Ekologııa • 24 Mamyr, 2019

Mas arany omartaǵa kirgizbeıdi

1687 ret kórsetildi

Mysyr eliniń ǵalym­dary ótken jyly jaqsy jańalyq ashty. Bunyń ashylýyna qasıetti kitap Qurannyń «Naqyl» sú­resiniń 68-shi aıatynda aı­­tylǵandaı «Aranyń qaryndarynan túrli-tústi suıyqtyq shyǵady. Onda adamdar úshin shı­pa bar...» degen ılahı úkim sebep boldy depti mysyrlyq oqymysty Ál-Azhar ýnıversıtetiniń professory Ato as-Syn­batı. Joǵarydaǵy aıat jaıly «Tafsır Mýıassar» atty kitapta «Aranyń qaryndarynan shyǵatyn túrli-tústi suıyqtyq de­genimiz – bal. Ol adamdar úshin dertke – shıpa, tánge – saýlyq» dep táp­sirlegen eken. 

Sonymen bal arasy­nyń omartasyn úzbeı 30 jyl baqylap, aralardyń júris-turys, qımyl-qoz­ǵalysyn zerttegen ǵa­lymdar mynany anyq­taǵan: omartadan ushyp shyǵyp, bal jınaýǵa at­tanǵan jumysshy ara keıbir jaǵdaıda ýaqyty ótkendikten shyryny ashy­­ǵan ósimdikke kez­desip qalady da, nárli bóligi byjyǵandyqtan paıda bolatyn etanol (ethanol) sııaqty ma­saı­tatyn esirt­ki zatyna tumsyǵyn batyra­dy. Sóı­tip ózi mas bolyp qa­la­dy. Onymen qoımaı ma­saıtqysh zatty omar­taǵa alyp keledi. Sebebi masaıǵan ara ǵa­lymdar anyqtaǵandaı, 48 sa­ǵatqa deıin tolyq aıyq­paıdy eken. 

Bir qyzyǵy, zııandy zat ákelgen arany kúzetshi aralar jabyla qýalap omartaǵa jolatpaıdy. Bir jaǵynan ana mas ne­me de qaqpany buzyp kir­mek­ke enteleıtin kó­ri­­ne­di. Mundaı sátte ar­­naıy dybystyq dabyl qa­ǵylyp, barlyq kúzet­shiler mas araǵa ja­by­lyp, ony aıamaı soq­qyǵa jyǵady. Soqqy al­ǵan aranyń omartada esh­qan­daı bedeli bolmaıdy.­ Yzyl­dap jalǵyz ózi ushyp júredi.

Eger de álgi ara mas­tyǵynan tolyq aıyqsa, omartaǵa kirýine ruqsat beriledi jáne onyń bo­ıynda ýly zattyń áseri bar ma, joq pa tekseriledi. Bul jaǵdaı taǵy qaıta­lansa, kúzetshiler onyń aıaqtaryn syndyryp tas­taıdy eken. «Mas ara ákel­gen esirtki omar­ta­da­ǵy baldy buzyp, onyń ýlanýyna ákeletindikten, osylaı qatań jazalanýda, ıaǵnı joǵaryda Quranda aıtylǵan «adamdar úshin shıpa bar» degen aıat úkimi múltiksiz oryndalýda» degen tujyrym jasapty mysyrlyq ǵalymdar.
Sońǵy jańalyqtar

Álemdegi eń úlken muzdyq erip ketti

Ekologııa • Búgin, 11:05

15169 adam koronavırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar