Biz bir árip úshin qalaı kúrestik?

Uıyqtap jatqanmyn. Telefon shyldyry oıatty. Ushyp turdym. Trýb­kany kóterip, qulaqqa tosa bergende-aq tanys daýys es­til­di. Úninen abyrjýshylyq baıqa­la­dy. Jyldamdatyp, asyǵys sóıle­gen­dikten, kansha oılansam da kim ekenin ajyrata almadym. Sálem-saýqattyń rásimin de jasamady. О́z oıyn birden tókti.

Uıyqtap jatqanmyn. Telefon shyldyry oıatty. Ushyp turdym. Trýb­kany kóterip, qulaqqa tosa bergende-aq tanys daýys es­til­di. Úninen abyrjýshylyq baıqa­la­dy. Jyldamdatyp, asyǵys sóıle­gen­dikten, kansha oılansam da kim ekenin ajyrata almadym. Sálem-saýqattyń rásimin de jasamady. О́z oıyn birden tókti.

– Sultanǵalı, erteń koman­dı­rovkaǵa ketýshi edim. Búgin tústen keıinnen bastap mazam ketti. Ortalyq Komıtettegi bir tanysyma telefon shalyp edim. Ol eshbir qazaqtyń oıyna kirip-shyqpaıtyn tosyn habar jetkizdi. Sender jýrnalıstik post quryp, kúnde televızııadan habar berip, qurylys barysyn ekrannan kórsetip júrgen bıik taýdaǵy Medeý kompleksi bar emes pe? Sonyń atalýyn «Medeo» dep ózgertkeli jatqan kórinedi…

Osy sátte ǵana uıqym shaıdaı ashyldy. «Me-de-o, Me-de-o, Me-de-o…» dep ishteı kúbirleı berdim. Trýbkada sóılep turǵan adamnyń kim ekenin endi ǵana tanyǵandaımyn.

– Máke, siz ekensiz ǵoı. Úıge telefon soqpaýshy edińiz. Úı ishińiz aman ba?..

– Sultanǵalı, bári aman. Tek «Medeý» sóziniń «Medeo» bolyp bara jatqany jaman. Osy ataýdy estigen boıda SK-daǵy biraz tanystarymmen telefon arqyly sóılesip, bulaısha ózgertýdi kim bastaǵanyn da anyqtaǵandaı boldym. Seniń áriptesiń kórinedi. Sen meni tyńda. «Osy sóz úshin renishterin burynǵydan da tereńdetip alar», dep onyń at-esimin aıtqym kelmep edi. Bala emessiń. Júz shaıyspa. Ol tek usynys jasaý­shy ǵana. Jer-sý ataýyn ol emes, Ortalyqtaǵy dókeıler bekitedi. Sondyqtan…

– Ortalyqtaǵylar osylaı uıǵarsa jáne, Máke, siz sııaqty asa bedeldi azamattar óz pikirin ótkize almaı jatsa, sizdermen salystyrǵanda men kimmin sonshalyq?! Meniń sózime kim qulaq asa qoıar deısiń.

– Durys aıtasyń. Biraq sen bul iske basqa jaǵynan kirisýiń kerek. Osy sózdi arqaý etip, sport habarlaryńda retin keltirip, jıi-jıi aıtyp, kórermenderdiń nazaryn aýdarsań deımin. Tek óziń ǵana aıta bermeı, habarǵa qatysqan adamdarǵa suraq berip, «Osy durys pa?» de. Sport jankúıerleriniń pikirin sura! Kóshe júrginshilerinen ıntervıý al. Medeý kompleksine baryp, sondaǵy qazaq jumysshylary men qyzmetkerlerinen sóz tart. Sport mamandary bul ataý­dy qalaı qabyldar eken? Olarǵa da oı sal. «Medeý» deý kerek pe, álde «Medeo» degenimiz durys pa? dep suraqty tótesinen qoı. Stadıon ataýy áli resmı túrde bekigen joq. Jurt «Medeý» ataýynyń «Medeo» bolyp ózgerýine qarsylyq bildirip jatsa, ortalyqtaǵylar raıynan qaıtar. Osydan basqa amal qalǵan joq. Túsindiń be? Sen muny partııalyq tapsyrma dep uq!..

– Men kommýnıst emespin ǵoı.

– E, onda tipti jaqsy! Saǵan partııalyq pále-jala jýymaıdy. Sýdan qurǵaq shyǵasyń.

