О́rkendi istiń bastaýy nemese qoı ósiremin deseń kómek kóp
Juma, 14 maýsym 2013 2:09
Búginde memleket tarapynan aýyl-aımaqtaǵy aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń óz kásipterin dóńgeletip, aıaǵynan tik turyp ketýine qajetti jaǵdaıdyń bári qarastyrylyp jatyr. Bul oraıda istelgen jumys ta qyrýar. Kóktemgi egin egý jumystarynan bastap, atakásip mal sharýashylyǵyn damytýǵa bet buryp, aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý isin qolǵa alýshylarǵa demeý bolarlyq múmkindikter de mol ekendigi jáne aqıqat. Sonyń biri – elimizdiń aýdandary men óńirlerinde qurylǵan nesıe seriktestikteri sharýalarǵa keń óris ashty.
Juma, 14 maýsym 2013 2:09
Búginde memleket tarapynan aýyl-aımaqtaǵy aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń óz kásipterin dóńgeletip, aıaǵynan tik turyp ketýine qajetti jaǵdaıdyń bári qarastyrylyp jatyr. Bul oraıda istelgen jumys ta qyrýar. Kóktemgi egin egý jumystarynan bastap, atakásip mal sharýashylyǵyn damytýǵa bet buryp, aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý isin qolǵa alýshylarǵa demeý bolarlyq múmkindikter de mol ekendigi jáne aqıqat. Sonyń biri – elimizdiń aýdandary men óńirlerinde qurylǵan nesıe seriktestikteri sharýalarǵa keń óris ashty. Osydan on eki jyl buryn «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-tyń belsendi qoldaýymen qurylǵan 165 nesıe seriktestigi dál osy tańda elimizdiń 160 aýdanynda jumys isteıdi. Olardyń maqsaty sharýalarǵa kómek kórsetýdi júıeli túrde júzege asyrý, anyǵyraǵy – nesıe seriktestikterine múshe bolǵandarǵa jáne múshe bolýdy oılastyryp júrgenderge tómen paıyzben qarjy usynyp, onyń jergilikti aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerine qoljetimdiligin arttyrý. Jalpy, baǵdarlamanyń basty maqsaty da osy. Onyń negizgi tıimdi tusy nesıe seriktestigine qatysýshylar úshin syıaqy mólsherlemesi – 9 paıyz jáne nesıe berý merzimi 9 jylǵa deıin. Qazirgi ýaqytta atalǵan aýdandardaǵy nesıe seriktestikteri bes baǵyt boıynsha kredıt beredi. Olardyń atyn atap, túsin tústesek, ıaǵnı agroónerkásip sýbektilerin nesıeleý úshin analyq sıyrlar men óndirýshi buqalardy satyp alýǵa arnalǵan («Sybaǵa» baǵdarlamasy), kepilsiz nesıe berýge baǵyttalǵan jedel nesıe, aınalym qarajatyn toltyrý maqsatynda ósimdik sharýashylyǵyn nesıeleý, aınalym qarajatyn toltyrý baǵdaryndaǵy mal sharýashylyǵyn nesıeleý, negizgi qural-jabdyqtardy satyp alyp, aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeýge nesıe berý bolyp shyǵar edi. Osylaısha korporasııa nesıe seriktestikteri júıesin nesıeleý arqyly aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń barlyq baǵyttaryn qamtydy. Jaı qamtyp otyrǵan joq, ósip-órkendeýine muryndyq bolyp otyr.
Bereri kóp bul baǵyt aıasynda Jambyl oblysynyń Turar Rysqulov aýdanynda qoı ósirýge nesıe bergen «Qulan-Dán» nesıe seriktestiginiń iske asyrǵan jumysy talaı sharýashylyqty shalqytty. Ol óńirdegi 10 seriktestik ishinde korporasııanyń Jambyl oblystyq fılıalynan berilgen qarajattyń 40 paıyzyn ıgergen irgeli uıym. «Qulan-Dánniń» tóraǵasy Rahmanáli Ábdiqadyrovtyń aıtýynsha, kredıt berý sharttary jeńildetilgen saıyn seriktestikke múshe bolǵysy keletinder sany óse túsken. Máselen, byltyr aýdan boıynsha bar-joǵy 230 mıllıon teńge nesıe berilse, bıyl jyl basynan beri 36 joba maquldanyp, 196 mıllıon teńge qarjy óz ıesin taýyp, qanjyǵalaryn maılapty.
Qarjynyń paıdasyn kórgenderdiń biri – jasy jetpis úshti alqymdaǵan Sanat aqsaqal. Ol basqaratyn «Mereı» sharýa qojalyǵy 2003 jyldan beri «Qulan-Dán» nesıe seriktestigine múshe. Alǵash ret 2004 jyly korporasııanyń nesıesin alǵanda jeke menshiginde 70 saýlyq bolsa, búginde qorasyndaǵy qoı sany 1060-qa jetken. Qojalyq jetekshisi Sanat Qyryqbaev sońǵy toǵyz jylda toǵyz márte osy qarjy uıymynan nesıe alǵanyn maqtanyshpen jetkizdi. Búginde sharýashylyqtyń búkil qoıyn baǵatyn eki shopan otbasyna ózi bas-kóz bolyp otyr.
– Sońǵy ret byltyr 5 mıllıon teńgeden astam nesıe rásimdedim. Oǵan bııazy júndi 138 merınos saýlyq, 15 qoshqar men 400-deı qozy satyp aldyq. Al, nesıeni 1 mıllıon 200 myń teńgeden, jylyna bir ret tólep otyramyn. Atalmysh qarjy uıymy biz sekildi aýyldaǵy aǵaıynǵa kóptegen múmkindik berip otyr. Máselen, men ol úshin aýylymdaǵy saman kirpishten turǵyzylǵan eki úıdi, jaıylymdaǵy mal qoramdy kepilge qoıdym. Basqa eshbir ekinshi deńgeıli bank nemese qarjy uıymdary sharýalarǵa osynshama tıimdi sharttar usynyp otyrǵan joq. Olar shalǵaıdaǵy úıińiz ben qorańyzdy kepilge almaq túgili, mán-jaıǵa da qaramaıdy. Eger korporasııa bergen nesıe bolmasa, qoı sanyn myńnan asyryp, sharýashylyǵymdy dóńgeletip áketýim de ekitalaı bolar edi, – deıdi Sanat aqsaqal.
– «Mereı» qojalyǵy sekildi aýyldaǵy talaı sharýanyń mereıin ósirýge negiz bolǵan baǵdarlamalar arasynan nesıe seriktestikteri arqyly kredıt berý júıesi búginde óz tıimdiligin dáleldedi, – deıdi «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ Jambyl oblysy boıynsha fılıalynyń dırektory Nurǵalı Seıitbekov. – Birinshiden, kásipker oblys ortalyǵyna sabylyp áýre bolmaıdy. Qujattaryn tikeleı aýdan ortalyǵynda rásimdeıdi. Ekinshiden, bıyldan bastap biz nesıe seriktestikterine kredıt berý nemese bermeý týraly sheshimdi ózderi qabyldaıtyn quzyrettilikti júktemekpiz. Osy kezge deıin olar máseleni sheshý úshin oblystaǵy fılıalǵa jáýteńdep qaraıtyn. Demek, olar endi senim bildirgen tulǵalaryna ózderi nesıe bere alady. Bıyldan bastap «Nesıe seriktestikteri arqyly nesıelendirý» baǵdarlamasy aıasynda Jambyl oblysy boıynsha 100-den astam joba maquldanyp, 400 mıllıon teńge nesıe berildi. Al, ótken jyly bul soma 546 mıllıon teńgeni quraǵan bolatyn. Demek, ilgerileý bar. Jyl sońyna deıin osy baǵdarlama boıynsha 800 mıllıon teńgeni ıgerý kózdelýde. Jalpy, basqa da baǵdarlamalar aıasynda 1 mıllıard 700 mıllıon teńgeni el ıgiligine beremiz degen jospar bar, – dep sózin túıindedi Nurǵalı Seıitbekov.
Iá, solaı bolatynyna senimderi mol.
Marat AQQUL,
«Egemen Qazaqstan».
