Qalaı degende de buǵan deıin respýblıkadaǵy kásiporyndar men zaýyt-fabrıkalarda halyq kúndelikti tutynatyn ári paıdalanatyn taýarlar shyǵarý isi ekinshi kezekke ysyrylyp kelgeni jasyryn emes. Sondyqtan da halyq tutynatyn buıymdardyń aýqymdy nomenklatýrasyn ıgerý sharalary shetqaqpaı qala berdi. Tek ókiletti organdarǵa Tuńǵysh Prezıdentimiz «Qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytýǵa qoldaý kórsetý týraly tapsyrmasy berilgennen keıin ǵana bul is qozǵalysqa túse bastaǵanyn aıtýǵa tıispiz. Qazirgi qolda bar málimetter osyǵan oraı óńdeýshi ónerkásip pen agroónerkásip keshenin damytý úshin 600 mıllıard teńge bólingenin kórsetedi. Mundaı qomaqty qarjylyq qoldaýdyń ekijaqty paıdasy men tıimdiligi bolǵany da belgili. Iаǵnı birinshiden osy arqyly eksporttyq áleýettiń úlesin odan ári ósirýge múmkindik týǵyzylsa, ekinshiden ishki naryqty otandyq taýarlarmen tolyqtyrýǵa jol ashyldy.
О́z kezeginde respýblıka oblystarynda da «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» órkendetý baǵdarlamasy jasaqtaldy. Qazirgi kezde bul istiń aldyńǵy leginde Aqtóbe aımaǵy keledi desek shyndyqtan alshaq kete qoımaspyz. Búgingi kúni óńirdegi arnaıy qurylǵan jobalyq keńse jalpy quny 25,2 mıllıard teńge turatyn 37 jobany anyqtap belgilegeni aldyńǵy pikirimizdiń aıǵaǵy. Búginde onyń bári jan-jaqty saraptalyp, zerttelý ústinde. Joba sheńberindegi birqatar nysandardy qarjylandyrý máselesi ekinshi deńgeıdegi bankter arqyly sheshilýde.
Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Qaırat Bekenovtiń aıtýynsha atalǵan jobalardy qarjylandyrý arqyly halyq jıi tutynatyn taýarlar men azyq-túlik ónimderiniń túrleri óse túspek. Bulardyń qatarynda arnaýly kıimder, qurama jem, makaron, shujyq jáne un ónimderi, muzdatylǵan jartylaı fabrıkattar, kúnbaǵys maıy jáne plastıka ónimderi bar dedi ol budan ári.
Onyń málimdeýinshe «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytý aıasynda aımaqta aýylsharýashylyǵy ónimderin óńdeý isi jańa deńgeıge kóterilmek. Sonymen birge qazirgi kúni jumys istep turǵan óndiristik qýattar kólemi ulǵaımaq. Eń bastysy oblysta halyq tutynatyn taýarlar óndirisin damytýǵa dańǵyl jol ashylmaq. Osyndaıda tustastaı oblys aýmaǵynda «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» órkendetý jolyndaǵy naqty qadamdar qandaı, bul iste kedergiler men qolbaılaý týǵyzyp júrgen jáıtter kezdese me degen zańdy saýal týyndaıdy. Jergilikti atqarýshy organdardan alynǵan derekter bul iste Aqtóbe qalasy men Alǵa aýdanynyń kásipkerleri belsendilik pen naqty is-qımyl tanytyp kele jatqanyn kórsetedi. Kerisinshe Áıteke bı, Qarǵaly, Qobda, Temir jáne Hromtaý aýdandarynda onyń qarqyny tym baıaý eken. Tipti atalǵan aýdandarda áli kúnge deıin atalǵan baǵdarlamalar birde-bir joba qarastyrylmapty. Endeshe bul baǵyttaǵy jumystardy shuǵyl jandandyrý qajettigi eshqandaı talas týǵyzbaıdy. «Qarapaıym zattar ekonomıkasyn» qolǵa alý ne úshin qajet? Bul saýaldyń jaýaby óte qarapaıym deýge bolady. Iаǵnı munyń ózi halyqtyń ál-aýqatyn kóterý jolyndaǵy laıyqty qadamdardyń biri. Osy arqyly álemdik konıýktýra aýytqýlaryna tótep berýge bolady. Tipti elimizde turaqty ekonomıkany qalyptastyrý men qurylymdaý isine «qarapaıym zattar ekonomıkasynyń» tıgizetin paıdasy mol ekeni anyq.
Búgingi kóterip otyrǵan taqyrypqa qatysty aıtqanda Aqtóbe oblystyq ákimdigi «Atameken oblystyq kásipkerler palatasy» jáne aımaqtaǵy «Dına» jáne «Anvar» atty iri saýda jelileri arqyly úsh jaqty memorandýmǵa qol qoıylǵanyn da aıta ketýdiń oraıy kelip tur. Osy arqyly olar halyqty jıi tutynatyn taýarlarmen qamtý úshin jergilikti óndiristi qoldaý boıynsha ózderine tıisti mindettemeler qabyldady. Tek munyń ózi týmaǵan tý sıyrdyń sary ýyzyna uqsap ketpese bolǵany da.
Jergilikti atqarýshy organdar qazirgi kezde «qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy qaıtken kezde tıimdilik pen paıda ákele alady degen máselege tereń taldaýlar men zertteýler jasaý isin qolǵa alǵany da quptaýǵa turarlyq. Bul úshin turǵyndardyń tutynýshylyq suranymdaryn anyqtaýǵa basa nazar aýdarylǵan. Soǵan sáıkes joǵaryda atalǵan iri saýda jelileri arqyly óńir turǵyndary satyp alatyn barlyq kólemniń 63 paıyzyna halyq jıi tutynatyn taýarlar engizilgen.
Mine, Aqtóbe aımaǵynda «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytý isiniń keıbir mysaldary osyndaı.
AQTО́BE
