Munda eń basty másele demokratııaǵa qol jetkizetin basqarý júıesiniń bolýy. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń óz ókilettigin toqtatý týraly sheshimin osynaý ustanym turǵysynan qarastyrý qajet.
Jasy, tájirıbesi men sińirgen eńbekteri arqyly memleketti uzaq merzimdi maqsattarǵa bastaǵan Nazarbaev taǵy da eshkim kútpegen sátte qyzmetinen ketetinin málimdedi. Saıası salmaǵy memleket aýmaǵynan shyǵyp ketken lıderdiń qabyldaǵan osynaý sheshimi tek Qazaqstan úshin ǵana emes, tutas óńirdiń bolashaǵy men turaqtylyǵy turǵysynan da mańyzdy. О́z basym Qazaqstan basshysynyń mundaı sheshimge kelýi múmkin ekendigi jaıly osydan 2 jyl buryn atap ótken edim. N.Nazarbaevtyń óz qalaýymen, densaýlyǵy jaqsy kezinde qyzmetin jańa býynǵa tapsyryp, esimin tarıhta altyn áriptermen jazdyratyny jaıly oılar aıtqanmyn. Nazarbaevtyń Kóshbasshylyǵy týrasynda jazyp jatqan, jaqyn kúnderi kitap bolyp jaryq kóretin zertteýlerimde muny ashyq aıttym. О́ıtkeni, bul árekettiń alǵysharttar men súıener negizderi bar.
Dálirek aıtqanda, Nursultan Ábishuly qabyldaǵan sheshimniń tórkinin 2017 jylǵy oqıǵalardan izdeýge bolady. Iаǵnı, Qazaqstan basshysy ókilettigin toqtatýǵa qatysty sheshimdi sol kezden bastap josparlaǵan tárizdi. Memleket qurýshy Prezıdent retinde N.Nazarbaev 2017 jyly Konstıtýsııaǵa engizilgen ózgeristerge sáıkes 30-dan astam ókilettigin Parlament pen Úkimetke bergen bolatyn. Eldiń basqarý júıesine úlken ózgeris ákelgen atalǵan sheshimdi qoǵam jetkilikti deńgeıde túsingen joq. Qazaqstanda qýatty prezıdenttik modelden prezıdenttik-parlamenttik basqarý júıesine kóshýdiń irgetasy osylaı qalana bastaǵan edi. Iаǵnı, memleket basshysynyń belgili bir róli saqtala otyryp, ózge bılik tarmaqtarynyń, atap aıtqanda, mınıstrler kabınetiniń, ásirese, parlamenttiń salmaǵy, jaýapkershiligi artatyn, tepe-teńdik pen tejeý mehanızmi meıilinshe jaqsy jumys isteıtin saıası júıe qurý kózdelgen-di.
Nazarbaev - tek Qazaqstan úshin ǵana emes, tutas aımaq turǵysynan qaraǵanda da kóshbasshy tulǵa. Ol óziniń densaýlyǵy múmkindik berip turǵan kezde memleketi pen óńirdiń turaqtylyǵy úshin bılik almasýdyń baqylaý arqyly júzege asqanyn jáne turaqtylyqtyń bekı túskenin qalaıdy. О́zi de «ońaı bolǵan joq» dep ataǵan sońǵy sheshimi eldegi bılik tranzıtiniń aqyrǵy tetigine aınaldy ári Eýrazııa keńistiginde jańa róli bar basqarý modelin qurý múmkindigin usyndy. Ol energoresýrstary mol qazaq dalasyn keleshekte basybútin saqtap turý úshin osyndaı tásilge júginip otyr. Bul ońaı is emes. О́ıtkeni, memlekettiń Reseı, Qytaı tárizdi sýperderjavalardyń ortasynda ornalasýy el ishindegi turaqtylyq pen halyqaralyq tepe-teńdikti únemi nazarda ustaýdy qajet etedi.
Sonymen qatar Nursultan Nazarbaev esiminiń Túrkııada da tanymal ekendigin, brend deńgeıine jetkenin esten shyǵarmaý kerek. Byltyr áleýmettik medıa arqyly jasaǵan bir zertteýimde Túrki álemine qatysty uǵymdardy saraptaǵanmyn. Sol zertteýde Túrki dúnıesindegi eń tanymal esimderdiń biri Qazaqstan Prezıdent Nursultan Nazarbaev ekendigi belgili bolǵan-dy.
Ol sońǵy úsh jylda elindegi sheneýnikterdiń ortasha jasyn tómendetip keledi. Jańa býyn jaıly aıtýy men birneshe aı boıy jastarǵa baǵyttalǵan messedj joldaýy osy bastamasynyń nátıjesi. Iаǵnı, ol el basqaratyn kadrlardy jasartý baǵytynda áreket etip otyr. Endi Qaýipsizdik Keńesi men «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy retinde ózi bastaǵan isti jalǵastyra bermek. Al memleket basqarýǵa kirisken Q.Toqaev elge tanymal, halyqaralyq dárejede ózin moıyndatqan tulǵa. Eger eldiń demografııalyq ahýaly osy bastamalarǵa belgili bir deńgeıde kedergi jasamasa, damý qarqynyn qazirgiden de jedeldetýge túsýge múmkindik alatyn bolady. Ári basqarý júıesi jyldam ózgeredi. Bul ózgerister Nazarbaevtyń alysty boljaıtyn, keń aýqymdy saıasaty ári tikeleı óziniń jón silteýi arqyly júzege asady.
Jalpy, Nazarbaev - ózi basqarǵan 28 jylda el ekonomıkasyn 15 ese ósirgen tabysty saıasattyń arhıtektoryna aınalǵan tulǵa. Menińshe, bul saıasat jalǵasa beredi. Qazaqstan basqarý turǵysynan da, kadrlar býynynyń almasýy jóninen de keleshegine senimmen qadam basatyn kezeńde tur.
Kýrshad ZORLÝ,
professor, Túrkııa
