Sońǵy kezderi osyǵan qatysty qoǵamnyń pikiri ekige jaryldy. Ǵalamtordaǵy aqparat pen qarapaıym adamdardyń alyp-qashpa áńgimesi ekpe saldyrtýdan bas tartatyndardyń sanyn arttyryp jiberdi.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimeti boıynsha, 2014 jyldan beri 14823 adam ekpe saldyrýdan bas tartqan. Atap aıtsaq, 2014 jyly – 2971, 2015 jyly – 5412, 2016 jyly – 1302, 2017 jyly – 3188, 2018 jyly 1950 adam vaksınaǵa qarsylyq bildirgen. Bas tartý jaǵdaıy boıynsha basym úlesti Almaty oblysy alyp otyr.
Mınıstrliktiń bergen málimetine qaraǵanda, elimizde jyl saıyn 5 mıllıonǵa jýyq adam ekpe saldyrsa, onyń 1,3 mıllıony – balalar. Al Elbasynyń qatysýymen ótken «Nur Otan» partııasynyń HVIII sezinen soń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi vaksına jasaý kólemin 1,5 esege arttyrýdy kózdeıdi. Vaksına egilgendegi sátsizdik 2018 jyly jalpy sanǵa shaqqanda 0,05%-dy quraǵan. Búginde Qazaqstanǵa Fransııa, Belgııa, Úndistan, AQSh, Koreıa, Reseı elinen DDSU-nyń talaptaryna jaýap beretin vaksınalar ákelinedi.
Din men ekpeniń
qatysy qansha?
Qoǵamda sondaı-aq «din ustanatyn musylmandar ekpege qarsy» degen kereǵar pikir qalyptasqan. QMDB Pátýa bóliminiń meńgerýshisi Sansyzbaı Qurbanuly din ustanbaıtyndardyń arasynda da qarsylardyń kóptigin, bas tartqandardyń óz argýmenti bar ekenin aıtady. «Bárin dinge aparyp telýdiń qajeti joq. Bas tartyp jatsa, árkimniń óz dáleli bar. Din ǵylymǵa qarsy emes», deıdi ol. Osyǵan qatysty meshit jamaǵatyna saýalnama júrgizgenimizde, qoldaǵandar da, qarsy pikir bildirgender de kezdesip jatty. Ekpege qarsylardyń negizgi dáleli – egilgen soń aýrýǵa shaldyqqan tanystary men ǵalamtor arqyly alǵan negizsiz málimet bolyp shyqty.
Saltanat ShYNÁDIL,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimeti boıynsha, 2014 jyldan beri 14823 adam ekpe saldyrýdan bas tartqan. Atap aıtsaq, 2014 jyly – 2971, 2015 jyly – 5412, 2016 jyly – 1302, 2017 jyly – 3188, 2018 jyly 1950 adam vaksınaǵa qarsylyq bildirgen. Bas tartý jaǵdaıy boıynsha basym úlesti Almaty oblysy alyp otyr.
Mınıstrliktiń bergen málimetine qaraǵanda, elimizde jyl saıyn 5 mıllıonǵa jýyq adam ekpe saldyrsa, onyń 1,3 mıllıony – balalar. Al Elbasynyń qatysýymen ótken «Nur Otan» partııasynyń HVIII sezinen soń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi vaksına jasaý kólemin 1,5 esege arttyrýdy kózdeıdi. Vaksına egilgendegi sátsizdik 2018 jyly jalpy sanǵa shaqqanda 0,05%-dy quraǵan. Búginde Qazaqstanǵa Fransııa, Belgııa, Úndistan, AQSh, Koreıa, Reseı elinen DDSU-nyń talaptaryna jaýap beretin vaksınalar ákelinedi.
Dári-dármektiń bári em be?
