Jeńis tuǵyry

Beısenbi, 7 naýryz 2013 7:36

Ásem shahar – Almaty 2017 jylǵy XXVIII Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıadanyń ótkiziletin orny. 2011 jyldyń 29 qarashasynda Belgııanyń Brıýssel qalasyndaǵy Halyqaralyq stýdentter sporty federasııasynyń (FISU) shtab-páterinde Almaty qalasy osy ýnıversıadany qabyldaıtyn qala retinde arnaıy quqyqqa ıe bolǵan edi. Sol joly Almaty óziniń basty qarsylasy sanalǵan Italııanyń Trento qalasynan oq boıy ozyp, «jeńis aýylyna» jaqyndaǵan-tyn. Osylaısha, stýdentterdiń 2017 jylǵy Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıadasyn ótkizý quqyǵy Almaty shaharyna buıyrdy.

Beısenbi, 7 naýryz 2013 7:36

Ásem shahar – Almaty 2017 jylǵy XXVIII Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıadanyń ótkiziletin orny. 2011 jyldyń 29 qarashasynda Belgııanyń Brıýssel qalasyndaǵy Halyqaralyq stýdentter sporty federasııasynyń (FISU) shtab-páterinde Almaty qalasy osy ýnıversıadany qabyldaıtyn qala retinde arnaıy quqyqqa ıe bolǵan edi. Sol joly Almaty óziniń basty qarsylasy sanalǵan Italııanyń Trento qalasynan oq boıy ozyp, «jeńis aýylyna» jaqyndaǵan-tyn. Osylaısha, stýdentterdiń 2017 jylǵy Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıadasyn ótkizý quqyǵy Almaty shaharyna buıyrdy.

