Prezıdent osy saparynda aımaqtaǵy mektepterdiń jaǵdaıyn jaqsartýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 15,4 mlrd teńge qarjy bólingenine qaramastan máseleniń ótkir turǵanyn synaǵan bolatyn. Alaıda, oblystaǵy apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdiń ornyna jańadan bilim oshaqtaryn salýǵa taǵy da 29 mlrd teńge qarjy qajet eken.
- Biz oblystaǵy mektep jetispeýshiligin sheshý úshin jumys isteýdemiz. Biraq, aımaqtaǵy demografııa qarqyny biz oılaǵannan asyp túsip, óńirdegi áleýmettik nysandarǵa suranysty arttyryp otyr. Mysaly, oblys aýmaǵynda jyl saıyn 50 myńǵa jýyq bala týsa, ár oqý jylynda 40 myńnan astam bala 1-synypqa barady. Demek, apatty jaǵdaıda turǵan jáne 3 aýysymmen oqytyp jatqan mektepterdi kúrdeli jóndeýden ótkizý men jańadan salýǵa bólingen qarjymyz azdyq etip otyr. Aldaǵy bir-eki jylda oblysta 14 mektep jańadan salynady. Biraq, suranys boıynsha taǵy 20 mektep salýymyz kerek – degen edi Prezıdent aldynda aqtalǵan oblys ákimi Amandyq Batalov.
Jalpy, ótken jyly Almaty oblysynda toǵyz mektep salynyp, 30 nysan kúrdeli jóndeýden ótipti. Onyń ishinde 3 aýysymdy mektepterdiń qataryn azaıtý maqsatynda aýyldarda tórt mektep jańadan salynǵan. О́kinishke qaraı, óńirde oqýshylardyń ómirine qaýip tóndiretin áli de 34 mektep esepte tur. Qazir bul bilim oshaqtarynyń toǵyzyn qaıta salý úshin respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten 4,7 mlrd teńge qarjy bólingen. Buıyrsa, onyń altaýy bıylǵy oqý jylynda paıdalanýǵa berilmekshi.
Osy jerde mektep jetispeýshiligi Almaty qalasy mańyndaǵy aýdandarda anyq seziletinin aıtýymyz kerek. Qazirgi tańdaǵy ýrbanızasııa úderisi men ishki mıgrasııanyń artýy megapolıs mańyndaǵy eldi mekenderdiń turǵyn sanyn tipten kóbeıtip otyr. Mysalǵa, oblystyń Ile, Qarasaı, Talǵar aýdandary qonystanýshylardy áleýmettik qyzmet kórsetý nysandarymen qamtyp úlgermeı jatyr. 3 aýysymdy mektep pen synyp kabınetteriniń jetispeýshiligi de osy aýdandarda ótkir tur. Al Sovet odaǵynan muraǵa qalǵan mektepterdi kúrdeli jóndeý ótkizip úlgermeı jatqan atqarýshy bılikti mindetti bilim alý jasyna jetken bala sanynyń kúrt artýy tipten «eseńgiretip» tastaǵandaı.
Jaqynda «Egemen Qazaqstan» gazeti aýyl mekteriniń jaǵdaıyna alańdaýshylyq bildirip, arnaıy maqala jarııalaǵan bolatyn. Osy maqaladan keıin bizge Talǵar aýdany Keńdala aýylyndaǵy № 38 jalpy bilim beretin mekteptiń qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi Ǵabıt Daıynov habarlasyp, ózi jumys isteıtin mekteptiń apatty jaǵdaıy jaıly aıtty.
