Aımaqtar • 12 Tamyz, 2019

Jazdyń jyly jańbyry

196 ret kórsetildi

Armanshyl shaǵyńdy ańsatatyn, qaıta oralmas keremet kúnderdi kóz aldyńa keltiretin, beıkúná sátińe eriksiz bas ıdiretin ólmes ónerdiń qudireti ǵana. Janyńnyń shyraqtaryn shuǵylaǵa bóleıtin bir keremet tylsym, kóńilińe jaryq túsiretin bir názik sáýle de osy óner bolsa kerek.

Qulannyń qońyr áýenin boıyna sińirip, tabıǵat bergen talant­ty taǵdyrym dep uqqan Jańbyrshy Úseıinov ǵumyry qapııa­da kilt úzilse de, osynaý bir uǵymdy janymyzǵa ja­ryq sáýle etip syılap edi. Mar­qum Mels О́zbekov ekeýi Qu­lan­nyń Kókdónen deıtin Ala­taý baýraıyndaǵy aýylynan shyǵyp, óner atty ólmes álemge s­apar shekkeni el esinde. Sodan beri arada jyljyp talaı jyl ótti, qos talant ta bul kúnde qaıtpas saparǵa attanǵan. Alaıda juldyzdardyń iz tastap aǵatyny sııaqty, talanttyń sońynda da óle almaıtyn óner qalady eken.

Jańbyrshy Úseıinov osydan jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn Qulan topyraǵynda «Tań samaly» ansamblin qurǵan óner ıesi. О́zi de jastarǵa ustazdyq ete júrip, sulý da sazdy ánder jazdy. Sol kezde aýdanda júrgen ansambldiń respýblıkalyq te­le­­arnaǵa shaqyrtý alyp, Al­ma­ty tórinde óner kórsetkenin el umytqan joq. Kompozıtordyń dosy Tálipbek Shaqbaev sol bir kúnderdi tolqynyspen eske alady. «Mels aǵa men Jańbyrshy dosymnyń ónerine talaı ret kýá boldym. Mels aǵanyń ánderin bala kezimnen bilemin. Aýyldyń topyraǵy Jańbyrshy dosymnyń ánderine talaı terbeletin», deıdi ol. Iá, ónerdiń qudireti jarq etip shyǵý bolǵanmen, jalp etip sónbeý ekenin de osyndaıdan kórýge bolady.

Jazdyń jyly jańbyry. Jań­byrshy Úseıinovtiń ánderi tyń­daǵan janǵa týra solaı áser etedi. Janyńdy jaýrat­paı­­dy, qaıta jylytady. Jú­re­gińniń názik pernelerin basyp ótip, ja­nyńnyń jazırasyn jaılaıdy. Mańdaıyńdy aqjaýynǵa tósep, aqtarylǵandaı bolasyń. Onyń «Qudasha», «Dosyma», «Saǵynysh» sııaqty lırıkalyq ánderi jazdyń jyly jań­by­ryn­daı áser etetini sondyqtan. Al kompozıtordyń qulandyq aqyn Káripjan Núsiptiń sózine jazylǵan «Soǵystan qaıtqan ákeler» áni Otan úshin ot keshken myńdaǵan bozdaqtyń rýhyna qoıylǵan eskertkish dese de bolady. Munda saǵynysh ta, ókinish te, qýanysh pen muń da bar. Bul án «Shalqar» ulttyq radıosynyń altyn qoryna engizilip, án tarıhynda máńgilikke qaldy.

Talant topyraǵyna tartyp týady dep jatamyz. О́nerge de óris kerek ekeni belgili. Bul oraıda Jańbyrshy Úseıinovtiń shyǵarmashylyǵyna sýyrypsalma aqyn Shynásil Jana­rys­ta­novtyń jyrlary, Jumataı Shynásilovtiń kúıi jáne Mels О́zbekovtiń ánderi áser etpeı qoıǵan joq. Osylaısha syrlastyq pen muńdastyqty qatar órgize bilgen kompozıtordyń ólmes óneri ómirge keldi. Búginde T.Rys­qulov aýdandyq mádenıet úıin­de Mels pen Jańbyrshynyń kózin­deı bolǵan «Vostok» baıany tur. Talaı ánderdiń ómirge kelýine sebepshi bolǵan aspap keıde ıelerin joqtap turǵandaı janyńdy jabyrqatady.

Shynaıy ónerdi shań baspaýy tıis. Búginde Jańbyrshy Úseıinovtiń esimi kóp atala ber­meıtini ras. Bıyl Qulan je­rinde kompozıtordyń ánde­ri­nen «Ánim saǵan, amanat!» atty jergilikti ónerpazdardyń baıqaýy ótken edi. Bul bas­ta­ma aldaǵy ýaqyttarda da jal­ǵa­syn tapsa ıgi. Qazirgi kezde jazdyń jyly jańbyryndaı áser etetin Jańbyrshynyń án­de­ri tyńdarmanǵa kerek-aq. Aldaǵy ýaqytta kompozıtordyń ánderi Áýlıeata aspanyn ánge bólep tursa, qandaı kere­met. Bul da týǵan jer talantta­ryn tanytýdyń, ónerin nası­hat­taý­dyń kórinisi bolar edi. Shyn óner «Kózden ketse, kóńilden de ketetin» nárse emes ekenin tek uǵyna bilsek bolǵany...

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqyly joldaǵy ahýal qandaı?

Aımaqtar • Keshe

Buǵybulaý

Qazaqstan • Keshe

Júze bilý – ómir

Qoǵam • Keshe

О́lketanýshy

Qazaqstan • Keshe

Kebenek

Tarıh • Keshe

Sáýkele

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar