Bir kezderi aýyl ómiriniń sapasyn qalamen teńestiremiz, barlyq mádenıet oshaqtaryn aýylda da ashamyz degen urandar kóterilgen. Biraq ómir talqysymen, turmystyq talaptyń ózgerýimen ol oryndalmady. Aýylda kásip bolmaǵan soń halyq qalaǵa aǵyldy. Halyqty aýylda ustaıtyn eń basty qural kásip eken. Kásip bolmaı, tabys kózi jabylǵan soń halyqtyń kóshýine týra keldi. Tek mal ósirip, egin egip jáne ony tabys kózine aınaldyrýǵa qabileti jetkender ǵana qazir aýylda qaldy.
Árıne aýyldan qalaǵa kóshken halyqqa salýly tósek, salqyn úı joq edi. Sondyqtan halyq qala mańyna nemese onyń shetkeri aýdandaryna qonystanyp, jer alyp, shamasy kelgeninshe baspana salyp aldy. Osyndaı baspanalardyń kóbeıgeni sondaı, olar qala mańyndaǵy eldi mekenderge aınalyp, ózderinshe atalatyn da boldy. Mundaı erekshelikter jalǵyz bizde emes, dúnıe júziniń úlken qalalarynyń bárinde bar. Eger osyndaı mekender sharýashylyq, ónerkásip, áleýmettik-mádenı baılanystarmen qosylǵan bolsa, olardy aglomerasııa dep ataıdy. Qazir álemde onyń sany artyp keledi. Al birneshe aglomerasııanyń ósýi arqyly úlken qalalarǵa qosylyp ketýin konýrbasııa deıdi. Máselen, qazir Japonııa astanasynda 7 aglomerasııadan turatyn Tokıo konýrbasııasy paıda bolyp, ondaǵy halyq sany 27,6 mıllıonǵa jetken.
HH ǵasyrdyń ortasynan beri qoldanylyp kele jatqan megapolıs termıni qalanyń óz turǵyndaryna konýrbasııa men aglomerasııanyń qosylǵanyn aıtady. BUU bul termındi kem degende 5 mln turǵyny bar shaharlarǵa qoldanady. Ázirge bizde ondaı megapolıs joq. Jýyrda astananyń jańa ákimi Altaı Kólginov qala mańyndaǵy qonystardyń tynys-tirshiligimen tanysty. Qazir olardyń sany 16-ǵa jetken eken, al turǵyndar sany 280 myńnan asypty. Bul – Nur-Sultan qalasy turǵyndarynyń 25 paıyzy degen sóz.
Mundaǵy turǵyndardyń bári de astanalyqtar bolyp esepteledi. Alaıda olardaǵy ınfraqurylymdardyń sapasy talapqa saı emes. Keıbirinde tipti jaryqtyń ózi jıi sónip jatady. Taza aýyz sýǵa da qol jetkizý qıyn, halyq kóshedegi qubyrlardan tasyp ishedi. Keıbir mekenderde onyń ózine qol jetpeıdi. Al qysta, kúz ben kóktemniń laısańynda adam men avtomobıl joldary únemi syn tezine ilinip, turǵyndar shaǵymdanyp jatady. Ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine qol jetpegen keıbir turǵyndar jyldyń sýyq mezgilderinde burqyldatyp pesh jaǵady. Osyndaı jaǵdaıda ómir súrip jatqandyqtan, olar ózderin «astanalyqpyz» dep aýyz toltyryp aıtýǵa da qorǵalaqtaıtyn sııaqty...
Osy problemalardy sheshýge Memleket basshysynyń ózi nazar aýdaryp otyrǵany qazir mundaǵy turǵyndardyń kóńilin kóterip tastady. A.Kólginovtiń sózinshe, problemalardyń sheshimi 3 negizgi blokqa bólingen. Qazir aglomerasııaǵa enetin mekenderge О́ndiris, Mıchýrın, Kóktal, Internasıonal, Prıgorodnyı jáne Jeleznodorojnyı qonystary jatady. Olardaǵy 698 kósheniń 245-ine áli kúnge tas joldar tóselmepti. Ákim aldymen jol máselesiniń sheshilip, abattandyrý jumystary qolǵa alynatynyn aıtty. Sonymen birge alty balalar alańy salynyp, jyly aıaldamalar ornatylmaqshy. Jyldyń aıaǵyna deıin 42 kóshege jaryq berilip, birneshe aýla abattandyrylmaq.
Árıne jobasyz, jónsiz túsken ǵımarattar men úıler de bar. Qalany damytý josparyna olardyń kese-kóldeneń turatyny da bolady. Biraq jospar qatyp qalǵan qaǵıda emes, ony aınalyp ótip, iskerlik tanyta bilgen basshy bolsa, mundaı kedergiler sóz emes. «Kóz qorqaq, qol batyr» degen emes pe, A.Kólginovtiń qalanyń shet aýdandaryna qamqorlyq kórsetýdi birden qolǵa alǵanyn qýanarlyq bastama dep sanaımyz.
El turǵyndarynyń qalaǵa aǵylýy, ıaǵnı ýrbanızasııa prosesi qala halqynyń úlesi 70 paıyzǵa jetkende toqyraıdy eken. Qazaqstannyń aımaqtardy damytý jónindegi memlekettik baǵdarlamasy 2020 jyly aıaqtalady. Oǵan deıin nursultandyqtar joǵary sapaly ınfraqurylymdarǵa tolyq qol jetkizetin shyǵar degen úmittemiz.