- Bizdiń mektep Almaty oblysy, Talǵar aýdany, Keńdala aýylynda ornalasqan. Bul mekeme áýelgide mektep emes, aýyldyń keńsesi retinde salynǵan eken. Odan keıin balabaqsha ǵımaraty bolypty. 1993 jyly aýdan ákimniń qaýlysymen mektepke beriledi. Ol kezde Keńdala aýylyndaǵy jalǵyz mektep eken. Keıinnen halyq sanynyń arta túsýine baılanysty 600 oryndyq taǵy bir mektep salyndy. Búginde eki mektep te bilim oshaǵy bolyp tur. Keńdala aýylyndaǵy № 38 mektepte búgingi kúni 468 oqýshy bili malaýda. 64 pedagog qyzmetker bar. Mektep eki tilde bilim beredi. Mekteptiń syrt kórinisi bir kórgendi asa shoshyta qoımas, biraq bizdiń mekteptiń ishine engen adam kúrdeli jóndeý jasaý kerek ekenin birden ańǵarady. Edendegi lınoleýmder jyrtylǵan, qabyrǵalar qısyq, aǵashtan jasalǵan terezeler yrsıyp ashylyp ketken, jylý batareıalarynyń eskirgeni sonshalyq, tipti sý sorǵalap tur. Elektr jelileri de eskirgen. Kabınettegi jaryq durys janbaıdy. Qysta mekteptiń teriskeı jaqtaǵy kabınetterinde balalar syrt kıimmen otyrady. Obaly neshik, basshymyz, mektep dırektory mektepti jóndeýden ótkizý úshin júgirip júrgenine úsh jyldaı boldy. Biraq, nátıje joq. Aýdannyń aıtary «Máslıhattan ótpeı qaldy, qorda aqsha joq» degen jattandy jaýap. Mektepte arnaıy májilis zaly, sport zal degen atymen joq. Partalar keńes úkimetinen qalǵan. Stardartqa saı emes. 5-synyp oqýshysynyń otyrǵan kezde moınynan keledi. Oryndyqtardyń bıiktikteri de ártúrli. Partalardyń julym-julymy shyqqan. Otyrǵan adamnyń kıimin jyrtady. Terezelerde mekteptiń terezesine saı emes. Kún kóterilgen kezde, sáýle betke urady. Osyndaı mektepte bilim alyp jatqan oqýshylarǵa obal-aq. Biraq, bilim bólimi bizden oqý sapasyn talap etedi. Qazir Keńdala aýylynyń ózinde úsh myńǵa tarta halyq bar, oǵan jaqyn aýyldardy qossańyz, bilim alýǵa yntaly oqýshylar qatary jyldan saıyn kóbeıip keledi. Al bizdiń mektebimiz oǵan daıyn emes, - deıdi mektep muǵalimi.
Jalpy, Talǵar aýdany boıynsha bıylǵy oqý jylynda 3 mektep úsh aýysymda bilim berip otyr eken. Olardyń qatarynda Dáýlet aýylyndaǵy №11 orta mektep, Qyzyl-Tý aýylyndaǵy №24 orta mektep jáne Jańalyq aýylyndaǵy №37 orta mektepter bar. Málimet boıynsha, Dáýlet aýylynda 300 oryndyq jańa mekteptiń qurylysy bastaǵan. Bıyl aýyl oqýshylary jańa mektepke barýy múmkin. Qurylys úshin respýblıkalyq bıýdjetten 1 mlrd 049 mln 659 myń teńge, al jergilikti bıýdjetten 103 mln 261 myń teńge bólinipti. Qalǵan mektepter kezegimen salynbaq. Iаǵnı, taǵy 3 mekteptiń qurylysyn bastaýǵa bıýdjetten 35 mln 740 myń teńge qarastyrylypty. Onyń ishinde birinshi kezekte Qyzyl-Tý aýylyndaǵy №24 orta mektep jáne Jańalyq aýylyndaǵy №37 orta mektep tur.
Sondaı-aq, Talǵar aýdany mektepteriniń aǵymdaǵy jóndeý jumystaryna bıyl 95 798 mln teńgege bıýdjettik ótinim berilgen, biraq jergilikti bıýdjettiń shamasy 2 2737 mln teńgege ǵana jetedi eken. Al qalǵan qarjyny surap oblys pen respýblıkaǵa aýyz ashý mindeti tur. Osy jerde aýdan ákiminiń jergilikti jerdegi máseleni sheshý úshin joǵaryǵa jamantty bolyp batyldyq tanytýy men jaýyrdy jaba toqyp, jyly jaýyp qoıýy tarazyǵa túsetin sııaqty.
Aıtpaqshy, biz Talǵar aýdany ákimdigine óz mektebiniń jaǵdaıyn aıtyp, kómek suraǵan Keńdala aýylyndaǵy № 38 jalpy bilim beretin mekteptiń qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi Ǵabıt Daıynovtyń janaıqaıyn jetkizgenbiz. Aýdan ákiminiń baspasóz qyzmeti málim etkendeı, bıyl Keńdala aýylyndaǵy shaǵyn ortalyǵy bar № 38 orta mektep ǵımaratyna kúrdeli jóndeý júrgizý úshin jobalyq – smetalyq qujattaryn ázirleýge aýdandyq bıýdjetten 8 626 950 teńge qarastyrylypty. Al bul qujat daıyn bolyp, ol joǵarydaǵy tıisti mekemelerdiń maquldaýynan ótkenshe «keńdalalyq» oqýshylar jóndeý kórmegen mektepte bilim ala turady...