Bul Mıftaq aǵaı edi. Jantıkın. Ortalyq Komıtettiń úgit-nasıhat bóliminde uzaq jyl qyzmet atqardy. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Orden, medaldarmen marapattalǵan. Kópshil. О́zi sonshalyq áńgimeshil. Orys tilinde aıtylatyn anekdotqa júırik. Ol ony bir bastasa, sol jerge jurt tez jınala qalady. Mıftaq aǵanyń daýys yrǵaǵy sondaı áńgimege laıyqty. Jurt qyran-topan kúlip jatqanda ózi tek ezý tartady da qoıady. Qashan kórseń de kóz janarynyń kúlimsirep turǵanyn ańǵarasyń.

Men Mákeńdi buryn syrttaı ǵana tanıtynmyn. Kenjebolat Shalabaev Ortalyq Komıtetten Qazaq teleradıo komıtetine tóraǵa bolyp aýysqannan keıin arada bir jyl óter-ótpesten osy Mıftaq Jantıkındi radıoǵa shaqyrǵan. Sol kezden bastap bilemin. О́zi sport jankúıeri. Ásirese, fýtbol men dopty hokkeıdi unatady. Reportajdardyń qazaqsha júrgizilýin pármendi qoldaǵandardyń biri osy Mıftaq aǵaı. «Olaı sóıleme, bylaı sóıle», dep aqyl-keńes beredi. Aldyn ala kelisken ǵoı dep oılaımyn. Mıftaq aǵaıǵa K.Shalabaevtyń birden jańa jumys júktepti. Máskeýdegi «Maıak» radıosy sııaqty «Shalqar» baǵdarlamasyn ashyp, sony basqarasyń degenge uqsaıdy.

Kenjebolat óte aqyldy, óte isker kisi edi. Ol «Shalqar» baǵdarlamasyn ashý arqyly sonyń esebinen aýyldyq jerge taratylatyn qazaq tilindegi habarlardyń kólemin ulǵaıtpaq bolǵan. Muny ózi ashyp aıtpasa da ujymdaǵy qaradomalaqtar astaryn sezip, Kenjebolat aǵany ishteı jaqsy kóre bastady. Shynynda da, K.Shalabaevtyń ultjandylyǵy ózgeshe edi ǵoı. Onyń tusynda tele-radıoda qazaqylyqqa qatysty bir jańa ıdeıa týyndasa, ol ony birden qoldaı qoımasa da, birte-birte júzege asyratyn. Áýeli radıoda, sodan arada bir jyl ótken soń teledıdarda arnaıy bólim ashyp, buryn tek bir tilde – orys tilinde berilip, qulaq sińisti bolyp qalǵan sport habarlaryn qazaq tilinde sóıletken osy K.Shalabaev edi.

Bastyǵynan tapsyrma alǵan Mıf­taq Jantıkın Máskeýge jıi barǵysh­tady. Ortalyq radıodaǵy «Maıak» baǵdar­lamasynyń is-tájirıbesin tereń zerttep, sonyń qazaq tilinde berilýiniń úlgisin jasady. Kazirgi «Shalqar» sol Mıftaq aǵanyń joba-josparynan bastaý alǵanyn umytpaýymyz kerek. Kenjebolat aǵa «Shalqar» baǵdarlamasyn qaz turyp ketkenge deıin nazardan tys qaldyrmady. Lezdeme saıyn ózi sóılep, baǵ­dar­la­manyń jetistik jaǵyna aıryqsha toqtalatyn.

Mıftaq aǵaı eki tilge de sýdaı. Sodan ony Brejnev tusynda ótken bir sezge kúlli Qazaqstannyń jýrnalısteri atynan habar berip turýy úshin biregeı etip Máskeýge jiberdi. Átteń, naq osy tusta Mákeń masqara boldy. Estýimizshe, Polsha jýrnalısterimen dastarqan basyndaǵy áńgimede «biz soǵysta Polsha jerin kerzi etikpen taptap óttik…» degenge uqsaıdy. Sony kek tutqan Polsha jýrnalısteri sezdiń prezıdıýmyna resmı túrde narazylyq hat túsiredi. Osyny jeleý etip sezdiń basy-qasynda júrgen KOKP Ortalyq Komıtetiniń sheneýnikteri Mákeńdi 24 saǵattyń ishinde Máskeýden ketýge májbúrleıdi.

