Investısııalyq ahýaldy jetildirý joldary Atyraýda ótken dóńgelek ústelde talqylandy

Munaıly aımaqtyń múmkindigi mol

Otandyq iri ınvestorlar úshin de, sheteldik ınvestorlar úshin de tartymdy aımaqtardyń biri – Atyraý. Qazaqstandaǵy ınvestısııa kóleminiń úshten birge jýyǵy osy óńirge tıesili. «Sondyqtan da, osy taqyryptaǵy basqosýymyzdy Atyraýda ótkizýdi jón kórdik» dedi komıtet tóraǵasy Olga Perepechına.

Jıynǵa qatysqan oblys ákimi Nurlan Noǵaev búginde munaıly aımaq­tyń álemniń 50 elimen baılanys ornatyp otyrǵanyn, 1 myńǵa jýyq birikken kásiporyn qurylǵanyn atap ótti. «Elbasynyń ár óńirdiń múm­kindigin paıdalana otyryp, ekonomı­kany dıversıfıkasııalaý týraly tap­syrmasy bar. Atyraý oblysy ónerkásiptik óndiriste kóshbasshy, ıaǵnı, respýblıkalyq kólemniń 25% – munaıly óńirdiń enshisinde. Aýyl sharýashylyǵy, óńdeý ónerkásibi sekil­di basqa salalarǵa da ınvestısııa tartýǵa múddelimiz» dedi Nurlan Asqaruly.

Syrtqy ister mınıstrligi Inves­tı­sııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Larısa Jumaǵalıevanyń aıtýyn­sha, 2019 jyldyń qańtar-naýryz aı­­larynda negizgi kapıtaldaǵy ın­ves­tı­sııa mólsheri 7%-ǵa artyp, 2,1 trln teń­ge boldy. Atyraý oblysynda ın­­­ves­­­tı­sııa osy ýaqyt aralyǵynda 10,3%-ǵa joǵarylap, 1 trln teńgege jetti.

– Oblystaǵy sheteldik ınvestor­lar­dyń qatysýymen qolǵa alynǵan jobalar qatarynda 11,4 mlrd dollar somasyndaǵy 7 joba bar, onyń ishinde 4,7 mlrd dollardyń 4 jobasy júzege asyp jatyr, 3 joba daıyndalýda, – dep naqtylady L.Jumaǵalıeva.

Indýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mý­dyń ek­inshi besjyldyǵy sheń­­be­rin­de aı­maqta quny 3,1 trln teń­­ge­niń 31 jo­basyn iske asyrý jos­­­par­­lan­­ǵan. In­vestorlarmen baı­­lanys­ty nyǵaıtý maqsatynda «Kazah Invest UK» AQ, «Atyrau Innovat­ions» JShS, «Atyraý» ÁKK» AQ jumys isteıdi. Oblys ákimdigi jany­­nan «Inves­tor­lar tartý jáne ınves­­tısııalyq ahýal­dy jaqsartý jónin­degi» óńir­lik keńes quryldy. Munaıly aımaq­ta atqarylyp jatqan osyndaı shara­lar­dyń el ekonomı­kasy­nyń damýyna aı­ryq­sha úles qosyp otyrǵanyn dóń­ge­lek ústelge qatysýshylar da atap ótti.

Jaqyn bolashaqta – jańa jobalar

Energetıka vıse-mınıstri Áset Maǵaýov munaıhımııa salasyndaǵy iri jobalar – polıpropılen jáne polıetılen óndirý kesheni týraly aıtty. Polıetılen jobasynyń stra­tegııalyq seriktesi – Borealis kompanııasy. Qazirgi ýaqytta jobalyq qujattamasy daıyndalýda. Qurylys 2021 jyly bastalady.

– О́z kezeginde, ınvestorlardyń jobaǵa kirýiniń basty sharty – úkimet­aralyq kelisimge qol qoıý ekenin atap ótkim keledi. Kelisimde memlekettik qoldaý sharalary, preferensııalar, ınvestısııany qorǵaý zańnamasynyń turaqtylyǵy, ınvestorlardyń basqa da talaptary kórsetilýi tıis, – dedi Á.Maǵaýov.

Al «Kazakh Invest» UK» AQ bas­qar­ma tóraǵasynyń orynbasary Rýstam Isataevtyń aıtýynsha, búgin­de kompanııanyń aqparattyq-monı­torıng­tik júıesinde sheteldik ınves­tor­lardyń qatysýymen 157 joba bar, jalpy somasy 40 mlrd dollar. Sonymen qatar 123 joba tóńireginde kelissózder bastalǵan. «Bul jerde Qytaı, Túrkııa, Úndistan, AQSh, Fransııa, Germanııa, Qatar elderiniń belsendilik tanytyp otyrǵandaryn atap ótýimiz kerek», dedi R.Isataev.

Dóńgelek ústelge qatysqan TShO kom­panııasy men NCOC konsor­sıý­mynyń munaı-gaz jobalarynyń iri ınvestorlary da oılaryn ortaǵa sal­dy. Sharada ınvestorlar úshin zań­namanyń turaqtylyǵy, valıýtalyq táýekeldi saqtandyrý mehanızmi, salyq­tyq quqyq buzýshylyqtaǵy kemsi­tý­shilik máselesine qatysty ınves­tısııalyq klımatty jetildirý boıyn­sha usynystar aıtyldy. Shetel­dik jumys kúshin tartý tóńire­gin­degi rásimderdi ońaılatý, memle­ket-jekemenshik áriptestikti damytý, jańa ónim túrleri naryǵyna monıtorıng júrgizý, tıimdiligi tómen arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarǵa ınves­tısııalar aǵynyn ulǵaıtý máse­leleri de saralandy. Jıyndy qortyndylaǵan Olga Perepechına: «Barlyq usynystar qaperge alynyp, is júzinde júzege asýy úshin Úkimetke joldanady», dedi.

Aldyn ala kelisimshart máseleni sheshe me?

Elbasynyń «Qazaqstannyń úshin­shi jańǵyrýy: jahandyq báse­kege qabilettilik» atty Qazaqstan halqy­na Joldaýynda bergen tapsyrmasy­na sáıkes Úkimet «Ulttyq ınves­tı­sııa­lyq strategııa» ınvestısııalar­dy tartý baǵdarlamasyn» daıyn­dap, bekitken bolatyn. Endi ınves­tı­sııa­lyq ahýaldy jaqsartý maqsatynda kásip­kerlik, bıýdjet jáne salyq sala­laryndaǵy zańnamalardy jetildirýge baǵyttalǵan jumystar júrip jatyr. Sonyń biri – aldyn ala kelisimshart júıesin engizý. Senator Ǵumar Dúı­sem­baev otandyq óndirýshilerdiń ın­­ves­t­orlarǵa qajet sheteldik teh­nolo­gııalarmen qamtamasyz ete almaı otyrǵandaryn jasyrmady. Ná­tı­jesinde tenderlerdi sheteldik kom­panııalar utyp alady, al jobalar­dy qazaqstandyq qamtý máselesi sóz bola qalsa, «Qazaqstanda mundaı ónim shyqpaıdy» dep jaýyrdy jaba toqýdy ádetke aınaldyrǵan. «Osy jaǵdaıdan shyǵý úshin ınvestorlarmen off-take qaǵıdasy boıynsha jumys isteýdiń mańyzy zor», deıdi senator. Jańa júıe boıynsha ınves­tor aldyn ala tender jarııalaıdy, ıaǵnı belgili bir ýaqytta qajet tehnologııa óndirisi jumys isteýin bastaýy kerek. Investor qazaqstandyq nemese birikken kásiporyn qurýdy mindetine alady jáne 10-15 jyl kóleminde sol kásiporynnyń ónimin ǵana alýy tıis. Sheteldik ınvestorlardyń qaty­sýy­men jańa óndirister ashýǵa múmkindik beretin mundaı jobalar júzege assa, árıne jaqsy. Qazaqstanǵa ınvestısııa salýǵa múddeli elder qatarynyń tolyǵyp kele jatqany bolashaqqa degen senimdi nyqtaı túsedi.

ATYRAÝ