Mysyr eliniń ǵalymdary ótken jyly jaqsy jańalyq ashty. Bunyń ashylýyna qasıetti kitap Qurannyń «Naqyl» súresiniń 68-shi aıatynda aıtylǵandaı «Aranyń qaryndarynan túrli-tústi suıyqtyq shyǵady. Onda adamdar úshin shıpa bar...» degen ılahı úkim sebep boldy depti mysyrlyq oqymysty Ál-Azhar ýnıversıtetiniń professory Ato as-Synbatı. Joǵarydaǵy aıat jaıly «Tafsır Mýıassar» atty kitapta «Aranyń qaryndarynan shyǵatyn túrli-tústi suıyqtyq degenimiz – bal. Ol adamdar úshin dertke – shıpa, tánge – saýlyq» dep tápsirlegen eken.
Sonymen bal arasynyń omartasyn úzbeı 30 jyl baqylap, aralardyń júris-turys, qımyl-qozǵalysyn zerttegen ǵalymdar mynany anyqtaǵan: omartadan ushyp shyǵyp, bal jınaýǵa attanǵan jumysshy ara keıbir jaǵdaıda ýaqyty ótkendikten shyryny ashyǵan ósimdikke kezdesip qalady da, nárli bóligi byjyǵandyqtan paıda bolatyn etanol (ethanol) sııaqty masaıtatyn esirtki zatyna tumsyǵyn batyrady. Sóıtip ózi mas bolyp qalady. Onymen qoımaı masaıtqysh zatty omartaǵa alyp keledi. Sebebi masaıǵan ara ǵalymdar anyqtaǵandaı, 48 saǵatqa deıin tolyq aıyqpaıdy eken.
Bir qyzyǵy, zııandy zat ákelgen arany kúzetshi aralar jabyla qýalap omartaǵa jolatpaıdy. Bir jaǵynan ana mas neme de qaqpany buzyp kirmekke enteleıtin kórinedi. Mundaı sátte arnaıy dybystyq dabyl qaǵylyp, barlyq kúzetshiler mas araǵa jabylyp, ony aıamaı soqqyǵa jyǵady. Soqqy alǵan aranyń omartada eshqandaı bedeli bolmaıdy. Yzyldap jalǵyz ózi ushyp júredi.
