Onyń aıtýynsha, Prezıdentke azamattar tarapynan tutynýshylyq kepilsiz nesıelerdi tóleýge kómektesý týraly kóptegen ótinish kelip túsýde. Onyń ishinde áleýmettik jaǵynan áljýaz azamattar, bul – kóp balaly otbasylar, múgedek balalary bar otbasylar, jalǵyz asyraýshysynan aıyrylǵan otbasylar, ataýly áleýmettik kómek alýshylar, jetim balalar túrli sebepterge baılanysty ómirlik qıyn jaǵdaılarǵa tap bolyp, ózderine alǵan nesıelik mindettemelerdi óteı almaı júrgen osy sanatqa jatatyn azamattardyń nesıe boryshy memleket tarapynan ótelmek. Jarlyqtyń maqsaty – ómirlik qıyn jaǵdaılarǵa tap bolǵan qazaqstandyqtarǵa járdemdesý, óz otbasylarynyń qarjylyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik berý.
− Jarlyqta Úkimet pen Ulttyq bankke bir jolǵy aksııa retinde kelesi sharalardy qabyldaý tapsyryldy. Tikeleı ataýly qarjylaı kómek retinde joǵaryda atalǵan sanattyń árbir qaryz alýshysyna memleket ekinshi deńgeıli bankter men shaǵyn qarjy uıymdarynda negizgi boryshy men oǵan eseptelgen syıaqynyń jalpy 300 myń teńgege deıin qaryzyn jabady. Sonymen qatar qaryz boıynsha jalpy bereshegi 2019 jylǵy 1 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha 3 mln teńgeden aspaıtyn bolýy kerek. Bankter men shaǵyn qarjy uıymdarynda kepilsiz tutynýshylyq nesıeleri bar barlyq azamattar úshin 2019 jylǵy 1 shildedegi jaǵdaı boıynsha jınaqtalǵan aıyppuldar men ósimaqylar alynyp tastalady. Bul esepten shyǵarý ekinshi deńgeıli bankter men shaǵyn qarjy uıymdary esebinen júzege asyrylmaq, – dedi Á.Smaıylov. Buǵan qosa, merzimi ótken, bereshegi 90 kúnnen asyp ketken jeke tulǵalardyń barlyq kepilsiz tutynýshylyq qaryzdary boıynsha kredıtti berýmen jáne oǵan qyzmet kórsetýmen baılanysty turaqsyzdyq aıybyn, komıssııalar men ózge de tólemderdi esepteýge tyıym salynady.
Qazirgi ýaqytta bul baǵytta atqarylatyn jumystar bastalyp ta ketti. Bankterdegi tizimdi aıqyndaý, áleýmettik qamsyzdandyrý organdarynyń tizimimen salystyrý jumystary júrgizilýde. «Barlyq sanattaǵy azamattardyń tizimin bank mekemeleriniń málimetterimen salystyryp jatyrmyz. Sebebi naqty sanattaǵy azamattardyń qaryzyn óteıtinimizdi bilýimiz kerek», degen Á.Smaıylov shilde aıynda qaryzdy óteýge baılanysty qarajatty pysyqtaý jumysy Parlamentte qaralatynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin 88 mlrd teńgege qosymsha 17 mlrd teńge qosý úshin problemalyq kredıtter qorynyń oblıgasııalary shyǵarylmaq. Parlamentten ótkennen keıin aıqyndaý, pysyqtaý jumystaryn 10 shildede aıaqtap, birden nesıeni jabý boıynsha jumystar bastalady. Jalpy, jumys aldaǵy 2 aıda bitedi dep kútilýde.
Tutynýshylyq nesıelerge qatysty qalyptasyp otyrǵan kúrdeli jaǵdaı qaıtalanbaýy tıis. Sondyqtan Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha mundaı ahýaldyń aldyn alý maqsatynda Ulttyq bank retteý sıpatyndaǵy qatań sharalar qabyldap, shekten tys táýekelge barǵany úshin qarjy uıymdaryna júkteletin jaýapkershilikti kúsheıtýi tıis. Qarjylyq ahýalyn odan ári nasharlatpaý úshin tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıindegi azamattarǵa zaımdar berýge zań aıasynda tyıym salynatyn bolady. Ulttyq bank kepilsiz tutyný zaımdaryn berý kezinde qosymsha retteý sharalaryn qabyldaıdy. Á.Smaıylovtyń aıtýynsha, qazaqstandyqtardyń nesıeleri boıynsha aıyppuldar men ósimderdi alyp tastaý bankterge salmaq túsirmeıdi.
− Aıyppuldar men ósimder boıynsha 75 paıyzy rasynda da qarjy uıymdary tarapynan óteledi. Bul jumysty Ulttyq bank banktermen jáne shaǵyn qarjylyq uıymdarmen birge kelisim boıynsha jasaıdy. Aıyppul, bul – paıyz. Bankterdiń ózderi qoıǵan paıyzdary. Bul bankterge eshqandaı salmaq túsirmeıdi, – dedi Á.Smaıylov. Onyń aıtýyna qaraǵanda, ekinshi deńgeıli bankter men qarjylyq uıymdarda qaryz nesıesi óteletin azamattardyń tizimi bar.
Jıynda Premer-Mınıstrdiń orynbasary Gúlshara Ábdiqalyqova azamattardyń borysh júktemesin tómendetý jumysy Jarlyqta kórsetilgen naqty krıterıılerge sáıkes bolatynyn atap ótti.
− Atalǵan sharalarmen kepilsiz tutynýshylyq nesıeleri bar azamattardyń barlyǵy qamtylmaıdy, memlekettiń kómegine asa muqtaj jandar ǵana qamtylady. 18 jasqa deıingi 4 jáne odan kóp balasy bar otbasylar kóp balaly otbasy retinde esepteledi. Bazalar boıynsha osyndaı otbasylardyń nesıeleri bar ma ekeni qaralady. Ekinshi – asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıyna baılanysty tólem alatyn otbasylar. Búginde memleketimizde asyraýshysynan aıyrylǵan 600-ge jýyq otbasy bar. Baza boıynsha banktermen kelisilgen túrde osy otbasylardyń qanshasy nesıe tólep otyrǵany qaralady, – dep túsindirdi vıse-premer. Sondaı-aq ol bankter osyndaı otbasylardyń nesıesiniń bar-joǵyn anyqtaý úshin ataýly áleýmettik kómek alýshylar bazasyn qaraıtynyn atap ótti. Búginde 240 myńǵa jýyq otbasy ataýly áleýmettik kómek alady.
− Olardyń barlyq derekteri tirkelgen. Sondyqtan da atalǵan másele boıynsha biz ekinshi deńgeıli banktermen kezdesemiz. Árıne, olardyń barlyǵy nesıe almaǵan. Bizge olardyń ishinen nesıe tólep otyrǵandary málim bolady, taǵy da tekserister júrgiziledi. Aldyn ala derekter boıynsha, memleket kómegine asa muqtaj ári nesıeleri bar azamattar sany 443 myńdy quraıdy, – dedi Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary – Qarjy mınıstri. Sondaı-aq ol osy qarjylaı kómekti kórsetý kezinde nesıeniń qandaı maqsatta alynǵanyna qatysty eshqandaı da tekseris jumystary júrgizilmeıtinin aıtty.