Almaty ákimi Ahmetjan Esimov pen Halyqaralyq stýdentter spor­ty federasııasynyń (FISU) prezıdenti Klod-Lýı Galenniń arnaıy kezdesýinde shahar basshysy Halyqaralyq ýnıversıadany joǵary deńgeıde ótkizýge jáne aýqymdy sharanyń kóp kóńilinen shyǵýy úshin qala bıligi barlyq múmkindikti jasaıtynyna basa nazar aýdarǵan bolatyn. Sol sebepti, bul ýnıversıada otandyq sport ımıdjiniń kóterilýine yqpal etetinin umytpaǵanymyz jón.
Almatynyń halyqaralyq dá­rejedegi aýqymdy sharalardy ótki­zýde mol tájirıbesi bary belgili. Onyń bir dáleli – 2011 jyly shahar Ortalyq Azııada eń alǵashqylardyń biri bolyp, 7-shi qysqy Azııa oıyndaryn ótkizdi. Mundaı aýqymdaǵy sporttyq oıyndardy ótkizý úshin álemdik deńgeıdegi jáne halyqaralyq talapqa saı sporttyq nysandar salynyp, olar Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń prezıdenti Jak Rogge men halyqaralyq sport uıymdarynyń joǵary laýazymdy azamattary tarapynan úlken baǵaǵa ıe bolǵan eken. Endi mine, elimizdiń sport salasynda jetken jetistikteri men qolǵa alǵan bas­tamalary tek munymen shektelmeı, Qazaqstan 2017 jyly XXVIII Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıadany ótkizý quqyǵyna tolyqtaı ıe bolyp otyr.
Árıne, úlken de aýqymdy shara­nyń bastalýyna áli tórt jyl ýa­qyt bar. Desek te, qazirdiń ózinde ony laıyqty deńgeıde ótkizýge baǵyttalǵan daıyndyqtar júzege asyrylýda. Sondaı sharalardyń biri – 2017 jylǵy Qysqy ýnıversıadany nasıhattaý úshin Almaty men Astana qalalaryndaǵy jalpy bilim beretin mektepter men joǵary oqý oryndarynda «Ýnıversıada oqýlaryn» ótkizý.
Jaqynda Astana qalasyndaǵy «Nazarbaev ýnıversıtetinde» sondaı sharalardyń biri – «Ýnı­versıada oqýlary» ótip, oǵan joǵary oqý ornynyń stýdentteri qatysty. 45 mınýtqa sozylǵan dáristi belgili telejúrgizýshi, prodıýser Serik Aqyshev júrgizip, oqýdyń negizgi maqsaty – 2017 jylǵy Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıadany keńinen nasıhattaý ekenine toqtala kele, Dúnıejúzilik stýdentter oıyndarynyń tarıhy týraly jan-jaqty aqparattar berdi. «Ýnıversıada el ómirindegi, jastar ómirindegi aıtýly oqıǵa deýge bolady. Oǵan qatysatyndar, onyń basy-qasynda júretinder – jastar. Bul oraıda, sizderden de kóp úmit kútemiz», dedi S. Aqyshev. Onyń aıtýynsha, elimizde ótetin ýnıversıadaǵa jastar álemniń ár qıyrynan keletindikten, onyń aıasynda tek sporttyq jarystar ǵana emes, ár túrli mazmundaǵy, onyń ishinde mádenı jáne oıyn-saýyq sıpatyndaǵy is-sharalar da uıymdastyrylatyn bolady. Al XXVIII Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıadany laıyqty deńgeıde ótkizý maqsatynda quryl­ǵan Oı­yndardyń nasıhattalýyn ilge­riletý jáne alǵa jyljytý jónin­degi bólimniń jetekshisi Dıdar Saǵa­dıev: «2016 jyly 2017 jyly ótetin ýnıversıadaǵa Qazaqstan jastary arasynda irikteý chempıonaty ótedi. Búginde keıbir sport túrlerine arnalǵan  sport mektepteri ashylýda. Bul ýnıversıadanyń joǵary deńgeıde ótýine sep bolady dep oılaımyz. Al «Ýnıversıada oqýlarynyń» negizgi maqsaty – Dúnıejúzilik stýdenttik oıyndardyń Qazaqstan jastarynyń ómirindegi iri mýl­tısporttyq jáne mádenı oqıǵa ekenin túsindirý», dedi.
«Ýnıversıada oqýlary» úsh bólim­ge bólingen eken. Máselen, bilim bólimi – balalar men jasóspirimder, sondaı-aq jastar sanasynda 2017 jyly Almatyda ótkiziletin XXVIII Dúnıejúzilik qysqy ýnıversıada týraly túsinik qalyptastyrýdy, ýnıversıadalar tarıhymen, sport­tyq jáne erikti qatysýshylar baǵ­darlamalarymen tanystyrýdy kózdese, tárbıe bólimi – ýnıversıada negizderin dáripteýdi, jas­tardy qysqy sport túrlerimen shuǵyldanýǵa jumyldyrýdy, erikti qatysýshylar qyzmetine tartýdy maqsat tutady. Al damytý bólimi – oqyp júrgen jastardyń shyǵarmashylyq jáne tanymdyq qabiletterin, salamatty ómir sal­tyndaǵy qajettilikterin damytýǵa mán beredi.
Ýnıversıada – bul 17 jas­tan 28 jasqa deıingi aralyqtaǵy joǵary oqý oryndarynyń stý­dentteri men aspıranttary qaty­satyn iri halyqaralyq jarys. Ýnıversıadalardyń jazǵy jáne qysqy túri kezektesip, eki jyl saıyn ótkizilip otyrady. Ol sport túrleriniń jıyntyǵy boıynsha, mazmundylyǵy boıynsha olımpıadalardan keıin ekinshi oryn alady.
Eger, zamanaýı Olımpııa oıyn­darynyń negizin fransýz aǵar­týshysy Per de Kýberten qala­sa, halyqaralyq stýdenttik oıyn­dardyń negizin de fransýz pedagogy jáne ǵalymy Jan Petıjan qalaǵany bel­gili. Búginde stýdenttik oıyn­dar­dyń uıymdastyrýshysy – Ha­lyqaralyq stýdentter sporty federasııasy (FISU) desek, ol 141 memlekettiń basyn biriktiredi. Halyqaralyq stýdentter sporty federasııasynyń nyshany bes ár túrli juldyzben qorshalǵan «U» árpi bolsa, mundaǵy juldyzdar bes qurlyqty (kók – Eýropa, sary – Azııa, qara – Afrıka, jasyl – Avstralııa, qyzyl – Amerıka) bildiredi.
Fransýz ǵalymy negizin qalap ketken ýnıversıada 1923 jyly alǵash ret Fransııa astanasy Parıjde ótkizilgen edi. Keıingi ýnıversıadalar ár túrli elder men qalalarda uıymdastyrylyp keledi. Al qazaq­standyq stýdentter 1993 jyldan bastap 8 jazǵy jáne 6 qysqy ýnı­versıadalarǵa qatysqan bolatyn. Sol jyldardan beri el qorjynyna 39 altyn, 21 kúmis jáne 39 qola júlde tústi.
Al endi 4 jyldan keıin, ıaǵnı 2017 jyly Qysqy ýnıversıada jalaýy alǵash ret Qazaqstanda, onyń eń iri megapolısi – Almaty tórinde jelbiremek. Demek, bul halyqaralyq básekeler Ota­ny­myzdyń jáne eli­miz jas­ta­ry­nyń jeńis tuǵyryna kóte­rilýine jańa bir múmkindik desek, qatelespeıtinimiz anyq.

Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».