Sol tustaǵy Almatyda órbigen ósek-aıańǵa qulaq túrseń, tipti qorqynyshty. Ol kezdegi partııa sezderi 5-6 kúnge sozylatyn. «Sezd bitken soń máselesi Qazaqstan Kompartııasynyń Ortalyq Komıtetinde qaralady eken… Partııa bıletin alady eken… Sottaıdy eken… Jer aýdarýy da múmkin… Baıǵusqa qıyn boldy ǵoı… Taıaqtyń bir ushy Kenjebolat Shalabaevqa da tıetin shyǵar. Ol tóraǵalyqtan túsip, partııalyq jazasyn alady, árıne…» degen gý-gý áńgime uzaqqa sozyldy. Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń kóptegen qyzmetkerlerimen, ásirese, birinshi hatshy Dinmuhamed Qonaevtyń jeke ózimen óte jaqsy, adamı qarym-qatynasta bolǵan Kenjebolat aǵa sol tusta ózin umytyp, Mıftaqty qorǵap, arashaǵa túskenin ujymdaǵy qulaǵy túrik azamattardyń bári aıtyp júrdi. Aqyry, Mıftaq aǵa qanquıly jazadan aman qaldy. Kenjebolat aǵa da qyzmetin jalǵastyra berdi.

Osyndaı qıyn-qystaý sátte K.Sha­la­baev adamgershiliktiń taǵy bir úlgisin kórsetti. «Qaýip-qaterden qutyldyń. Endi jumysqa shyq!» demeı, óziniń dostyq peıilin bildirip, Mıftaq aǵany qyzmetine kirisýge birden shaqyrmaı, psıhologııalyq jaǵynan qalpyna kelýi úshin (Kenjebolat aǵanyń maǵan da dál osyndaı jaqsylyǵy bolǵan) eki-úsh aı úıden shyqpaı otyrýyna jaǵdaı jasady.

Gý-gý, dý-dý áńgimeniń bastapqy serpini semip, sezd qararlarymen qarýlanǵan jurt eńbekke qyzý kirisip jatqan kúnderdiń birinde Mıftaq aǵaı qyzmet úıiniń syrtqy esiginen kirip keldi. Onyń sol sáttegi reńin kórseń. О́ń joq, tús joq, sup-sur. Buryn qara torynyń ádemisi edi. Beti ájim syzyqtarynan ada bolatyn. Endi jaǵy solyńqy, qabaǵy túsińki. Kináli adamdaı beısharalyq kúı keshkendigi kórinip tur. Burynǵydaı jarqyn minezin tanytqysy keletin-aq sııaqty. Sonyń ózinde qymsynǵany baıqalady. Mıftaq aǵanyń sol kezdegi júdeý de aıanyshty keıpi áli kúnge deıin kóz aldymda.

Partııanyń aldynda qııanaty bar dep shettetpeı, oǵan jurt buryn­ǵysynsha baýyrmaldyq, izgi iltıpattyq tanytty. Ujymnyń ózine degen ystyq yqylasyn sezingen Mıftaq aǵaı baıaǵy qalpyna tez keldi. Endi, mine, birinshi ret maǵan telefon shalyp, óziniń naǵyz ultjandylyǵyn ańǵartyp otyr.

– Sultanǵalı, sportty teledıdardan kóretin jankúıerlerdiń bárine birdeı unamasyń anyq. Biraq olar seniń ana tilimizde sóılegenińdi qoldaıdy. О́z úlesińdi – qazaq úlesin talasyp alyp júrgenińdi túsinedi. Myna «Medeý» degen sózdi «Medeo» dep ózgertýge qatysty jurttyń qarsy pikir bildirýi seniń ulttyq ustanymyńa dóp keledi. Sol sebepti saǵan da arnaıy habarlasyp jatqanym ǵoı. Tereń túsin! – dep aıaqtady Mıftaq aǵa telefondaǵy sózin.

Men qaıbir syr saqtaǵysh adammyn. «Mıftaq aǵaı issaparǵa keter aldynda telefon soqty» demesem de, bıik taýdaǵy muz aıdyny kesheniniń resmı ataýy «Medeo» bolyp ózgeretinin, osylaı atalýyna áriptesimniń edáýir yqpal etkenin kezdesken tanystaryma aıta bastamaımyn ba, jerden jeti qoıan tapqandaı.

Medeý qurylysyna jýrnalıster de eleýli úles qosty. Olar ondaǵy jumys barysyn gazetterde jazdy, efırde áńgimeledi. Al biz, teledıdar qyzmetkerleri, bul iske tipti basqa sıpatta bilek túre kiristik. Sport redaksııasy Medeýde kommentatorlyq beket (post) qurdy. Bul bastamany kótergen jáne pármendi uıymdastyrǵan, obaly ne kerek, Vladımır Davydovıch Tolchınskıı edi. Arnaıy operator bólindi, kólik bólindi. Alǵashqy kúnderi sátsizdikke ushyradyq. Bıik taýǵa kóterilgende operator Koptevtiń qan qysymy artyp, murnynan qan ketti. Jazda qatynaý qıyn emes edi. Qysta, ásirese, aıazdy kúnderi jeńil kólik taıǵanaqtap, taýǵa shyǵý ońaı bolmady. Teledıdar basshylary ony da sheship berdi. Sóıtip, túsirilgen sıýjetti kún saıyn kórsete otyryp, Medeý qurylysynyń barysyn áńgimeledik. Mamandar shaqyryp sóılettik. Arnaıy habar jasap, muz aıdynynyń tarıhyn qozǵadyq. Ol kezde Medeýdiń atyn ózgertý eshkimniń de oıyna kirip-shyqqan joq-ty.

Qurylys aıaqtaldy. Onda konkıden tuńǵysh ret Eýropa chempıonaty ótkiziletin boldy. Mine, naq osy tusta stadıondy qalaı ataý jóninde Ortalyq Komıtette sóz bolǵanǵa uqsaıdy. Úgit-nasıhat bóliminiń meńgerýshisi (esimi jadymda joq): «Medeý» degen kim ózi? Revolıýsıoner bolmasa, qoǵam, partııa qaıratkeri bolmasa, ony dáripteýdiń ne qajeti bar? Ári aıtýǵa da aýyz jýyspaıdy eken…», depti-mis. Sony estigen Tolchınskıı «Medeo» desek qaıtedi? Esh múdirmeı jeńil aıtylady. Sheteldikterge de ońaı dese kerek aqylgóısip. Osyǵan kelisken Ortalyq Komıtettiń úgit-nasıhat bólimi «Medeý» kesheniniń mańdaıshasyna osy sózdi «Medeo» dep úlken árippen jazyp qoıýǵa ruqsat beredi. Mıftaq aǵaı muny dál sol kúni estıdi. Sóıtip, dabyl qaǵady.

Men Vladımır Davydovıchti buryn ustaz tutatynmyn. Ol – óz isine óte jetik maman. Búkilodaqtyq dárejedegi fýtbol tóreshisi, Daýysy efırde taza da tunyq, ashyq ta aıqyn estiledi. Sózi jatyq. Kóz aldynda bolyp jatqan alańdaǵy kórinisterdi dál jetkizedi. Buryn tek bir tilde–orys tilinde reportaj berilgendikten, Tolchınskııdi sport jankúıerleriniń bári tanıtyn, bári jaqsy kóretin. Men áý basta odan kóp úırendim. Onyń ár sózine den qoıýshy edim. Biraq álgindeı oǵash bas­tamasyn – «Medeýdi» «Medeo» dep ózgertý týraly usynys jasaǵanyn estigende, qatty qapalandym. Qazaqta «Bir qaryn maıdy bir qumalaq shiritedi» degen maqal bar. Ony jaqsy kórýim, pir tutýym endi tumandana bastady. Buryn qazaq kadrlarynyń sportta óte azdyǵyna qatysty áńgime órbigende, qazaq tilindegi sport habarlary onyń tikeleı aralasýymen, esh sebepsiz baǵdarlamadan túsip qalyp jatqanda ashynyp, qyzylkeńirdek bolyp qalatynymyz bar-dy. Sondaıda ulttyq qanyń tasıtyn. Namysqa tyrysatynsyń. Biraq ony kek tutpaı, peıilimiz tep-tez shaıdaı ashylyp kete baratyn. «Munyń bári kúndelikti qyzmetimizge baılanysty pikir talasy ǵoı…», degendeı oıǵa kelip, ózimniń albyrttyq órýimdi tejep júretinmin. Alaıda, buryn ańǵarmaǵan olqylyqtar endi kózge túsip, qoıýlana berdi. Eń bastysy, jergilikti ult ókilderimen qanshama syrttaı tatý-tátti bolyp júrse de, qazaq tilin jek kóretindigi meni tańǵaldyrdy. Onysyn ashyp aıtpasa da, «Sport habarlaryn, ásirese, sport reportajdaryn qazaq tilinde berýdiń qajeti joq. Qazaqtar orys tilin jaqsy túsinedi, jaqsy biledi. Sondyqtan reportajdardy Lenın tilinde, Pýshkın, Tolstoı tilinde júrgizýdi qoldaýlaryń kerek…», degen pikirin lezdemelerde aıtqanymen qoımaı, kez kelgen tanys, dos-jarandarynyń qulaǵyna quıatyndyǵy sezildi. Osyndaı pikir qozǵaǵan «domalaq» hattar jıi keletin boldy. Tipti Frýnze (qazirgi Bishkek) qalasynan da tústi (sonyń biri áli kúnge deıin qolymda saqtaýly).

