Qazirgi kúni Qazaqstan álemdik progress kóshine ilesken, jahandyq saıasatta óz orny bar túrki memleketi bolyp qalyptasyp bitti deýge bolady. Qazaq eliniń baı tarıhı tájirıbesi men Nuraǵanyń naǵyz kóshbasshyǵa tán sıpattary sáıkes kelgendikten osynaý ıgilikke qol jetip otyr. Mundaı baqyt kez kelgen eldiń mańdaıyna jazyla bermeıdi.
Nuraǵa - elde tártip pen turaqtylyqty bekem qylyp, eń durys baǵytty tańdaǵan tulǵa. Shynaıy demokratııa degenimiz anarhııa emes, el zańdarynyń qaltqysyz oryndalyp, erejeler men tártiptiń saqtalýy, bılikti moıyndaý ekendigin óz iskerligimen kórsetti. Ol jeńil joldy tańdap, popýlızmge urynǵan joq, ishki-syrtqy syn-qaterlerge qaramastan eldiń áleýmettik damýynyń dańǵyl jolyn tańdady. Sóıtip, Kóshbasshynyń shydamdylyǵy, erik-jigeriniń bekemdigi, prınsıpıaldylyǵy óz nátıjesin berdi. Minekeı, qoǵamdyq-ekonomıkalyq damýdyń uly aǵysyna ilesken Qazaqstan Respýblıkasynyń qutty baıraǵyn keıingi býynnan ósip shyqqan jetekshilerdiń biriniń qolyna jarqyn júzben tapsyryp otyr.
Degemen, Ortalyq Azııada qazaq pen qyrǵyzdyń baýrlastyǵyndaı, dostyǵyndaı qasıetti, jaqyn qarym-qatynas joq. Qos halyq ózderi qurǵan Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń arasyndaǵy kópsalaly mámile, iskerlik baılanystardy bekem qylyp, ózgelerge baýyrlastyqtyń úlgisin kórsete alsa ǵana tarıh júktegen mindetti abyroımen arqalaǵan bolyp shyǵady. Qyrǵyz ben qazaqtyń baýyrlastyǵy - ózgeshe fenomen. Bul tabıǵı birlik-baýyrlastyqty túsinýde, saqtaýda jáne tereńdete túsýde, álbette, lıderlerdiń róli zor bolady. Nuraǵa - alysty boljaı biletin kóregendigimen qazaq-qyrǵyz baýyrlastyǵynyń jańa paraqtaryn ashyp, ony sony bıikterge kótergen Kóshbasshy. Onyń táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda Bishkektegi qyrǵyz fılarmonııasy zalynda qalyń jurttyń aldynda turyp aıtqan: “Men qyrǵyz halqyn qatty jaqsy kóremin. Qazaqstannyń bıligine menen keıin qandaı azamat keledi, osynaý baýyrlastyq-dostyq qatynastarǵa qalaı qaraıdy, ol jaıynda qazir eshteńe deı almaımyn. Qazaq pen qyrǵyzdyń baýyrlastyǵyn túbegeıli bekemdep alýǵa qajet isterimiz bolsa, qazir isteýimiz kerek”, - degen mazmundaǵy sózderi búginde biraz jannyń esinde bolsa kerek. Bul qatardaǵy saıasatkerdiń jaı ǵana aıta salǵan sózi emes edi. Bul shynaıy týystyń, naǵyz Kóshbasshynyń júreginiń túpkirinen shyqqan sóz bolatyn. Shynaıy qazaqtyń sózi edi! Sondyqtan adamdardyń kóńilinde áli kúnge saqtalyp, umytylmaı keledi.
Nuraǵanyń ár qadamy, aıtqan sózi únemi tereńnen tolǵaýymen, negizdiligimen erekshelenip turady. Nuraǵa osy joly da óziniń kósemdigin kórsetti der edim. Nuraǵa shynymen de Kósemdigin tanytty! Onyń bul sheshimi, buıyrsa, kóptegen eldiń jetekshilerine úlgi bolyp, jol kórsetedi dep oılaımyn. Nursultan Nazarbaev osynaý qadamy arqyly óziniń Ortalyq Azııada ǵana emes, álemdegi kóshbasshylyq, adamı abyroıyn asqaqtatty. Sonymen qatar, eliniń de, halqynyń da mártebesin asyrdy. Eń joǵarǵy bılikti óz yqtııarymen jańa býynǵa tapsyryp berýdiń úlgisi boldy. Osy áreketimen-aq qazaq halqynyń rýhyn kóterip, halyqaralyq deńgeıdegi bedelin bıiktetti.
Nuraǵanyń baı tájirıbesi, jetekshilik harızmasy, ulttyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi abyroıy áli de kóp ýaqyt boıy yqpalyn joımaıdy, kerisinshe, onyń kóshbasshylyq erekshelikteri, kósemdik sıpattary, álem saıasatyna qosqan úlesi týrasyndaǵy shynaıy pikirler endi ashyq aıtyla bastaıdy. Nuraǵanyń kósemdigin, lıderlik fenomenin jahanǵa tanytý Ortalyq Azııa oqymystylarynyń mindetteri bolýy tıis dep bilemin. Sonymen birge, qazaq-qyrǵyz áleýmettanýshylary, saıasattanýshylary el ishinen ósip shyqqan Kóshbasshynyń ómir jolyn, lıderlik qasıetteri men tájirıbelerin, atqarǵan qyzmeti men sińirgen eńbegin adamzattyq deńgeıge kóterip, tanytýda belsendilik kórsetýi kerek degen pikirdemin. Nuraǵa – adamzattyń alǵysyna, qurmeti men marapatyna laıyq tulǵa. Muny árqaısymyz bilip, moıyndaýymyz kerek, maqtanýymyz qajet.
Nuraǵamyzǵa zor densaýlyq, qajymas qaırat, uzaq ǵumyr tileımin. Bar bolsyn! Eń joǵarǵy bılikti beıbit jolmen tapsyrǵanyńyz, eń týra joldy kórsetkenińiz úshin, Aǵa, sizge myń taǵzym!
Sýlaıman Kaıypov,
Qyrǵyz Respýblıkasy bilim jáne tehnıka salasy boıynsha memlekettik syılyq ıegeri,
tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor
