Tóte joldyń tıimdiligi mol
Beısenbi, 14 aqpan 2013 7:01
«Zyrıan-Maıqapshaǵaı» temir joly men «Qyzyl tý» avtokólik kópiri qurylysyn bastaıtyn ýaqyt jetti
Mine, osy saýal Kendi Altaı turǵyndaryn uzaq ýaqyt boıy tolǵandyryp keledi. О́ńirdiń ońtústik tórt aýdanynda temir jol qatynasy joq. Tipti keshegi Keńes dáýiri kezinde ólkeniń tabıǵaty tamyljyǵan Katon-Qaraǵaı, Zaısanǵa paıdaly da kirisi mol shoıyn joldy tartý jóninde usynys túskenimen, paıdasy joq degen jeleýmen keıinge ysyryla bergen. Endi she? Elbasynyń qoldaýymen elimizde týrızmdi qoldaýǵa barlyq jaǵdaı jasalyp keledi. Katon-Qaraǵaıda bul kúnderi pantymen emdeıdin onǵa tarta shıpajaılar jumys istep tur.
Beısenbi, 14 aqpan 2013 7:01
«Zyrıan-Maıqapshaǵaı» temir joly men «Qyzyl tý» avtokólik kópiri qurylysyn bastaıtyn ýaqyt jetti
Mine, osy saýal Kendi Altaı turǵyndaryn uzaq ýaqyt boıy tolǵandyryp keledi. О́ńirdiń ońtústik tórt aýdanynda temir jol qatynasy joq. Tipti keshegi Keńes dáýiri kezinde ólkeniń tabıǵaty tamyljyǵan Katon-Qaraǵaı, Zaısanǵa paıdaly da kirisi mol shoıyn joldy tartý jóninde usynys túskenimen, paıdasy joq degen jeleýmen keıinge ysyryla bergen. Endi she? Elbasynyń qoldaýymen elimizde týrızmdi qoldaýǵa barlyq jaǵdaı jasalyp keledi. Katon-Qaraǵaıda bul kúnderi pantymen emdeıdin onǵa tarta shıpajaılar jumys istep tur. Janǵa saıa, jan-jaǵyn bıik taýlar men ózender qorshaǵan ataqty Rahman qaınaryna bir shomylýdyń ózi arman. Onyń emdik qasıeti jaıly talaı ańyz bar. Al Zaısannan kómir men munaıdyń, gazdyń mol qory tabyldy. Qazir aýdannyń 24 eldi mekenine gaz qubyry júrgizilip jatyr. «Elim-aı» degen kompanııa munaı ıgerýdi bastap ketti. Demek, «Zyrıan-Maıqapshaǵaı» temir joly arqyly Katon-Qaraǵaı men Zaısanǵa top ete túsý múmkindigi týmaq. Maıqapshaǵaı kedeni Zaısannan 60 shaqyrym, arǵy jaǵynda kórshi Qytaıǵa Qazaqstannyń taýarlaryn aparýǵa, tipti Ońtústik Azııa elderine barys-kelisti jaqsartýǵa bolady. Atalmysh temir joldyń salynýyna Reseı de qyzyǵýshylyq týǵyzyp otyr. Qazaqstan arqyly kórshiler de saýda-sattyqty qyzdyratyny sózsiz, al olardan bizge túsetin qarjy da qomaqty bolmaq.
Jaqynda Shyǵys Qazaqstan oblysyna Úkimet basshysy Serik Ahmetov jumys saparymen kelgen kezde kórme zalyndaǵy atalmysh eki qurylystyń kartasymen tanysty. Oblys ákimi Berdibek Saparbaev myna jaılardy kelgen qonaqtardyń qaperine saldy.
– Bul mańyzdy másele. Oblystaǵy tórt aýdannyń jáne Reseı men Qytaıdyń ekonomıkasy osyǵan baılanysty desek, qatelespes edik. Kólik jáne kommýnıkasııalar mınıstrligi men «Qazaqstan temir joly» AQ tarapynan da qoldaý bolmaq. Tıisti mekemelerge atalmysh joba boıynsha bizben birlesip jumys isteýge tapsyrma berýińizdi suraımyz, – degen edi óńir basshysy oblys aktıvimen kezdesýinde.
«Zyrıan-Maıqapshaǵaı» shoıyn jolynyń qashyqtyǵy – 480 shaqyrym. Oǵan 180 mıllıard teńge qajet. О́ńir basshysynyń paıymdaýynsha, bul jobaǵa bıýdjetten keremet úlken qarajat qajet emes syńaıly. Qazirgi kezde tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme oblystyq qazyna esebinen jasalyp jatyr, al «ǵasyr qurylysyn» ınvestorlar qarjylandyramyz dep qulshynyp otyr.
Biraq, osy jerde myna bir máseleni este saqtaý kerek. Osydan jeti-segiz jyl buryn «О́skemen-Shar» temir jolynyń qurylysy bastaldy. Ol konsessııalyq negizde salyndy. Bul jol Almaty men Astanaǵa deıin ýaqytty 8-10 saǵatqa qysqartýy tıis bolatyn. Úsh jyldan asty jolaýshylar Almatyǵa 23 saǵatta baratyn boldy. Buryn Reseı arqyly 34 saǵat júretinbiz. Eń ókinishtisi, «Dosjan temir joly» kompanııasy jibergen kemshilikter saldarynan Astanaǵa tóte jetý áli kúnge sheshilmeı keledi. «QTJ» «О́skemen-Shar» arqyly Astanaǵa jetkizetin joldy qabyldaýǵa asyǵar emes. Sebebi belgili, shoıyn joldy salý kezinde kóptegen kemshilikter oryn alǵan. Endi zardabyn jolaýshylar tartyp keledi. Buǵan kim jaýap berer eken?
Mańyzdy qurylystyń biri – shalǵaıdaǵy Marqakól men Kúrshimge barar joldaǵy «Qyzyl tý» ótkeli arqyly salynatyn kópir. Qazirgi kezde atalmysh aýdandarǵa jolaýshylar men júk parom arqyly ótedi. Al paromnyń qatynaýynda kóptegen «áttegenaılar» bar. Mine, uzaq jyldar boldy, jazary men aıtary qalmaǵan ótkeldegi kópir salý óńir basshysy B.Saparbaevtyń nazar aýdarýy nátıjesinde sheshimin tabatyn túri bar.
Úkimet basshysy S.Ahmetovtiń Kendi Altaıǵa sapary kezinde bul másele qozǵaldy. Jobaǵa koreıalyq «ROSCO EGC» fırmasy ınvestor bolmaq. Taıaý kúnderi jobalaý jumystary júrgizilmek. Jańa kópir áleýmettik joba. Eger kópir paıdalanýǵa berilse Úlken Naryn men Kúrshimge, tipti, Zaısan arqyly Tarbaǵataıǵa shyǵyp ketýge jaǵdaı jasamaq.
Kópir qurylysyna 15 mıllıard teńge jumsalmaq. Bul tipti Semeıdegi japondar salǵan, ashylý saltanatyna Elbasynyń ózi qatysqan aspaly kópirden de uzyn bolmaq. Tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemeni ázirleý úshin 120 mıllıon teńge, jobalaý-smetalyq qujattamaǵa 600 mıllıon teńge jumsalmaq. Koreıa jaǵy qurylysqa qyzyǵýshylyq tanytýda. Uzaq jyldar boıy sheshimin tappaı kele jatqan kópir iske qosyla qalsa el ekonomıkasy artyp qana qoımaı, Elbasynyń bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýyndaǵy tapsyrma oryndala bermek, deıdi kópir qurylysy jaıly Úkimet basshysy S.Ahmetovke túsinikteme bergen Evgenıı An myrza.
Kendi Altaıda ústimizdegi jyly da birneshe serpindi jobalar júzege aspaq. Al taıaýdaǵy birneshe jylda 633 mıllıard teńgeniń 39 jobasy iske qosylmaq. Onyń birnesheýi paıdalanýǵa berildi.
Ońdasyn ELÝBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