Mundaı aıla-sharǵyǵa da mán bermes edim, eger áriptesimniń ulttyq tilge qatysty ǵaıbat sózderi ispen dáleldenip jatpasa. «Almatydaǵy ortalyq stadıonǵa Qajymuqan atyn bereıik» dep másele kóterip, gazetke materıal daıyndadyq. Onyń da jolyn kesti. 1966 jyly jasandy muzy bar sport saraıy iske qosylǵanda da Qajymuqannyń atyn taǵy eske aldyq. Oǵan da tosqaýyl qoıǵany qulaǵymyzǵa jetti. Biraq ol bul joly qıynnan jol tapty. Sport saraıyn «Oktıabrdiń 50 jyldyǵy atyndaǵy» dep ataýdy usynyp, maquldatty. Bul 1967 jyly atalyp ótken Keńes Odaǵynyń 50 jyldyǵyna saıma-saı, tustas keldi de, birden jurttyń aýzy jabyldy.

«Mundaı is-shara Vladımır Davydovıchtiń quzyryna enbeıdi ǵoı», der keıbireýler. Iá, solaı. Biraq qazaq tiline jany ashymaǵany anyq. О́zi sútten aq, sýdan taza bolsa bir sári ǵoı. Efırge otyryp, kez kelgen s­tatıstıkalyq derekti esh oılanbas­tan, qalaı bolsa solaı aıta salatyn. Buryn ondaıyn baıqasam da, asa mán bermeıtinmin. Endi sezgen boıda týra betine aıtýdan tartynbadym. Sypaıylap túzetkenim reportaj kezinde talaı ret efırge ketti. Ony jurt osy ýaqytqa deıin umytpaı aıtyp júr. Syndy kim unatýshy edi, táıiri! Kıkiljiń qaspaqtalyp, qalyńdaı tústi. Mine, naq osy shaqta «Medeý» sózin «Medeo» dep ataýdy usynyp, Ortalyq Komıtettegi tanystaryna maquldatyp jiberdi. Biz qanshama shyryldadyq, kúńirendik. Qazaq tilin qorǵaımyz dep júrip, ashý-yzamen artyq-kem sóz aıttyq.

Sol tusta kóp sózdikti paraqtadym. Ár salany qamtıtyn 100-ge jýyq sózdik-kitap satyp aldym. Men ózge jýrnalısterge uqsamaımyn. Qansha degenmen, til-ádebıet fakýltetinde oqydym ǵoı. Jáı qatardaǵy stýdent emes, Abaı atyndaǵy stıpendıatpyn. Tildi túp-tuqııanyn qaldyrmaı, jeti atasynan bastap qaýjaıladym. Qazaqstannyń til mamandary jazǵan kitaptardy bylaı qoıǵanda, esimderi álemdik lıngvıstıkada qurmetpen atalatyn Malov, Efremov, Vınogradov, Radlov, Chıkovavo, Trofımov sııaqty ǵulamalardyń eńbekterine kóz júgirttim. Sondaǵy oqyǵandarym áser etkeni anyq, «Orys tili – ımperııa tili. Ol sany az ulttyń tilin jutyp qoıady», deımin. Jýrnaldan ne «Izvestııa» gazetinen oqysam kerek, bir grýzın ǵalymynyń «Orys tiliniń enýi osy qarqynda júre berse, grýzın tili 250 jylda joıylady», degenin de tilge tıek etemin. «Qazaq tili – baı til. Onyń sınonımdik qatary mol», deımin. «Sizder san jaǵynan az ulttyń sózderin qadirleýdi umyttyńdar!», dep jeke áńgimede áriptesimniń betin qaıtarǵan bolamyn.

Osyndaı dálelderim oǵan jaǵa qoısyn ba?! «Ultshylsyń!», deıdi qarsylyǵyn saıasatqa buryp. Bul sózden sol kezdegi ákim-qaralardyń bári qorqatyn. Men ony shovınıssiń deýge batylym barmaıtyn. О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary «ultshyl» degen sózdiń jańa sınonımdik syńary tildik qorǵa qosyldy. Ol «ultjandy» degen sóz. Men endi «ultjandymyn» dep qorǵandym. Áriptesim buǵan da qaımyqpady. Sáti túskende, ásirese, qazaq tiline qatysty pikir talasy órbigende meni tobyqtan qaǵýdan tartynbady.

«Qazaq tilinde «o»-men aıaqtalatyn birde-bir sóz joq. Siz bizdiń tildiń ishki sıpatyn bilmeı, ony ózge tildiń yńǵaıyna burasyz», deımin ashýǵa býlyǵyp. Osynyń bári toǵysyp, endi Medeýdiń «Medeo» bolyp ózgerýine kelip tireldi.

Bir ókinishtisi, tilge qatysty órbigen osy daý-damaıda men keıde jalǵyz shyryldaǵandaı kúı keshtim. Ras, lezdemelerde bar orysshamdy sarqa paıdalanyp, ádep saqtap, jaılap sóılesem, kabınettegi pikir talasynda daýys kótergen kezim bolǵan-aq shyǵar. Bir ǵajaby, sondaıda ózgeler únsiz. Áriptesim óz oıyn dáleldep, orys tiliniń qudirettiligin basa aıtyp, qazaq tilin túkke turǵysyz etip jatsa da, tipti «Qarataev – ultshyl» dep jatsa da onyń aýzyn eshkim jappady, japqysy da kelmedi. «Joq, sen qatelesesiń!» dese, qazirgi kózi tiri áriptesterim aıtsynshy. Men olarǵa renjimeımin. Kommýnıstik zaman ǵoı. Qyzmettesterdiń, ásirese, basshylardyń deni osy partııaǵa múshe. Olar 30-jyldardaǵy qýǵyn-súrgindi bastan keshirmese de, onyń sýyq yzǵaryn menen góri kóbirek sezindi. Saıasatqa qatysty áńgime órbise, daý-damaı týyndasa, «Ash páleden qash pále» degendi oıǵa perdelep, únsiz qalady. Al jıyn aıaqtalyp, syrtqa shyqqanda, kabınettegi pikir talasy saıabyrsyǵanda, ońasha qalǵanda olar qoldaǵan bolyp, qaısybiri arqamnan qaǵyp, qolymdy qysyp, «Jaqsy aıttyń! О́te durys aıttyń!», desedi qolpashtap. Men soǵan máz bolyp kete baramyn.

Qazaq tilinde «Áńgimeden áńgime týyndaıdy» degen máteldik sóz tirkesi bar. «Medeoǵa» qatysty pikir talasy osylaı julqysyp, osylaı beldesti. Synbadyq, tize búkpedik, tek maıystyq. Sol tusta kúle qarap, «Qaı jeńgeniń meniki!» degendeı syńaı tanytqandar da boldy. Olar ana tilinde taza sóılep, taza jazatyn, bilikti, bilimdi bolsa da qazaq tiliniń joǵyn joqtamady. Tilge qatysty kez kelgen jaǵymsyz kóriniske kónbistik tanytty. Bul úshin áriptesterińdi kinálaı almaısyń, árıne. Sebebi, zaman solaı. Tipti Vladımır Davydovıchti sol kommýnıstik zaman týǵyzyp, tárbıeledi. Ol qazir aramyzda bolsynshy. Sóz joq, qazaq tiliniń memlekettiligin qoldar edi. О́zge áriptesterim de sol kezdegideı jaltaq kóz bolmas edi. Al biz Mıftaq Jantıkın aǵanyń bir aýyz sózin qoldap, dýyldadyq, shýyldadyq. Bir árip úshin osylaı kúrestik.

Sol kúresimizge Táýelsizdik núkte qoıdy: 1976 jyldan 1991 jylǵa deıin 15 jyl qaspaqtanǵan «Medeo» jazýy bıik taýdaǵy stadıonnyń mańdaıynan súrtilip tastaldy. Shúkir delik.

Osyndaıda qazaq tiliniń bir jurnaǵy úshin qalaı kúreskeniń de eske túsedi eken. Ony keıinge qaldyralyq.

Sultanǵalı QARATAIULY,

qazaqtyń tuńǵysh sport kommentatory,

Qazaqstan sportynyń qurmetti qaıratkeri.

Almaty.