Jeńil-jelpi aýrýǵa dári-dármek izdep, aıyǵýǵa asyǵatyndar barshylyq. Tipti bas aýyryp, baltyr syzdasa da, dárihanaǵa júgiretinimiz ras. Aýyryp emhanaǵa jol túse qalǵan jaǵdaıda dári-dármekti qajetinshe jazyp berip jatady. Dáriger qandaı dári ishý kerektigin aıtyp bermese, kóńilimiz kónshimeı, emhanadan kúpti bolyp shyǵamyz. Qazir gepatıt, qyzylsha syndy juqpaly aýrýlarǵa qarsy ekpe saldyrmasa da, tumaýǵa qarsy vaksına ekkizip jatatyndar bar. Al aq jeleńdiler, kerisinshe, tumaýǵa shaldyǵyp, bas aýyrǵan jaǵdaıda áýeli aǵzanyń ózi kúresýine múmkindik jasaý keregin alǵa tartady. Bul týraly Ana men bala densaýlyǵy Ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń dárigeri, professor, ımmýnolog Rafaıl Rozenson: «Eger tumaýǵa shaldyqsańyz, dári-dármekke júginýdiń qajeti joq. Organızmge aýrýmen kúresýge múmkindik berý kerek. Eger aǵza ózi kúresse, keleside ol aýrý túrinen jeńil ótedi», deıdi. Dáriger, sondaı-aq oryndy-orynsyz antıbıotıkke júginýdiń de zııan ekenin aıtady.
Ekpeden sep bolmasa kim kináli?
R.Rozenson ekpeniń júz paıyz paıdaly ekenin aıtty. «Sońǵy ýaqytta adamdar ǵalamtordan oqyp alǵan aqparǵa senip, ekpeden bas tartyp jatyr. Al shyn máninde, mundaǵy sátsizdik mıllıonǵa shaqqanda bir adamnan keledi. Bizge keletin vaksınanyń bári tekseristen ótedi», deıdi ol. Al egilgen soń demikpe bolǵan, ártúrli aýrýǵa shaldyqqan adamdarǵa qatysty ne aıtamyz? Munyń basty sebebi – ekpe salý barysyndaǵy salǵyrttyq. Mamandar aýyryp turǵan ne jaqynda ǵana aıyqqan adamǵa vaksına egýge bolmaıtynyn qatań eskertýi kerek. Din men ekpeniń
qatysy qansha?
Qoǵamda sondaı-aq «din ustanatyn musylmandar ekpege qarsy» degen kereǵar pikir qalyptasqan. QMDB Pátýa bóliminiń meńgerýshisi Sansyzbaı Qurbanuly din ustanbaıtyndardyń arasynda da qarsylardyń kóptigin, bas tartqandardyń óz argýmenti bar ekenin aıtady. «Bárin dinge aparyp telýdiń qajeti joq. Bas tartyp jatsa, árkimniń óz dáleli bar. Din ǵylymǵa qarsy emes», deıdi ol. Osyǵan qatysty meshit jamaǵatyna saýalnama júrgizgenimizde, qoldaǵandar da, qarsy pikir bildirgender de kezdesip jatty. Ekpege qarsylardyń negizgi dáleli – egilgen soń aýrýǵa shaldyqqan tanystary men ǵalamtor arqyly alǵan negizsiz málimet bolyp shyqty.
Ekpege balama bar ma?
Adamdardyń kóbi kók tútin býdaqtaǵan qalaǵa aǵylǵan, uzaq kún keńsede otyratyn qazirgi zamanda juqpaly aýrýmen vaksınasyz kúresý qıyn. Bir ekpe 20 kúndik fızıkalyq jattyǵýdyń áserindeı ekenin aıtady. О́kinishtisi sol jeńildiń astymen, aýyrdyń ústimen júrip, kúndelikti jattyǵýmen aınalysýdan góri, dertten dári arqyly emdelgimiz kelip turatyny ras. Tipti búginde aryqtaý úshin túrli preparat paıdalanatyndardy kórip júrmiz. Taza sý men tabıǵı ónim – aýrýǵa shaldyqpaýdyń birden-bir kepili. Buǵan qatysty «Jas-Aı» medısınalyq ortalyǵynyń dırektory Jasan Zekeıuly: «Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń arnaıy ekologııalyq zertteý departamentiniń mamandary álemniń barlyq elinde ınfeksııalyq aýrýlardy zertteýden ótkizgen. Qorytyndy boıynsha, balalardy túrli ınfeksııadan qorǵaý úshin vaksınanyń kómegine júginbeı-aq, taza sý, sapaly as-aýqatpen tamaqtandyrý arqyly túrli juqpaly aýrýmen kúresýge bolatynyn dáleldedi. Ári bul ǵalymdardyń aıtýlarynsha, vaksınaǵa qaraǵanda áldeqaıda arzan, sondaı-aq óte tıimdi», deıdi. Demek, isher as pen dene jattyǵýlaryna jetkilikti mólsherde kóńil bólý – emhana esigin qaqpaýdyń negizgi joly. Osy oraıda «aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» degen babalarymyzdyń ósıetin qaperde ustasaq, utylmaspyz.Saltanat ShYNÁDIL,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti
