Jekeshelendirýdiń ekinshi tolqyny jeldirip keledi

Alaıda, bizde áli kúnge ekonomıkanyń
60 paıyzǵa jýyq úlesi memleket menshigindegi «Samuryq-Qazyna», «Báıterek», «Qazagro» jáne t.b. ınstıtýttar aktıvteriniń úlesine tıesili. Osyny eskerip, Qazaqstan 2020 jylǵa deıin memlekettik sektordyń úlesin 15 paıyzǵa deıin azaıtýdy kózdep otyr.

Qazir elimizde 2016-2020 jyldarǵa ar­nal­ǵan jekeshelendirýdiń keshendi jospary iske asyrylýda. 2018 jylǵy Joldaýynda El­basy memlekettik organdarǵa qaraıtyn ve­domstvolyq uıymdardy qysqartýdyń ese­bi­nen jekeshelendirý prosesin jedeldetýdi talap etken. Qazir sol talaptar da oryndalýda.

Atalǵan josparǵa sáıkes, Qarjy mınıs­tr­liginiń Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıtetiniń aqparatyna qaraǵanda barlyǵy 898 nysan jekeshelendirýge tıisti bolsa, úsh jylda sonyń 530-y satýǵa shyǵarylǵan eken. Sonyń ishinde 2018 jyly 221 nysan satýǵa qoıylyp, jospar 92 paıyzǵa oryndalǵan.

Sonymen birge jospar boıynsha 280 nysannyń qurylymy qaıta qaralýǵa nemese taratylýǵa tıis. Alaıda, jekeshelendirýdiń «ekinshi tolqyny» degen ataý alǵan búgingi prosess kóp adamnyń oıynan shyqpaıdy. Máselen, Májilistegi «halyqtyq kommýnıs­ter» fraksııasy bul iske alańdaýshylyq bil­di­rýde. Fraksııa jetekshisi, depýtat A.Qo­ńyrovtyń aıtýyna qaraǵanda jekeshelendirýge berilgen áleýmettik nysandardyń ónimderi men kórsetetin qyzmetteri burynǵydan qym­battap, halyqtyń qaltasyna qosymsha sal­maq túsirýde. Bul qatarda depýtat buryn respýblıkalyq jáne kommýnaldyq menshikte bolǵan emhanalardyń, dıagnostıkalyq ortalyqtardyń, saýyqtyrý keshenderiniń, tipti sport saraılary men mýzykalyq mek­tep­terdiń qyzmetteri de burynǵyǵa qaraǵanda qymbattap ketkenin aıtady.

Kommýnısterdiń alańdaýshylyǵy da oryn­dy, alaıda jekeshelendirý nysandaryn sa­týǵa shyǵarǵanda jekeshelendirý komıteti qyzmet baǵyttarynyń saqtalýy, baǵanyń óspeýi týraly sharttardy qatań belgilese, alý­shy ony oryndaýǵa mindetti bolar edi. Biraq negizgi mindet – tek satý ekenin baǵytqa alǵan memlekettik organ mundaılardy eskere bermeıtin sııaqty.

Jekeshelendirýdiń «ekinshi tolqyny» bo­ıynsha naqty qandaı jumystar atqarylǵanyna toqtala ketetin bolsaq, osy ýaqytqa deıin res­pýblıkalyq menshikke jatatyn 54 nysan 65 mlrd teńgege satylsa, kommýnaldyq menshiktiń 251 nysany 64 mlrd teńgege sa­tylypty. Al ulttyq holdıngter men ult­tyq kompanııalardyń 105 nysany 361 mlrd teńgege ótken. Satylǵan 122 áleýmettik ba­ǵyt­taǵy nysandardyń 20-sy aýksıonnan satyl­ǵan. Zań boıynsha osyndaı ádispen satylǵan nysandarǵa satýshy eshqandaı baqylaý jasaı almaıdy. Al tender arqyly satylǵan 62 nysannyń burynǵy jumys baǵytynyń saqtalýyna baqylaý jasaı alady. Olar 5 jyldan 20 jylǵa deıin burynǵy jumys baǵytynan aýytqymaýǵa mindetti. Qalǵan 40 nysan 2 jyldan 10 jylǵa deıin senimdi basqarýǵa berilgen. Olardyń da jumys áreketteri Parlament pen Máslıhat depýtattary jáne kásipkerlerdiń «Atameken» Ulttyq palatasy ókilderinen turatyn komıssııanyń baqylaýynda bolady. Osy senimdi basqarýǵa berilgen nysandar boıynsha búginge deıin 2 mlrd 819 mln teńgeniń ınvestısııasy quıylǵan. Alaıda, jańadan ashylǵan jumys oryndarynyń sany mardymsyz, bar bolǵany 273 qana. Degenmen burynǵymen salystyrǵanda, shyǵarylǵan ónimder men kórsetilgen qyzmetterdiń kólemi 40 paıyzǵa artqan. Satyp alý quqymen senimdi basqarýǵa berilgen respýblıkalyq menshiktegi «Qazmedteh» AQ, «Respýblıkalyq protezdeý-ortopedııalyq ortalyǵy» AQ, «Respýblıkalyq sý sporty túrleri ortalyǵy» AQ, «Almaty te­mir jol aýrýhanasy» JShS boıynsha komıssııa qorytyndylary 2019 jyldyń aıaǵynda shy­ǵa­rylady. Eger komıssııa qorytyndysy oń bolsa, onda bul nysandardy satyp alý jalǵasady.

Joǵaryda ulttyq holdıngter men ult­tyq kompanııalardyń 105 nysany jeke­she­len­dirilgenin aıttyq. Nátıjesinde, onda istegen 30 374 qyzmetker qysqartylǵan.

Áleýmettik nysandardyń jekeshe­len­di­ril­genine qarap, memleket barlyq emdeý oryndaryn jekemenshikke beredi eken degen oı týmaýy kerek. Úkimettiń arnaıy qaý­lysy­men strategııalyq mańyzy bar alǵash­qy me­dı­sınalyq-sanıtarlyq kómek kórse­tetin qan berý, ana men balany qorǵaý, onkologııa­lyq, týberkýlez, VICh jáne SPID-ke shaldyq­qan­dardy, psıhıkalyq aýrýlardy emdeý orta­lyqtary, radıasııalyq medısına jáne t.b. den­saýlyq saqtaý nysandary memleket menshiginde qala beredi.

Mine, jekeshelendirýdiń «ekinshi tolqy­ny­nyń» barysy, qysqasha aıtqanda, osyndaı.