− Keıingi kezde aqparat quraldarynda óńdeýshi kásiporyndarda astyqtyń tapshylyǵy sezilip jatqany, sonyń saldarynan nan baǵasynyń qymbattaǵany týraly aqparat tarady. Aıta keterligi, ótken jyldyń sońynda, bıylǵy jyldyń basynda astyq baǵasynyń óskendigin kórip otyrmyz. Atalǵan merzimde astyqtyń tonnasy 75 myń teńgege deıin jetti. Baǵanyń kúrt qubylýy Ortalyq Azııa, Iran jáne álemdik naryqta astyq baǵasynyń joǵarylaýymen tyǵyz baılanysty bolyp otyr. Bul bir jaǵynan tıimdi deýge bolady. О́ıtkeni bizdiń astyq óńdeýshilerimiz ózderiniń ónimin joǵary baǵamen satyp, qaryzdarynan qutylyp, kóktemgi jumys naýqanyna qarajat jınap alady. Bul máseleniń ekinshi bir jaǵymsyz tusy, nan baǵasynyń qymbattaýyna kelip tireledi. Biraq keıingi eki aptanyń ishinde astyq baǵasy tústi, – dedi mınıstr.
Onyń aıtýynsha, qazir bıdaıdyń 1 tonnasy – 65 myńnan 67 myń teńge shamasynda. Baǵa aıyrmashylyǵy astyqtyń sapasyna baılanysty.
− Qazir respýblıkada resmı statıstıkaǵa jáne ákimdikterdiń jedel derekterine sáıkes 10,5 mln tonnaǵa jýyq astyq bar. Onyń ishinde lısenzııasy bar astyq qabyldaý kásiporyndarynda – 3,7 mln
tonna, un tartý kásiporyndarynda – 462 myń tonna, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerde – 6,3 mln tonna astyq bar. Eseptik málimetter boıynsha, qolda bar astyq kólemi eksporttyń josparly kórsetkishterin qamtamasyz etýge jáne eldiń ishki suranysyn qamtýǵa jetkilikti. Qazir 8,3 mln tonna bıdaı bar. Onyń 690 myń tonnasy – azyq-túlik qajettilikterine, 1,6 mln tonnasy – tuqymdyq maqsatqa, 730 myń tonnasy – jemdik astyqqa, 128 myń tonnasy ónerkásiptik óńdeýge jumsalatyn bolady, – dedi mınıstr. Onyń aıtýynsha, jyl sońyna deıin eksportqa 2,2 mln tonna astyq jóneltý josparlanyp otyr, osyǵan deıin 6,7 mln tonna astyq tıelip qoıylǵan. Nátıjesinde, kelesi jylǵa aýysatyn qaldyq retinde 2,9 mln tonna qalady. Demek, elimizdegi óńdeýshi kásiporyndarda astyq jetispeı jatyr degen áńgime qısynsyz kórinedi.
– Respýblıkada astyq tolyq jetkilikti. Eskeretini, astyqtyń baǵasy da qatty qymbattap jatqan joq. Sol sebepti nannyń baǵasy sharyqtamaıdy. Bizde eki túrli nan bar! – Joǵarǵy surypty unnan jasalatyn nan jáne birinshi sort unnan jasalatyn nan. Joǵarǵy suryp unnan jasalǵan nannyń baǵasy 130-140 teńge, al birinshi suryp unnan pisken nan – 75-78 teńge. Bizdiń negizgi ózimizdiń qoldanyp jatqan nanymyz – birinshi suryptaǵy nan, – dedi S.Omarov.
Aıta keterligi, 2015 jyly ekonomıkany jańǵyrtý máseleleri jónindegi memlekettik komıssııa sheshimi boıynsha memleket nan baǵasyn rettep otyrýdan bas tartqan bolatyn. Mınıstrlik keltirgen málimetke súıensek, 2016 jylǵy baǵamen salystyrǵanda, 2019 jyly áleýmettik nan baǵasy 6 teńgege ósken. S.Omarovtyń paıymdaýynsha, astyq baǵasynyń jyl saıyn ósýine túrli faktorlar áser etedi. Alaıda, astyq baǵasynyń nannyń ózindik qunyndaǵy úlesi 50%-dy quraıdy, qalǵany – janar-jaǵarmaı, jalaqy, elektr energııasy, ákimshilik jáne basqa da shyǵyndar esebinen qosylady.
Osy jıynda aıtylǵandaı, óńirlerdegi ákimdikter turǵyndarǵa arnalǵan áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń qymbattaýyna jol bermeý boıynsha sharalar qabyldaýda. О́ńirlik turaqtandyrý qorlaryn qalyptastyrý tetigi belsendi qoldanylyp keledi, olarǵa keıinnen turǵyndar qamtamasyz etiletin birqatar taýar túrleri satyp alynýda. Qazir turaqtandyrý qorlaryn qalyptastyrýǵa arnalǵan 3,1 mlrd teńge kóleminde qarjy bar, bul qarajatty ákimdikter nan baǵasyn turaqtandyrýǵa da baǵyttaı alady.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»
