardy tabý qıyndyq týdyrady. Olardyń deneleri birneshe, tipti ondaǵan jyldar boıy «О́lim aımaǵyna» qalyp qoıýy múmkin.
Saltanat ShYNÁDIL
